Βρετανικό δημοσίευμα αποκαλύπτει πως η απεσταλμένη του ΟΗΕ επεξεργάζεται μια πιο «χαλαρή» λύση του Κυπριακού εντός της ΕΕ, η οποία απομακρύνεται από το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Δημοσίευμα του βρετανικού Independent κάνει λόγο για ένα προσχέδιο συμφωνίας του ΟΗΕ για το Κυπριακό, «που θα μπορούσε να θέσει τέλος σε ένα αδιέξοδο 52 ετών» με μια χαλαρή ομοσπονδιακή λύση που προσεγγίζει τις τουρκικές απαιτήσεις για δύο χωριστά κράτη.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, «η προοπτική μιας συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω του συνεχιζόμενου καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βάσεών του στο νησί, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση κρίσεων στη Μέση Ανατολή», ενώ ακολουθεί την ιρανική επίθεση στο Ακρωτήρι τις πρώτες ημέρες του πολέμου, καθώς και τη μεταφορά του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Dragon για την προστασία των βρετανικών και συμμαχικών συμφερόντων στην περιοχή.
Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα του Independent, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την ΤΔΒΚ, υποστηρίζοντας πως το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα, όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν το νησί απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη βρετανική αυτοκρατορία το 1960.
Λεπτομέρειες που περιήλθαν σε γνώση του Independent υποδηλώνουν ότι η Ολγκίν προτείνει μια πιο «χαλαρή» λύση εντός της ΕΕ, η οποία απομακρύνεται από το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Η ίδια ευελπιστεί πως η δομή αυτή θα είναι τέτοια ώστε οι Ελληνοκύπριοι να μπορούν να την αποκαλούν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία – γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών μέσω μιας σκόπιμης «εποικοδομητικής ασάφειας».
Υπό τον προηγούμενο πρόεδρο της ΤΔΒΚ, Ερσίν Τατάρ, υποστηριζόμενο από την τουρκική κυβέρνηση στην Άγκυρα, οι Τουρκοκύπριοι πίεζαν για μια καθαρή λύση δύο κρατών. Όμως, μετά τη νίκη του στις εκλογές του περασμένου έτους, ο νέος πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Τουφάν Ερχιουρμάν, έχει υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Τι προβλέπει το νέο αμφιλεγόμενο σχέδιο
Καθοριστικής σημασίας είναι ότι το προσχέδιο λύσης του ΟΗΕ θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει δύο συνιστώσες πολιτείες με πολιτική ισότητα και δραστική μείωση των κοινών αρμοδιοτήτων. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα ασκείται από τα δύο κράτη, με μια μικρή κεντρική δομή για όσα δεν μπορούν να αφεθούν στην κάθε πλευρά.
Όμως, ως αντάλλαγμα για την αναγνώριση και την αυτονομία, η ΤΔΒΚ θα έπρεπε να παραχωρήσει εδάφη, συμπεριλαμβανομένου του έρημου θερέτρου των Βαρωσίων (Maraş).
Για τις κοινές αρμοδιότητες θα υπήρχε ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο υπό την ηγεσία των δύο ηγετών (με αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς), ένα γενικό συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί για ένα άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, καθώς και ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο περίπου πέντε ή έξι υπουργείων (Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών/Ιθαγένειας, Οικονομικών, Ευρωπαϊκών Υποθέσεων).
Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται ως δικλείδα ασφαλείας τουλάχιστον μία θετική ψήφος για τουρκοκύπριο υπουργό στο υπουργικό Συμβούλιο – στοιχείο κεντρικής σημασίας για την πραγματική πολιτική ισότητα – η οποία όμως θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις συνομιλίες.
Για την αντιμετώπιση του συστήματος των εγγυήσεων που θεσπίστηκε το 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και η Ελλάδα θα αντικατασταθούν από μια φόρμουλα του ΝΑΤΟ, επιτρέποντας ενδεχομένως μια μικρή πολυεθνική παρουσία στο νησί.
Γίνεται αντιληπτό ότι ο ΟΗΕ εξετάζει μια μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχικές επιστροφές εδαφών (πρώτα τα Βαρώσια) και τη σταδιακή εισαγωγή των «τριών Α» της τουρκικής πλευράς – απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές (direct trade, direct flights, direct contacts) – καθώς και τη χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και την πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
«Υπάρχει επίσης ελπίδα για πιθανή κινητικότητα στην εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, καθώς και μια ρητή σύνδεση μεταξύ της διευθέτησης του Κυπριακού και της ατζέντας Τουρκίας-ΕΕ όσον αφορά την τελωνειακή ένωση, καθιστώντας αυτό το κομμάτι μέρος ενός ευρύτερου πακέτου ΕΕ-Τουρκίας».
Σύμφωνα με τον Independent, «ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Ερχιουρμάν, είναι πιο έτοιμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, είναι πιο διστακτικός, σταθμίζοντας τη διαδικασία έναντι των εγχώριων πολιτικών πιέσεων».
«Δεν υπήρξε καμία επίσημη πρόταση του ΟΗΕ»
Μιλώντας στον Independent, ο Σπύρος Μιλτιάδης, αναπληρωτής ύπατος αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, δήλωσε πως «απ’ όσο γνωρίζω, δεν υπήρξε καμία επίσημη πρόταση του ΟΗΕ στην οποία να έχει ζητηθεί από την κάθε πλευρά να απαντήσει».
«Οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να είναι σε θεωρητικό επίπεδο και δεν αποτελούν μια συγκεκριμένη πρόταση ή σχέδιο. Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος θα πρέπει να προέλθει μέσω της καθιερωμένης διαδικασίας υπό την ηγεσία του ΟΗΕ και εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ».
Από την πλευρά του, ο Ερχιουρμάν δήλωσε στο Facebook πως «η βούληση του λαού μας για λύση είναι σαφής. Έχουμε δηλώσει την υποστήριξή μας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και συνεχίζουμε να τις υποστηρίζουμε».
«Είχαμε πει ότι δεν υπήρχε σχέδιο, παρά μόνο κάποιες ιδέες (αν κάποιος είχε αμφιβολίες, νομίζω ότι κατάλαβαν πως δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία με τις νέες δηλώσεις). Παρόλα αυτά, ενημερώσαμε το Συμβούλιο των Πολιτικών μας Κομμάτων, τα συνδικάτα μας, το Γραφείο Συντονισμού Νεολαίας, τις επιχειρηματικές μας οργανώσεις και όποιον άλλον επιθυμούσε να ενημερωθεί για τις ιδέες αυτές».
«Η μόνη μας μέριμνα είναι τα δικαιώματα, το μέλλον, η ισότητα, η ασφάλεια και η επαφή του λαού μας με τον κόσμο, ιδιαίτερα των παιδιών μας, καθώς και η διατήρηση της θέσης των Τουρκοκυπρίων ως “υποκειμένων”».
Σε δήλωσή της την 1η Ιουλίου, η Ολγκίν δήλωσε πως αναγνωρίζει τις προσπάθειες και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που έχουν προηγηθεί: «Είμαι πεπεισμένη ότι οι Κύπριοι μπορούν να συνεργαστούν και να μοιραστούν ένα όραμα για το μέλλον των νέων γενεών. Η Κύπρος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να γίνει ένας κεντρικός περιφερειακός παίκτης ενώνοντας τις δυνάμεις της γύρω από κοινά συμφέροντα, σεβόμενη παράλληλα τα δικά της εσωτερικά χαρακτηριστικά και την ποικιλομορφία της».
«Η Κύπρος μπορεί να είναι ένας τόπος όπου χτίζονται γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις και προωθείται η συνύπαρξη […] Ως εκ τούτου, η Κύπρος μπορεί πραγματικά να γίνει παράδειγμα για την περιοχή, για την Ευρώπη και για τον υπόλοιπο κόσμο».
