Πού στρέφεται η έρευνα για τη μακροζωία των υπεραιωνόβιων – Το κοινό στοιχείο και ο ρόλος του ανοσοποιητικού
Οι άνθρωποι που φτάνουν ή ξεπερνούν την ηλικία των 110 ετών παρουσιάζουν μια ασυνήθιστη αφθονία κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος που ίσως σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα, αποκαλύπτει νέα μελέτη. Μέχρι στιγμής παραμένει ασαφές αν το φαινόμενο συνδέεται με τη μακροζωία.
Η έρευνα που δημοσιεύεται στο «Cell Reports» διαπιστώνει ότι μια ομάδα σχετικά σπάνιων κυττάρων, τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα CD4 ή CD4 CTL για συντομία, αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται μετά την ηλικία των 100 περίπου ετών.
Αν και τα κύτταρα αυτά δεν είναι εξίσου καλά μελετημένα με άλλα είδη Τ κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι αυξάνονται στη διάρκεια ιογενών λοιμώξεων και επιπλέον δείχνουν ικανά να σκοτώνουν καρκινικά κύτταρα που εμφανίζονται λόγω τυχαίων μεταλλάξεων, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του πνεύμονα και του μελανώματος.
«Ο επιλεκτικός πολλαπλασιασμός συγκεκριμένων Τ κυττάρων υποδεικνύει ότι, ακόμα και σε πολύ προχωρημένη ηλικία, το ανοσοποιητικό σύστημα συνεχίζει να προσαρμόζεται έναντι προκλήσεων που συνδέονται με το γήρας» δήλωσε ο Κοσούκε Χασιμότο του Πανεπιστημίου της Οσάκα, επικεφαλής της μελέτης.
Η μελέτη των υπεραιωνόβιων είναι γενικά δύσκολη υπόθεση λόγω του πολύ μικρού αριθμού τους. Ο Χασιμότο και οι συνεργάτες του κατάφεραν να εγγράψουν ως εθελοντές δέκα από τους περίπου 150 Ιάπωνες που φτάνουν ή ξεπερνούν τα 110 έτη, μια ομάδα που συγκρίθηκε με 28 άτομα ηλικίας 70-99 ετών και 100-109 ετών.
Ενώ στους 70άρηδες τα κύτταρα CD4 CTL αντιστοιχούσαν μόλις στο 4% του συνόλου των Τ κυττάρων του οργανισμού, το ποσοστό αυξανόταν σχεδόν στο 10% για τους εθελοντές 100-109 ετών και στο 17,6% για τους υπεραιωνόβιους.
10 στους 11 υπεραιωνόβιους είναι γυναίκες
Τα κύτταρα αυτά φαίνεται πως αυξάνονται ως απόκριση στην παρουσία άγνωστων αντιγόνων, ουσιών που ενεργοποιούν αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, εκτιμούν οι ερευνητές.
Κάθε κύτταρο CD4 CTL φέρει ειδικούς υποδοχείς που αναγνωρίζουν ένα και μοναδικό αντιγόνο. Οταν το συναντήσει, κλωνοποιεί τον εαυτό του ώστε να αντιμετωπιστεί η απειλή όσο γίνεται ταχύτερα.
Στους αιωνόβιους και υπεραιωνόβιους εθελοντές της μελέτης οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο πληθυσμός των κυττάρων CD4 CTL παρουσίαζε μικρή ποικιλομορφία, καθώς ένας μεγάλος αριθμός κυττάρων, έως και το 54% του συνόλου, έφερε τον ίδιο υποδοχέα. Επειδή όμως τα κύτταρα μετρήθηκαν στο αίμα, οι ερευνητές δεν μπορούσαν να εξετάσουν άμεσα πού κατευθύνονταν και ποια μπορεί να ήταν τα αντιγόνα που αναγνώριζαν.
Για να αποκτήσουν μια έμμεση εικόνα, συνέκριναν τους υποδοχείς των κυττάρων με υποδοχείς που είχαν καταχωριστεί σε βάση δεδομένων για τα κύτταρα CD4. Παρ’ όλο που κανένας εθελοντής δεν είχε περάσει καρκίνο στη ζωή του, η ανάλυση έδειξε ότι 32 υποδοχείς των συμμετεχόντων ταίριαζαν με υποδοχείς της βάσης δεδομένων που προέρχονταν από ασθενείς με καρκίνο, συχνότερα καρκίνο του πνεύμονα, του στήθους και του ήπατος.
Στους ασθενείς αυτούς τα κύτταρα CD4 CTL ίσως προσπάθησαν να σταματήσουν τον καρκίνο αλλά δεν τα κατάφεραν. Στους υπεραιωνόβιους, όμως, ο πληθυσμός των CD4 CTL μπορεί να ήταν αρκετά μεγάλος για να αποτρέψει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Αυτό, όμως, παραμένει προς το παρόν μια υπόθεση. Οπως το έθεσε ο Χασιμότο, «ορισμένα CD4 CTL μπορεί να αναγνωρίζουν στόχους που σχετίζονται με τον καρκίνο, ωστόσο οι στόχοι τους παραμένουν άγνωστοι». Η οριστική απόδειξη του φαινομένου θα απαιτούσε την αναγνώριση των αντιγόνων που αναγνωρίζουν τα CD4 CTL και την άμεση καταγραφή κυττάρων CD4 CTL που σκοτώνουν καρκινικά κύτταρα.
Τα ευρήματα ανοίγουν, ωστόσο, τον δρόμο για περαιτέρω μελέτες που θα εξετάζουν τον ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος στην αποτροπή του καρκίνου και ενδεχομένως και άλλων ασθενειών που σχετίζονται με το γήρας.
