Γράφει η Ζαχαρένια Γουβαλάρη*
Οι εξετάσεις των Πανελληνίων αποτελούν για τον μαθητή μια διαδικασία που καλείται να διαχειριστεί. Αφενός η εισαγωγή του στην ευαίσθητη περίοδο της εφηβείας με τις πολλαπλές διακυμάνσεις στα συναισθήματα, στη συμπεριφορά, την απόδοση των μηχανισμών αυταξίας που δημιουργούνται και αφετέρου το γνωστικό περιεχόμενο, το επίπεδο προετοιμασίας και το αποτέλεσμα που το παιδί με σιγουριά θα φέρει δίνοντας εξετάσεις για την σημαντικότερη απόφαση της ζωής του, αυτή της επαγγελματικής του ταυτότητας.
Είναι δεδομένο πως μέσα σε μια εξέταση τριών ωρών, για καθένα από τα τέσσερα μαθήματα, συσσωρεύεται πολύ μεγάλο άγχος που οι νέοι πολλές φορές αδυνατούν να αντιμετωπίσουν.
Είναι αναμφίβολα μια δομιμασία που καθορίζει το μέλλον του παιδιού, τις προσδοκίες των γονέων και την ωρίμανση, την ευκαιρία ανάληψης κοινωνικής και προσωπικής ευθύνης, η επιτυχία της οποίας σηματοδοτεί το άνοιγμα στο πέρασμα της ικανότητας, της ετοιμότητας, της επάρκειας και της ασφάλειας.
Η προετοιμασία είναι δύναμη
Όλοι μας θα συμφωνούσαμε πως η αγωνία για την επιτυχία μιας προσπάθειας, φέρνει τον έφηβο σε μια δέσμευση συνέπειας με τον εαυτό του. Κατόπιν κατάλληλλης προετοιμασίας, έπειτα απο συστηματική εκπαιδευτική ενασχόληση, οι πιθανότητες εισαγωγής σε μια σχολή αυξάνονται. Το παιδί εργάζεται σκληρά, δίνει τον καλύτερο του εαυτό, ακολουθεί το κυνήγι των πτυχίων και μπορεί και να πετυχαίνει τον ανταγωνιστικό στόχο της εικόνας της επιτυχίας. Όμως δεν αισθάνεται ωστόσο πως ικανοποιεί τις βαθύτερες ανάγκες του για απόδοση νοήματος, δεν χαίρεται με την αποστήθιση, με το σύστημα κατάταξης, με την μαζική επαγγελματική κατηγοριοποίηση που δεν επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των νέων, αλλά και με την απόσταση συνολικής εξέλιξης της συμμετοχής του σε έργο παραγωγής για ανώτερους σκοπούς.
Αυτόματα, ο μαθητής εκτός της προετοιμασίας του για τις εξετάσεις αποδίδει νόημα στην μόρφωση που αποκτά και τον βαθμό που το σύστημα τον υποστηρίζει χωρίς να τον απομυζά, στην αξιοποίηση του δυναμικού του στην κοινωνία. Δηλαδή αναζητά την πραγματική παιδαγωγική του χρόνου του, την δημιουργική διαχείριση του άγχους του, την μαθησιακή κουλτούρα αγάπης προς την γνώση, εμπιστοσύνης προς την δημιουργία και το διάνοιγμα μέσω της προετοιμασίας και προσπάθειας, ενός κόσμου κατάκτησης της άνευ όρων εξειδίκευσης, της μοναδικότητας και της αυτονομίας.
Ανάγκη για διαφοροποίηση
Τόσο το δίχως αποτέλεσμα άγχος των νέων για την κούρσα της πρωτειάς, όσο και για την δίχως ανάσα επιλογή της ευκαιρίας της τελικής εξέτασης, δίνουν την εξαιρετικά αναγκαία οριοθέτηση του παρόντος συστήματος. Εξηγούν σε ολόκληρες γενεές των υποψηφίων πως κρίνεται σοβαρότερη επιλογή η προετοιμασία για επιτυχία, παρά η απειλή της απόρριψης μέσω της αξιολόγησης.
Το οικοδόμημα της προόδου των αποφοίτων θέλει να προσθέτει την ενδοσχολική επίδοσή τους. Θέλει να αποσυμφορίζει την πίεση για διάκριση, δίνοντας ομαδικές τμηματικές ετήσιες εξετάσεις που θα αποτελούν μέρος μιας μεγαλύτερης εξέτασης. Διαδικασίας που ξεκινά συστηματικά πο τα χρόνια του Γυμνασίου.
Θέλουν επίσης να μπορούν να δίνουν εξετάσεις περισσότερο της μίας φοράς, και να μετρά ο βαθμός απολυτηρίου αλλά και η τελική εξέταση αντίστοιχα. Και φυσικά να είναι ελεύθερη η εισαγωγή στα πανεπιστήμια, με κρητήριο το απολυτήριο. Αλλά και η επιλογή των σχολών που μπορεί να έχουν να είναι συγκεκριμένες, ορισμένες των οποίων να είναι με εξετάσεις κι άλλες αυτές που οδηγούν αμέσως στην εισαγωγή τους.
Ο βοηθητικός ρόλος των γονέων
Οι Πανελλαδικές εξετάσεις δεν είναι εξετάσεις ζωής. Είναι ενα μέρος εξέτασης που εμπεριέχει τη διαμόρφωση προσωπικότητας, την οργάνωση κριτικής σκέψης και την σχηματοποίηση εγγύτητας μέσω της ανάμνησης της εμπειρίας αντίστοιχων προηγούμενων εξετάσεων των γονέων.
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποδομηθεί η εκτίμηση του γονέα ως «μαζί δίνουμε εξετάσεις» ή «αν αποτύχεις τί θα κάνουμε», ή «μη με απογοητεύσεις παιδί μου». Η θέση ισχύως του γονέα προς τον έφηβο, δεν αποτελεί σχέση επιτυχίας των δύο με βάση την εξέταση αλλά με βάση τη φροντίδα στο παιδί.
Ανεξάρτητα απο το αποτέλεσμα, ο γονιός καλείται να αποδεχτεί την ένταση του περιβάλλοντος εξέτασης και να δοκιμαστεί στο να ακολουθεί το παιδί στην αγωνία του με υπομονή, σεβασμό στην επιλογή, συμμετοχή στις σιωπηλή παρουσία του και την ανάγκη για συγκέντρωση, ενθάρυσνη στην έκφραση συναισθημάτων και επινόηση λύσεων στην καθημερινή μείωση των φόβων του.
Ο γονιός τις δύσκολες στιγμές της περιόδου των εξετάσεων, επιτρέπει στο παιδί να ωριμάσει μέσα απο την τριβή των επιλογών του και την δημιουργία κλίματος αποδοχής άνευ όρων και εμπιστοσύνης, πως το να είμαι κοντά σου ανταμοίβοντας σε με φροντίδα είναι σημαντικότερο του να περιμένω κάτι απο σένα κατόπιν αξιολόγησης.
Κάθε επιτυχία ή αποτυχία για τον γονιό είναι ευκαιρία για μοίρασμα, ευκαιρία για διεύρυνση σε κόσμους γνώσης ως αξία ενδιαφέροντος. Ικανότητα να ανάβει την φωτιά που επιτρέπει τη συνύπαρξη.
*Κοινωνική Λειτουργός
MSc Οικογενειακή Σύμβουλος
MSc Διοικητής Υγείας
+306977444835
m.me/Zacharenia.Gouvalari
www.zacharenia.gr
