Γράφει ο Δημήτρης Μαλεβίτης, ελαιοπαραγωγός – Ελαιοτριβείο Αθ. Μαλεβίτης

Σε τροχιά κρίσης μπαίνει η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια, για ακόμη μία φορά. Μια αναδρομή στις τιμές παραγωγού από το 1990 μέχρι σήμερα αποκαλύπτει ότι οι Έλληνες ελαιοπαραγωγοί έχουν δεχτεί έντονες οικονομικές πιέσεις επί σειρά ετών, με διαδοχικές περιόδους χαμηλών τιμών και αβεβαιότητας.

Η ουσιαστική διαφορά, όμως, σε σχέση με τις προηγούμενες κρίσεις είναι η εκτίναξη του κόστους παραγωγής. Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, του πετρελαίου, των αγροτικών εφοδίων και των εργατικών έχουν επιβαρύνει σημαντικά την καλλιέργεια, με ορισμένες κατηγορίες δαπανών να παρουσιάζουν αυξήσεις που φτάνουν ακόμη και το 100% την τελευταία πενταετία (βλεπε πετρέλαιο).

Μέσα σε αυτό το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον, και κοιτώντας παράλληλα τα δεδομένα του παγκόσμιου χάρτη του ελαιολάδου, μπορούμε να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα όχι μόνο για τις αιτίες της σημερινής κρίσης, αλλά κυρίως για το μέλλον της ελαιοπαραγωγής στη χώρα μας.

Η παραγωγή ελαιολάδου στην Ισπανία αναμένεται φέτος να φτάσει περίπου τους 1,6 εκατομμύρια τόνους, ενώ τα αποθέματα βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, η ελαιοκαλλιέργεια σε χώρες όπως η Τυνησία και η Τουρκία ενισχύεται και ήδη έχουν μπει στην Ευρωπαϊκή αγορά.

Τα δεδομένα αυτά δημιουργούν συνθήκες πίεσης στις τιμές παραγωγού και περιορίζουν τις προσδοκίες για επιστροφή στις υψηλές τιμές των προηγούμενων ετών.

Στη χώρα μας, σε αντίθεση με την πρόοδο που καταγράφεται σε ανταγωνιστικές ελαιοπαραγωγικές χώρες, όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Τυνησία, παρά τις αξιόλογες αλλά μεμονωμένες προσπάθειες των τελευταίων ετών, μεγάλο μέρος της ελαιοκαλλιέργειας, της παραγωγής και της λειτουργίας των ελαιοτριβείων εξακολουθεί να βασίζεται σε παρωχημένες πρακτικές, χωρίς συνολικό σχεδιασμό και οργανωμένη στρατηγική.

Το ελαιόλαδο αντιμετωπίζεται συχνά περισσότερο ως ένα προϊόν τυχερου παιγνιου παρά ως ένα ποιοτικό τρόφιμο με ιδιαίτερη ταυτότητα και εμπορική αξία. Η λογική «θα το κρατήσω και θα το πουλήσω του χρόνου, όταν ανέβει η τιμή» εξακολουθεί να καθορίζει σημαντικό μέρος της εμπορικής συμπεριφοράς, αφήνοντας την τύχη του παραγωγού στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Το μικρό μέγεθος και ο κατακερματισμός των εκμεταλλεύσεων, σε συνδυασμό με τον χαμηλό βαθμό μηχανοποίησης της καλλιέργειας και συλλογής σε μεγάλο μέρος των ελαιώνων, αυξάνουν το κόστος παραγωγής και δυσκολεύουν τον ανταγωνισμό με χώρες που διαθέτουν μεγαλύτερες και περισσότερο οργανωμένες παραγωγικές μονάδες.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο να παράγουμε αυτό το εξαιρετικό προϊόν, αλλά να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση της ποιοτικής του υπεροχής και την επιστροφή σημαντικού μέρους της προστιθέμενης αξίας σε εκείνους που το παράγουν.

Η Ηλεία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Παράγει εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, το οποίο όμως στερείται ισχυρής εμπορικής ταυτότητας και παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο ακόμη και στην εγχώρια αγορά.

Μόνο μέσα από τη συνεργασία ελαιοπαραγωγών και ελαιοτριβείων, τον περιορισμό της χύμα διάθεσης του ελαιολάδου και τη στροφή προς την τυποποίηση και την οργανωμένη εμπορία, την εφαρμογή συστημάτων πιστοποίησης και ιχνηλασιμότητας, καθώς και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό με την υιοθέτηση σύγχρονων μεθόδων καλλιέργειας, συγκομιδής και έκθλιψης, θα μπορέσει ο ελληνικός παραδοσιακός ελαιώνας να παραμείνει ζωντανός και να διατηρήσει προοπτική για το μέλλον.