Από το 2007 μέχρι σήμερα, η ολοκληρωμένη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων στην Ηλεία αποτέλεσε έναν δύσκολο και επίπονο αγώνα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με στόχο να απαλλαγεί ο τόπος μας από τις ανεξέλεγκτες χωματερές που υποβάθμιζαν το περιβάλλον και έθεταν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.
Ο δρόμος μέχρι την κατασκευή και λειτουργία της ΜΕΑ και των ΧΥΤΥ Ηλείας δεν ήταν εύκολος. Πολιτικές αντιπαραθέσεις, αμφισβητήσεις και μικροπολιτικές σκοπιμότητες δημιούργησαν σοβαρά εμπόδια σε μια προσπάθεια που απαιτούσε αποφασιστικότητα, συνεργασία και πολιτικό θάρρος. Κάποιοι από εμάς παραμείναμε σταθεροί στην επιλογή της ολοκληρωμένης διαχείρισης, χωρίς να υπολογίζουμε το πολιτικό κόστος. Γιατί πιστεύαμε ότι η προστασία του περιβάλλοντος ήταν υποχρέωση απέναντι στον τόπο μας.
Αξίζει να θυμηθούμε ότι ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της σύνθετης διαγωνιστικής διαδικασίας για τη ΜΕΑ Ηλείας, υπήρξαν εκείνοι που χαρακτήριζαν το έργο «φαραωνικό», αμφισβητούσαν τη δυναμικότητά του και ζητούσαν την επαναδιαστασιολόγησή του, ακόμη και την ακύρωση του διαγωνισμού. Οι καθυστερήσεις που ακολούθησαν συνδέθηκαν με την απώλεια της αρχικής χρηματοδότησης και την ανάγκη αναζήτησης νέου χρηματοδοτικού προγράμματος.
Το περιβαλλοντικό τίμημα ήταν σοβαρό. Ο αρχικός χώρος υγειονομικής ταφής, που είχε σχεδιαστεί για να δέχεται υπολείμματα επεξεργασίας, χρησιμοποιήθηκε για τη διάθεση ανεπεξέργαστων απορριμμάτων, με αποτέλεσμα την ταχεία εξάντληση της χωρητικότητάς του. Ένας χώρος σχεδιασμένος ως ΧΥΤΥ λειτούργησε στην πράξη με χαρακτηριστικά ΧΥΤΑ, δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα για την τήρηση του αρχικού σχεδιασμού και των περιβαλλοντικών όρων.
Και η ειρωνεία είναι ότι η μονάδα που κάποτε χαρακτηριζόταν «φαραωνική» κλήθηκε στη συνέχεια να εξυπηρετήσει όχι μόνο την Ηλεία αλλά και άλλες περιοχές, ιδιαίτερα την Αιγιαλεία. Παράλληλα, με παρεμβάσεις του ΥΠΕΝ και του κ. Μανώλη Γραφάκου, προωθήθηκε η αντιμετώπιση του χρονίζοντος προβλήματος των δεματοποιημένων απορριμμάτων στο Ποτόκι του Δήμου Πύργου. Σήμερα, ο νέος ΧΥΤΥ Ηλείας έχει κατασκευαστεί και λειτουργεί. Το ζητούμενο είναι να προστατευθεί η διάρκεια ζωής του, με πλήρη διαφάνεια για τις ποσότητες αποβλήτων που εισέρχονται στις εγκαταστάσεις, την επεξεργασία τους και τα υπολείμματα που καταλήγουν σε ταφή.
Και ερχόμαστε στον αναθεωρημένο ΠΕΣΔΑ Δυτικής Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον προτεινόμενο σχεδιασμό, η δυναμικότητα επεξεργασίας υπολειμματικών συμμείκτων της ΜΕΑ Ηλείας προβλέπεται να μειωθεί από 80.000 σε 27.717 τόνους ετησίως, εκ των οποίων 5.765 τόνοι, δηλαδή το 20,8%, προορίζονται για τον Δήμο Αιγιαλείας.
Εύλογα τίθεται το ερώτημα: Γιατί η Αιγιαλεία, που ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Αχαΐας, εξακολουθεί να εντάσσεται στη ΜΑΑ Ηλείας, όταν προβλέπεται αντίστοιχη μονάδα στην Αχαΐα;
Ποια τεχνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά δεδομένα δικαιολογούν αυτή την επιλογή; Έχουν ληφθεί υπόψη οι πραγματικές ανάγκες των Δήμων της Ηλείας;
Παράλληλα, προβλέπεται η παραγωγή 10.047 τόνων δευτερογενούς καυσίμου SRF/RDF και 6.555 τόνων υπολείμματος διεργασίας ετησίως. Πού θα οδηγούνται αυτές οι ποσότητες, με ποιο κόστος και με ποιες εγγυήσεις για την τελική τους διαχείριση;
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα: η περιβαλλοντική επιβάρυνση περιοχών του Δήμου Ήλιδας.
Οι εγκαταστάσεις χωροθετούνται, σύμφωνα με την κτηματολογική αποτύπωση των διοικητικών ορίων, στη Δημοτική Κοινότητα Κορυφής του Δήμου Πύργου. Στο σχέδιο τιμολογιακής πολιτικής των ΑΣΑ 2027 προβλέπονται αντισταθμιστικά οφέλη υπέρ του Δήμου Πύργου. Ωστόσο, λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας και των τοπικών συνθηκών της περιοχής, σοβαρές περιβαλλοντικές οχλήσεις επηρεάζουν τις περιοχές του όμορου Δήμου Ήλιδας, γεγονός που δεν μπορεί να παραγνωρίζεται στον σχεδιασμό της διαχείρισης των αποβλήτων. Είναι αναγκαίο να υπάρξει επιστημονική αξιολόγηση της έκτασης και της έντασης των επιπτώσεων και, με βάση τα αποτελέσματά της, να προβλεφθούν αντίστοιχα μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας και αντιστάθμισης.
Η περιβαλλοντική επιβάρυνση δεν σταματά στα διοικητικά όρια. Ζητούμε δίκαιη αντιμετώπιση όλων των τοπικών κοινωνιών.
Η σημερινή συζήτηση επαναφέρει αναπόφευκτα και το ζήτημα της μη διατήρησης του ΦΟΔΣΑ Ηλείας ως αυτόνομου φορέα. Η ένταξή του σε ένα ευρύτερο περιφερειακό σχήμα δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για τον βαθμό στον οποίο οι Δήμοι της Ηλείας διατηρούν αποφασιστικό λόγο στη διαχείριση των υποδομών που οι ίδιοι αγωνίστηκαν να δημιουργήσουν. Οι σημερινές επιλογές για την Αιγιαλεία και τα αντισταθμιστικά οφέλη επαναφέρουν το ερώτημα κατά πόσον η απώλεια της αυτονομίας του ΦΟΔΣΑ Ηλείας διευκόλυνε παρεμβάσεις στον σχεδιασμό και στη διαχείριση των εγκαταστάσεων, χωρίς την ουσιαστική συναίνεση των Δήμων του Νομού.
Ο αναθεωρημένος ΠΕΣΔΑ που παρουσιάστηκε σήμερα στους Δήμους της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για έναν δίκαιο, τεκμηριωμένο και βιώσιμο σχεδιασμό, με σεβασμό στις υποδομές της Ηλείας και στις τοπικές κοινωνίες που υφίστανται τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Και υπάρχει ένα τελευταίο, ίσως το πιο κρίσιμο ερώτημα: Εάν εξαντληθεί πρόωρα και η χωρητικότητα του δεύτερου ΧΥΤΥ, ποιο θα είναι το μέλλον της ΜΕΑ Ηλείας; Πού θα οδηγούνται τα υπολείμματα της επεξεργασίας; Θα βρεθούμε ξανά μπροστά στην ανάγκη αναζήτησης νέων χώρων διάθεσης και σε ένα ακόμη περιβαλλοντικό αδιέξοδο;
Αγωνιζόμαστε σχεδόν είκοσι χρόνια για να αφήσουμε πίσω μας τις ανεξέλεγκτες χωματερές και να δημιουργήσουμε σύγχρονες υποδομές. Δεν έχουμε το δικαίωμα, με τις σημερινές επιλογές μας, να υπονομεύσουμε το μέλλον τους.
Γιατί τότε το τίμημα δεν θα το πληρώσουμε μόνο εμείς. Θα το πληρώσουν τα παιδιά μας και οι επόμενες γενιές, που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν ένα νέο, ίσως ακόμη μεγαλύτερο, περιβαλλοντικό πρόβλημα.
Αυτή είναι η πραγματική ευθύνη μας απέναντι στον τόπο. Και αυτή πρέπει να αποτελεί το βασικό κριτήριο κάθε απόφασης στον αναθεωρημένο ΠΕΣΔΑ Δυτικής Ελλάδας.
Δελτίο Τύπου