Πώς ανέβηκε στον βρετανικό θρόνο σε ηλικία 18 ετών; Η πολιτική καθοδήγηση, ο γάμος με τον πρίγκιπα Αλβέρτο και η εποχή της βρετανικής αυτοκρατορικής ισχύος.
Τα ξημερώματα της 20ής Ιουνίου 1837, η πριγκίπισσα Αλεξανδρίνα Βικτώρια (ή «Βικτωρία» όπως είναι η καθιερωμένη απόδοση του ονόματος στα ελληνικά) ξύπνησε στο Παλάτι του Κένσινγκτον ως βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου. Ήταν μόλις 18 ετών όταν ο θείος της, βασιλιάς Γουλιέλμος Δ΄, έφυγε από τη ζωή και η ίδια αποτελούσε πλέον τη νόμιμη διάδοχο του βρετανικού θρόνου.
Η στέψη της θα ακολουθούσε έναν χρόνο αργότερα, στις 28 Ιουνίου 1838, στο Αβαείο του Γουέστμινστερ. Η βασιλεία της διήρκεσε περισσότερα από 63 χρόνια και ταυτίστηκε τόσο έντονα με τον 19ο αιώνα, ώστε η ίδια εξελίχθηκε σε σύμβολο μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου περίοδο. Η Βικτωριανή εποχή συνδέθηκε με τη βιομηχανική ανάπτυξη, την οικονομική ισχύ και τη μεγάλη επέκταση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Ο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της 15ης Αυγούστου 1969, σε αφιέρωμά του στη βικτωριανή εποχή, έγραφε:
«Ένα πρόσωπο συμβολίζει την Αγγλία του 19ου αιώνα: η βασίλισσα Βικτωρία, που βασίλευσε από το 1837 ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Στη διάρκεια της μακρότατης βασιλείας της Βικτωρίας, η Αγγλία όχι μόνο ίδρυσε, μεγάλωσε και στερέωσε την παγκόσμια αυτοκρατορία της, αλλά και σημείωσε ριζικές εσωτερικές εξελίξεις: από γεωργική χώρα έγινε βιομηχανική, ανέπτυξε σε παγκόσμια κλίμακα το εμπόριό της, έδωσε πραγματικό περιεχόμενο στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, περιώρισε τη δύναμη της κληρονομικής αριστοκρατίας και έδωσε την εξουσία στην αστική τάξη, είδε να οργανώνεται ο εργατικός συνδικαλισμός και να γίνεται πολιτική δύναμη, παρουσίασε αισθητή άνοδο του βιοτικού επιπέδου και ηύξησε στον ανώτατο βαθμό τoν πλούτο της. Είχε γίνει το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο».
«Ο Βασιλεύς απέθανε. Ζήτω η Βασίλισσα»
Το περιοδικό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της 26ης Ιουνίου 1954, ενέτασσε τη Βικτώρια σε αφιέρωμα με τίτλο «Εκείνοι που άλλαξαν την όψι του κόσμου» και παρουσίαζε μια εκτενή αφήγηση για τη ζωή της γυναίκας που έδωσε το όνομά της σε μια ολόκληρη εποχή.
Το δημοσίευμα περιέγραφε την στιγμή κατά την οποία η νεαρή Βικτωρία έμαθε ότι είχε ανέλθει στον θρόνο:
«Σε ηλικία 18 χρονών, μετά τον θάνατο του βασιλιά Γουλιέλμου του Δ΄, ανήλθε στον θρόνο η Βικτωρία. Την είδησι ανήγγειλαν στη βασίλισσα ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ και ο λόρδος Κόνινγκαμ. Γονάτισαν μπροστά της και ανεφώνησαν: “Ο Βασιλεύς απέθανε. Ζήτω η Βασίλισσα”.
Η πρώτη αντίδραση της Βικτώριας ήταν μια δήλωση αφοσίωσης στο καθήκον που αναλάμβανε:
«Αφού η Θεία Πρόνοια με επεφόρτισε με την ευθύνην αυτήν, θα καταβάλω όλας μου τας δυνάμεις δια να εκπληρώσω το καθήκον μου απέναντι στη χώρα μου. Είμαι πολύ νέα και ίσως δεν έχω αρκετή πείρα. Αλλά έχω καλή θέλησι και πραγματικήν επιθυμίαν να κάμω το σωστό και το δίκαιον».
Η άνοδος στον θρόνο σήμανε για τη Βικτώρια μια απότομη μετάβαση από τη νεανική ζωή στις απαιτήσεις του βασιλικού αξιώματος. Όπως έγραφε ο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»:
«Όταν […] ανέλαβε τα βασιλικά της καθήκοντα, εγκατέλειψε όλες τις φιλίες της και παιδικές ασχολίες της και επεδόθη στο μεγάλο έργο της με τόσο ζήλο, που την κατέστησε αμέσως αγαπητή μεταξύ του λαού της».
Η νεαρή μονάρχης εγκαταστάθηκε στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ και έγινε η πρώτη Βρετανίδα κυρίαρχος που τα χρησιμοποίησε ως επίσημη κατοικία. Παράλληλα, άρχισε να συμμετέχει ενεργά στη δημόσια ζωή, να δίνει χορούς στα ανάκτορα, να παρακολουθεί όπερα και θέατρο και να εμφανίζεται σε δημόσιες τελετές.
Ήταν μια περίοδος κατά την οποία η νεαρή Βικτώρια απολάμβανε τη νέα της ανεξαρτησία, αλλά εξακολουθούσε να διαθέτει περιορισμένη πολιτική εμπειρία.
Η επιρροή του λόρδου Μέλμπουρν
Καθοριστικό ρόλο στα πρώτα χρόνια της βασιλείας της διαδραμάτισε ο πρωθυπουργός λόρδος Μέλμπουρν. Για τη νεαρή βασίλισσα ήταν κάτι παραπάνω από πολιτικός σύμβουλος. Υπήρξε μια πατρική φυσιογνωμία που την καθοδήγησε στις περίπλοκες υποθέσεις της κυβέρνησης και της Αυλής. Το περιοδικό σημείωνε:
«Ολες τις κρατικές υποθέσεις τις είχε εμπιστευθή στον πρωθυπουργό λόρδο Μέλμπουρν, του κόμματος των Φιλελευθέρων […] Πολλές φορές ωστόσο διαφωνούσε μαζί του για διάφορα ζητήματα, στο τέλος όμως τον άκουε και πειθαρχούσε στη γνώμη του. Η Βικτωρία επίστευε πως μόνο ο Μέλμπουρν μπορούσε να εκτελέση τις διαταγές της. Αλλά ο πονηρός αυτός πολιτικός κατώρθωνε πάντα να μεταπείθη τη νεαρή βασίλισσα, που δεν είχε πείρα από πολιτικές υποθέσεις».
Η στενή σχέση της με τον Μέλμπουρν την έφερε πολύ κοντά στους Φιλελευθέρους και επηρέασε τις πρώτες πολιτικές κρίσεις της βασιλείας της. Χαρακτηριστικό ήταν το λεγόμενο «ζήτημα των κυριών των τιμών» το 1839, όταν η Βικτώρια αρνήθηκε την αντικατάσταση γυναικών της Αυλής της που συνδέονταν με το κόμμα των Φιλελευθέρων. Η στάση της συνέβαλε τότε στην αποτυχία του συντηρητικού Ρόμπερτ Πιλ να σχηματίσει κυβέρνηση.
Την ίδια χρονιά, μια νέα προσωπική εξέλιξη έμελλε να αλλάξει καθοριστικά τη ζωή και τη βασιλεία της: η επανεμφάνιση του πρίγκιπα Αλβέρτου.
Ο γάμος με τον πρίγκιπα Αλβέρτο
Πριν ακόμη ανέβει στον θρόνο, η Βικτώρια είχε συναντήσει τους Γερμανούς εξαδέλφους της, τον Ερνέστο και τον Αλβέρτο του Σαξ-Κόμπουργκ και Γκότα. Όπως σημείωνε το περιοδικό οι δύο πρίγκιπες «της προξένησαν μεγάλην εντύπωσι, και τους αγαπούσε επερβολικά». Μετά την άνοδό της στον θρόνο, εκείνοι επέστρεψαν στη Γερμανία.
Δύο χρόνια αργότερα, όμως, το 1839, ο Αλβέρτος επισκέφθηκε ξανά την Αγγλία, και η σχέση τους εξελίχθηκε γρήγορα. Επειδή η Βικτώρια ήταν η κυρίαρχος μονάρχης, το βασιλικό πρωτόκολλο επέβαλλε να είναι εκείνη που θα του ζητούσε να την παντρευτεί: Ο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» γράφει:
«Εν τω μεταξύ, η βασίλισσα μεγάλωνε και έπρεπε να πανδρευθή για να αποκτήση ο θρόνος διάδοχο. Ο πρωθυποργός Μλεμπουρν εσκέφθη τότε τον νεαρό εξάδελφο της, πρίγκηπα Αλβέρτο του Σαξ – Κοβούργου. Ο Αλβέρτος επήγε στο Λονδίνο και οι γάμοι έγιναν στις 10 Φεβρουαρίου 1840. Ο πρίγκηψ δεν ανεμίχθη ωστόσο διόλου στην πολιτική. Του άρεσε η μουσική και η ζωγραφική. Αργότερα όμως τον παρέσυραν στο πολιτικό παιχνίδι».
Στην πραγματικότητα, ο Αλβέρτος απέκτησε σταδιακά σημαντική επιρροή στις αποφάσεις της συζύγου του. Ασχολήθηκε με την παιδεία, τις τέχνες, τις επιστήμες και την κοινωνική μεταρρύθμιση, ενώ το ζευγάρι απέκτησε εννέα παιδιά.
Ο θάνατος του Αλβέρτου και το μακρύ πένθος
Η οικογενειακή ζωή της βασίλισσας ανατράπηκε στις 14 Δεκεμβρίου 1861, όταν ο Αλβέρτος πέθανε σε ηλικία 42 ετών. Εκείνη την εποχή ο θάνατός του αποδόθηκε σε τυφοειδή πυρετό:
«Η Βασίλισσα, που τον αγαπούσε πάντα με πάθος, εδέχθη με πραγματική συντριβή το πλήγμα αυτό. Μάλιστα, πολλοί στην Αγγλία την επέκριναν για την αφοσίωση της και την αγάπη της στον Αλβέρτο, που ήτανε ένας Γερμανός πρίγκιπας».
Η απώλεια του Αλβέρτου συγκλόνισε τη Βικτώρια, η οποία αποσύρθηκε για μεγάλο διάστημα από τις δημόσιες εμφανίσεις και παρέμεινε ντυμένη στα μαύρα έως το τέλος της ζωής της.
Η μακρά απομόνωσή της προκάλεσε δυσαρέσκεια σε μέρος της βρετανικής κοινωνίας, καθώς πολλοί θεωρούσαν ότι παραμελούσε τα δημόσια καθήκοντά της. Με την πάροδο των χρόνων, ωστόσο, επέστρεψε σταδιακά στην πολιτική και δημόσια ζωή. Όπως έγραφε ο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»:
«Άρχισε να αναμιγνύεται ενεργώς στις κρατικές υποθέσεις και να παίρνη αποφάσεις που πρόσθεταν γόητρο στο ευτυχισμένο έθνος της».
Τα Ιωβηλαία και η λαϊκή αποδοχή
Το 1887 γιορτάστηκε το Χρυσό Ιωβηλαίο της, για τα 50 χρόνια από την άνοδό της στον θρόνο, και το 1897 το Αδαμάντινο Ιωβηλαίο, για τη συμπλήρωση 60 ετών βασιλείας.
Το δημοσίευμα του 1954 περιγράφει τον ενθουσιασμό που συνόδευσε τους εορτασμούς:
«Οι Άγγλοι την αγάπησαν σαν βασίλισσά τους, αλλά περισσότερο σαν άνθρωπο και την θεωρούσαν ως την καλύτερη και δημοφιλέστερη βασίλισσα που απέκτησε ο Αγγλικός θρόνος. Όταν εώρτασε το Ιωβηλαίον της, έγιναν στο Λονδίνο σκηνές ασυγκράτητου ενθουσιασμού και αφοσιώσεως».
Στα τελευταία της χρόνια η Βικτώρια εξακολουθούσε, παρά την προχωρημένη ηλικία και την επιβαρυμένη υγεία της, να εξετάζει κρατικά έγγραφα και να παρακολουθεί τις εξελίξεις στη Βρετανική Αυτοκρατορία.
«Η Βικτωρία έζησε τέσσερα χρόνια μετά το Ιωβηλαίον. Και ήταν τα χρόνια αυτά, χρόνια ευτυχίας και για την Αγγλία, αλλά και για τον εαυτό της. Παρ’ όλο ότι ήταν πολύ μεγάλη στα χρόνια, εργαζόταν επί πολλές ώρες την ημέρα. Έζησε τον πόλεμο των Μπόερς και συνεχάρη τον λόρδο Ρόμπερτς για την επιτυχή διεξαγωγή του».
Η Βικτώρια πέθανε σε ηλικία 81 ετών, έχοντας παραμείνει στον θρόνο επί 63 χρόνια και επτά μήνες.
