Μια σύντομη διαδρομή με το τρένο που αποκαλύπτει μέσα σε λίγες ώρες δύο διαφορετικές πλευρές της Ηλείας
Από την Σόφη Μουτάφη-Αφιέρωμα του Travel-Φωτογραφίες Γρηγόρης Καρκαλής
Πάντα μου άρεσαν τα παράθυρα των τρένων. Έχουν τη δύναμη να μετατρέπουν και την πιο μικρή διαδρομή σε μία νέα ιστορία. Ένα σπίτι ενός περαστικού χωριού που ξεπροβάλλει για λίγο. Ένας ελαιώνας λουσμένος στο φως. Ένα χωράφι με ψηλά χρυσαφένια καλαμπόκια που χορεύουν στην μελωδία του ανέμου. Ένας επαρχιακός δρόμος που για λίγο ταξιδεύει παράλληλα με τις ράγες. Οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη, σαν κινηματογραφικά καρέ, και εγώ απλώς βρίσκομαι εκεί καθισμένη στη θέση μου, κοιτώντας έξω και αφήνοντας την διαδρομή να εκτυλίσσεται.
Με τον ίδιο τρόπο ξεκινά και το σημερινό ταξίδι. Σε μία μικρή σιδηροδρομική διαδρομή, μόλις 52 λεπτών, που ενώνει δύο μεγάλους προορισμούς, ένα λιμάνι με έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς τόπους της Ελλάδας.
Κατάκολο, 9:00 π.μ.
Το πρωινό μου ξεκινά στο Κατάκολο, ένα μέρος που από τη φύση του είναι συνδεδεμένο με το ταξίδι. Πλοία και επισκέπτες που έρχονται και φεύγουν, η θάλασσα που απλώνεται μπροστά μου, τα μικρά καΐκια δεμένα στο λιμανάκι, οι γλάροι που πετούν. Περπατώ κατά μήκος του λιμανιού και σε λίγα μόλις βήματα βρίσκομαι στον σιδηροδρομικό σταθμό. Από εδώ αναχωρεί το δρομολόγιο της Hellenic Train που συνδέει το Κατάκολο με την Αρχαία Ολυμπία, με μία σύντομη στάση στον Πύργο.
Η αναχώρησή είναι στις 9:15 π.μ. από Δευτέρα έως Σάββατο (τις Κυριακές δεν πραγματοποιείται δρομολόγιο) και το εισιτήριο κοστίζει 5€ ανά διαδρομή. Το εισιτήριο εκδίδεται είτε ηλεκτρονικά, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας ή της εφαρμογής της Hellenic Train, είτε τηλεφωνικά μέσω του Κέντρου Εξυπηρέτησης Πελατών 14511, από τα διαθέσιμα εκδοτήρια ή μέσα στο τρένο.
Με την άφιξη του τρένου, επιβιβάζομαι γρήγορα και ξεκινώ την αναζήτηση της κατάλληλης θέσης – δίπλα στο παράθυρο, εννοείται. Στρογγυλοκάθομαι, ανοίγω το βιβλίο που κουβαλώ μαζί μου και αναμένω την αναχώρηση μας. Λίγο μετά τις 9:15, το Κατάκολο είναι ήδη στο βάθος και μας αποχαιρετά. Μαζί του και η θάλασσα.
Το τοπίο αρχίζει να αλλάζει σταδιακά και η μόνη μου έννοια είναι να αφεθώ στη διαδρομή και να κοιτάζω έξω από το παράθυρο. Το γαλάζιο της θάλασσας δίνει τη θέση του στο πράσινο του κάμπου και των βουνών, καθώς οι ράγες με οδηγούν όλο και πιο κοντά στην Αρχαία Ολυμπία. Ελαιώνες, σπαρμένα χωράφια, ποτιστικά καρούλια, συστάδες από καλαμιές, μικρές εικόνες της αγροτικής Ηλείας απλώνονται δεξιά και αριστερά των γραμμών. Πότε οι ράγες περνούν δίπλα από σπίτια και αυλές και πότε το τοπίο ανοίγει ξανά, αφήνοντας το βλέμμα να ταξιδέψει πιο μακριά. Tο τοπίο έχει εκείνες τις χαρακτηριστικές αποχρώσεις του ελληνικού καλοκαιριού: το βαθύ πράσινο της ελιάς, το χρυσαφί της γης και το έντονο καλοκαιρινό φως που κάνει τα πάντα να λαμπυρίζουν. Είναι απλώς η ενδοχώρα της Ηλείας, σε ένα απλό καλοκαιρινό πρωινό
Ολυμπία, 10:15 π.μ.
Φτάνοντας στην Αρχαία Ολυμπία, έχω ήδη ότι χρειάζομαι. Κατεβαίνω από το τρένο και συνεχίζω την εξερεύνησή μου πεζή. Αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά που κάνουν την παρούσα διαδρομή ιδανική για μια μονοήμερη εκδρομή. Ο σταθμός βρίσκεται μέσα στο χωριό, σε μικρή απόσταση από το εμπορικό κέντρο, τα μουσεία και τον αρχαιολογικό χώρο.
Η Ολυμπία είναι από εκείνα τα μέρη που τα γνωρίζει κανείς ήδη πριν τα επισκεφθεί. Από παιδί ακούς και μαθαίνεις για την Ολυμπία, έως ότου μία μέρα να βρεθείς πράγματι εκεί. Έχω δει φωτογραφίες. Έχω διαβάσει και ακούσει για αυτή, ακόμη από το σχολείο. Γνωρίζω για το στάδιο, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τη φλόγα, τον Ερμή του Πραξιτέλη. Καθώς όμως περπατώ, όλα αποκτούν άλλη διάσταση.
Το πρώτο που παρατηρώ είναι το τοπίο και το αφήνω να ξεδιπλωθεί μπροστά μου. Πρώτα επιλέγω να επισκεφθώ τον αρχαιολογικό χώρο. Τα ίχνη της Αρχαίας Ολυμπίας βρίσκονται ανάμεσα σε δέντρα, μονοπάτια και μεγάλες εκτάσεις γης, ενώ το καλοκαιρινό φως χαϊδεύει τα μνημεία. Δεν βιάζομαι να περπατήσω όλη την έκταση του χώρου και ούτε ακολουθώ κάποια προκαθορισμένη διαδρομή. Αφήνω τον τόπο να με καθοδηγήσει. Στέκομαι μπροστά στον ναό του Δία και τους πελώριους κίονες που βρίσκονται διασκορπισμένοι στο έδαφος. Από κοντά, η κλίμακα του ναού, προκαλεί δέος.
Λίγο αργότερα, περνώ την είσοδο του αρχαίου σταδίου. Αν πρέπει να διαλέξω κάτι, αυτό είναι το σημείο που με κάνει περισσότερο να συνειδητοποιώ που βρίσκομαι. Μπροστά μου απλώνεται ο αγωνιστικός χώρος, εδώ όπου κάποτε πραγματοποιούνταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Σχεδόν 192 μέτρα γης, ανάμεσα σε δύο χαμηλές πλαγιές που κάποτε γέμιζαν με χιλιάδες θεατές. Οι λίθινες γραμμές της αφετηρίας και του τερματισμού βρίσκονται ακόμα εκεί, οριοθετώντας τον χώρο όπου αγωνίζονταν οι αθλητές πριν από αιώνες. Στέκομαι για λίγο στην άκρη και προσπαθώ να φέρω στο μυαλό μου σαν εικόνα το ίδιο τοπίο γεμάτο κόσμο και αθλητές.
Από εκεί, συνεχίζω στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Η μετάβαση από τον ανοιχτό αρχαιολογικό χώρο στις αίθουσες του μουσείου αλλάζει εντελώς την εμπειρία. Όσα πριν από λίγο έβλεπα ως μέρος του φυσικού τοπίου, εδώ αρχίζουν να αποκτούν μορφή, επιμέλεια και λεπτομέρεια. Eισέρχομαι στη μεγάλη αίθουσα με τα γλυπτά από τα αετώματα του ναού του Δία. Στέκομαι μπροστά τους και τα κοιτώ με βλέμμα εξεταστικό, λες και προσπαθώ να καταλάβω τον τρόπο που τα έφτιαξε ο τεχνίτης τους. Προχωρώ με γοργό βήμα και περίσσεια ανυπομονησία στο δωμάτιο όπου εκτίθεται ο Ερμής του Πραξιτέλη, ένα από τα έργα που έχω δει αμέτρητες φορές σε βιβλία, καρτ ποστάλ, στο διαδίκτυο και λοιπές πηγές, αλλά από κοντά η αίσθηση είναι τελείως διαφορετική. Νιώθω ευγνώμων που βρίσκομαι εδώ. Ο αρχαιολογικός χώρος και το μουσείο λειτουργούν σαν δύο διαφορετικές όψεις της ίδιας εμπειρίας: στον εξωτερικό χώρο επικρατεί η κλίμακα και το τοπίο της Ολυμπίας, εσωτερικά δεσπόζει η λεπτομέρεια.
Ολοκληρώνοντας την επίσκεψή μου, μου μένει λίγο χρόνος ακόμη πριν την επιστροφή. Μετά από τόση ώρα παρέα με την Ιστορία, είναι ωραία η επιστροφή για λίγο στο σήμερα. Περπατώ στους δρόμους του οικισμού, χαζεύω τα μικρά καταστήματα στον κεντρικό εμπορικό δρόμο, μετρώ σε πόσες γλώσσες θα βρω γραμμένη την “Ολυμπία” και, έπειτα, κάθομαι για λίγο να ξαποστάσω σε ένα μικρό καφέ. Η ώρα περνά γρήγορα και δεν έχω πολύ χρόνο πριν το ταξίδι της επιστροφής στο Κατάκολο, ούτε όμως χρειάζομαι και περισσότερο. Η ώρα είναι σχεδόν 13:30. Στον σταθμό με περιμένει το τρένο και το δεύτερο μισό της ημέρας.
.Παίρνω ξανά θέση δίπλα στο παράθυρο. Η ίδια διαδρομή, αυτή τη φορά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στο ταξίδι της επιστροφής το φως έχει αλλάξει και η πρωινή προσμονή έχει δώσει τη θέση της στην μεσημεριανή ανάπαυλα και την ήρεμη αίσθηση της επιστροφής. Λίγο αργότερα, επιστρέφει και η θάλασσα.
Κατάκολο, 14:30
Το Κατάκολο το μεσημέρι έχει διαφορετικό ρυθμό από εκείνον που άφησα πίσω μου το πρωί. Η προκυμαία απλώνεται δίπλα στη θάλασσα και τα τραπέζια των τοπικών εστιατορίων βρίσκονται σχεδόν πάνω στο κύμα. Το βλέμμα μένει ανοιχτό προς το Ιόνιο. Ετούτο, είναι από εκείνα τα μεσημέρια του Αυγούστου που σε καλούν απλώς να καθίσεις, να παραγγείλεις και να αφήσεις την ώρα και τις κουβέντες να κυλήσουν.
Και κάπως έτσι, η μέρα περνά στο δεύτερο μέρος της, το πιο αργό. Μπροστά μου έχω το λιμάνι και ένα ολόκληρο αυγουστιάτικο απόγευμα. Μετά το φαγητό, το απόγευμα συνεχίζεται χωρίς ιδιαίτερο πρόγραμμα. Μια βόλτα κατά μήκος της προκυμαίας, μια παύση δίπλα στη θάλασσα και, όσο η ένταση του ήλιου αρχίζει να υποχωρεί, η παραλία γίνεται η επόμενη στάση. Δεν χρειάζεται να απομακρυνθώ πολύ. Η παραλία του Κατακόλου βρίσκεται δίπλα στον οικισμό, σαν φυσική συνέχεια του λιμανιού, και φυσική συνέχεια μιας ημέρας που έχει ξεκινήσει από εδώ αρκετές ώρες νωρίτερα. Τώρα, όμως, όλα είναι διαφορετικά.
Αφήνω πίσω το λιμάνι και κατεβαίνω στην παραλία. Μπροστά μου ανοίγεται το Ιόνιο και, μετά τη ζέστη και το πολύ περπάτημα, η βουτιά μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Βουτώ και για λίγο η μέρα σταματά εδώ. Το Κατάκολο έχει τη δική του γοητεία. Είναι ένας τόπος πολυμορφικός: το πρωί είναι η αφετηρία, το μεσημέρι γίνεται σημείο επιστροφής και στάση και το απόγευμα μεταμορφώνεται στον τερματικό σταθμό.
Με αυτό τον τρόπο το ταξίδι αποκτά για μένα περισσότερο νόημα. Μέσα σε λίγες ώρες, μεταφέρθηκα από ένα μικρό λιμάνι του Ιονίου, στην Αρχαία Ολυμπία και πίσω (και αρκετά νωρίς ώστε το υπόλοιπο της ημέρας να εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά μου). Μα πόσο γεμάτη μέρα. Από τα μονοπάτια και τα μνημεία της Αρχαίας Ολυμπίας, σε ένα τραπέζι δίπλα στη θάλασσα και, λίγο αργότερα, στην αγκαλιά του Ιονίου Πελάγους.
Δύο τόσο διαφορετικές πλευρές της Ηλείας μέσα στην ίδια καλοκαιρινή ημέρα. Ανάμεσά τους, μια διαδρομή με το τρένο. Αν λοιπόν, ένα καλοκαιρινό (ή άλλης εποχής) πρωινό σε βρει στο Κατάκολο, αναζήτησε τον σιδηροδρομικό σταθμό δίπλα στο λιμάνι. Βρες μια θέση κοντά στο παράθυρο και άφησε τις ράγες να σε οδηγήσουν στην Αρχαία Ολυμπία. Μέχρι το απόγευμα θα έχεις επιστρέψει και πάλι στη θάλασσα, έχοντας βιώσει πόσα τελικά μπορούν να χωρέσουν σε ένα μικρό ταξίδι με το τρένο.
