Αυτό σημαίνει πως είτε έχουν λανθασμένα όρια, είτε εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», είτε υπάρχουν προβλήματα με τους δασικούς χάρτες
Χιλιάδες αγροτεμάχια δεν έχουν καταγραφεί σωστά στο Κτηματολόγιο. Αυτό σημαίνει πως είτε έχουν λανθασμένα όρια, είτε εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», είτε υπάρχουν προβλήματα με τους δασικούς χάρτες. Αυτή είναι η μια πτυχή του προβλήματος.
Η άλλη έχει να κάνει με τις αγροτικές ενισχύσεις, οι οποίες πλέον συνδέονται άμεσα με την ορθότητα των κτηματολογικών στοιχείων. Οι παραγωγοί αναζητούν τρόπους να προχωρήσουν τις δηλώσεις τους, ωστόσο, η αντιμετώπιση ενός σφάλματος στην αίτηση ενίσχυσης, δεν διορθώνει αυτόματα τα προβλήματα ενός ακινήτου.
Για τον λόγο αυτό «ΤΑ ΝΕΑ», με τη βοήθεια της τοπογράφου -πολεοδόμου μηχανικού Γραμματής Μπακλατσή, παρουσιάζουν μέσα από 10+5 ερωτήσεις – απαντήσεις, όλες τις πληροφορίες που πρέπει να έχουν υπόψη τους οι ενδιαφερόμενοι, προκειμένου να κλειδώσουν την αγροτική επιδότηση με ανοιχτά μέτωπα στο Κτηματολόγιο.
Γιατί προκύπτει πρόβλημα με ένα χωράφι που καλλιεργείται εδώ και δεκαετίες;
Επειδή η καλλιέργεια δεν ταυτίζεται πάντοτε με την κτηματολογική εικόνα. Το γεωτεμάχιο μπορεί να έχει λάθος θέση ή εμβαδόν, να φέρει διαφορετικό ΚΑΕΚ από αυτόν που θεωρεί ο παραγωγός σωστό ή να εμφανίζει εκκρεμότητα στην κυριότητα.
Τι πρέπει να κάνει ο ενδιαφερόμενος ιδιοκτήτης όταν δεν ταυτοποιείται ο ΚΑΕΚ;
Θα πρέπει να μην επιλέξει αυθαίρετα έναν γειτονικό ΚΑΕΚ για να ολοκληρωθεί η δήλωση. Χρειάζεται τεχνικός έλεγχος: εντοπισμός του ακινήτου, σύγκριση με τίτλους και παλαιά τοπογραφικά, εξέταση ορίων και εμβαδού. Αν το πρόβλημα αφορά την κυριότητα, τότε, απαιτείται παράλληλα και νομικός έλεγχος.
Τι σημαίνει το γεωχωρικό όριο επικάλυψης 55% στον ΟΣΔΕ 2026;
Το ελάχιστο ποσοστό επικάλυψης του αγροτεμαχίου με τους δηλωμένους ΚΑΕΚ ορίστηκε στο 55%, υπό προϋποθέσεις: το συνολικό εμβαδόν των ΚΑΕΚ να μην υπολείπεται της δηλούμενης έκτασης και αυτή να μη δηλώνεται από άλλον παραγωγό. Πρόκειται για έλεγχο ΟΣΔΕ, όχι για αποδοχή λανθασμένων κτηματολογικών ορίων. Το 55% δεν επιτρέπει απόκλιση 45% στα όρια. Την ασυμφωνία πρέπει να ελέγξει τοπογράφος μηχανικός.
Πότε χρησιμοποιείται η πλατφόρμα «metavoles»;
Οταν χρειάζεται διόρθωση γεωμετρικών στοιχείων, όπως η θέση, το σχήμα ή τα όρια ενός ακινήτου στο κτηματολογικό διάγραμμα. Ο τοπογράφος μηχανικός ελέγχει την περίπτωση, συντάσσει όπου απαιτείται Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών και καταχωρίζει τον Κωδικό Ηλεκτρονικού Διαγράμματος. Η διαδικασία γίνεται ψηφιακά, αλλά δεν σημαίνει ότι κάθε αίτηση γίνεται δεκτή χωρίς έλεγχο ή ενημέρωση των επηρεαζόμενων ιδιοκτητών.
Τι γίνεται αν ένα χωράφι εμφανίζεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»;
Εδώ πρόκειται για ζήτημα κτηματολογικής εγγραφής, όχι απλώς για λάθος σχεδίασης. Πρέπει να ελεγχθούν οι τίτλοι, οι προθεσμίες, το στάδιο λειτουργίας του Κτηματολογίου και η δυνατότητα διόρθωσης χωρίς δίκη. Οπου δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις εξωδικαστικής διόρθωσης, μπορεί να απαιτηθεί δικαστική διαδικασία. Η καταχώριση στο Ε9 και η δήλωση ΟΣΔΕ δεν αρκούν από μόνες τους.
Κι αν ο ενδιαφερόμενος επικαλείται χρησικτησία;
Στην περίπτωση αυτή, η μακροχρόνια νομή μπορεί, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να στηρίξει δικαίωμα κυριότητας. Χρειάζεται, όμως, αποδεικτικό υλικό και σωστή νομική αξιολόγηση. Παλαιές αεροφωτογραφίες, έγγραφα και στοιχεία κατοχής μπορεί να βοηθήσουν. Ειδικά σε εγγραφή «αγνώστου ιδιοκτήτη» πρέπει να εξεταστεί αν επιτρέπεται εξωδικαστική διόρθωση ή απαιτείται δικαστική αναγνώριση.
Τι πρέπει να ελέγξει ο ειδικός;
Ελέγχει τη θέση και τα όρια, αποτυπώνει το ακίνητο, συγκρίνει κτηματολογικά και ιστορικά στοιχεία, εντοπίζει επικαλύψεις και συντάσσει τα αναγκαία διαγράμματα. Οταν υπάρχει αμφισβήτηση κυριότητας συνεργάζεται με δικηγόρο. Ο χειριστής του ΟΣΔΕ δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον τεχνικό ή νομικό έλεγχο της ιδιοκτησίας.
Τι γίνεται στην περίπτωση που ένα χωράφι εμφανίζεται ως δασικό στον δασικό χάρτη;
Αν ο χαρακτηρισμός είναι λανθασμένος, τότε εξετάζεται η νόμιμη διόρθωση του δασικού χάρτη. Αν έχει ασκηθεί εμπρόθεσμη αντίρρηση, παρακολουθείται η εξέτασή της. Διαφορετικά, ελέγχεται δυνατότητα διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος, παράλειψης διοικητικής πράξης ή άλλης νόμιμης διαδικασίας. Εάν το ακίνητο έχει καταχωριστεί στο Δημόσιο, απαιτείται ξεχωριστός έλεγχος της κτηματολογικής εγγραφής. Η σημερινή καλλιέργεια δεν αίρει τον δασικό χαρακτήρα.
Κι αν το ακίνητο εμφανίζεται ως ιδιοκτησία του Δημοσίου;
Η εγγραφή μπορεί να σχετίζεται με δασικό χαρακτήρα, αρχική κτηματολογική εγγραφή ή ιδιοκτησιακή διεκδίκηση. Γι’ αυτό χρειάζεται έλεγχος τίτλων, κτηματολογικών δεδομένων και δασικού χάρτη, ώστε να επιλεγεί διόρθωση εγγραφής, αναγνώριση δικαιώματος ή άλλη ενέργεια. Η γεωμετρική διόρθωση δεν αρκεί.
Τι ισχύει για τις εκχερσωμένες δασικές εκτάσεις που καλλιεργούνται και δηλώνονται στο ΟΣΔΕ;
Το ζήτημα παραμένει άλυτο και η εξαγορά δεν επιτρέπεται με το ισχύον καθεστώς. Για εκτάσεις ΔΑ (δάσος ή δασικής έκτασης παλαιότερα/άλλης μορφής σήμερα) ή ΧΑ (χορτολιβαδική έκταση παλαιότερα/άλλης μορφής σήμερα), ο σχετικός νόμος (σ.σ.: ν. 5037/2023) προβλέπει υπό προϋποθέσεις διατήρηση της γεωργικής χρήσης όσο λαμβάνεται η προβλεπόμενη ενίσχυση. Ο δασικός χαρακτηρισμός και οι κτηματολογικές εκκρεμότητες παραμένουν. Η επιδότηση δεν σημαίνει νομιμοποίηση εκχέρσωσης ή αναγνώριση κυριότητας.
Τι προβλέπεται για τα κληρονομικά αγροτεμάχια;
Συχνά εμφανίζεται ακόμη ο αποβιώσας ιδιοκτήτης ή έχουν καταχωριστεί εσφαλμένα ποσοστά συνιδιοκτησίας. Αυτός είναι και ο λόγος που πρέπει να εξεταστούν οι κληρονομικές πράξεις, η καταχώρισή τους και τυχόν αναγκαίες διορθώσεις. Η αποτύπωση των ορίων είναι ένα ζήτημα· η νόμιμη καταχώριση του δικαιούχου είναι άλλο.
Τι δεσμεύονται να κάνουν οι αγρότες με την υπογραφή της ειδικής υπεύθυνης δήλωσης της ΑΑΔΕ;
Με την υπογραφή της υπεύθυνης δήλωσης, οι αγρότες δεσμεύονται να δηλώσουν τα ορθά στοιχεία ΑΤΑΚ ή/και ΚΑΕΚ μόλις αρθούν τα προβλήματα που εμποδίζουν σήμερα την ταυτοποίησή τους. Επομένως, όσοι έχουν λανθασμένα κτηματολογικά όρια, ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη» ή εκκρεμότητες χρησικτησίας, πρέπει να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση των στοιχείων τους. Η υπεύθυνη δήλωση δεν υποκαθιστά τις διαδικασίες διόρθωσης στο Κτηματολόγιο.
Τι θα συμβεί με τις αγροτικές ενισχύσεις αν δεν διορθωθούν τα προβλήματα στο Κτηματολόγιο και στους δασικούς χάρτες;
Η υπεύθυνη δήλωση της ΑΑΔΕ δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη συνέχιση των αγροτικών ενισχύσεων τα επόμενα χρόνια. Οσοι έχουν λανθασμένες κτηματολογικές εγγραφές ή εκκρεμότητες στους δασικούς χάρτες πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως τις δυνατότητες διόρθωσης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις εκτάσεις που χαρακτηρίζονται ΔΔ, καθώς διατηρούν τον δασικό τους χαρακτήρα και δεν μπορούν να θεωρούνται αυτομάτως επιλέξιμες για ενίσχυση επειδή καλλιεργούνται. Διαφορετική αντιμετώπιση απαιτούν οι εκτάσεις ΔΑ ή άλλες περιπτώσεις εκχέρσωσης, για τις οποίες προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις υπό προϋποθέσεις. Εάν δεν επιλυθούν οι εκκρεμότητες ή δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, υπάρχει κίνδυνος απώλειας μελλοντικών ενισχύσεων ή ανάκτησης ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως.
Τι πρέπει να προσέχουν όσοι καλλιεργούν μισθωμένα αγροτεμάχια;
Πρέπει να ελέγχουν μαζί με τον ιδιοκτήτη ότι το μισθωμένο χωράφι αντιστοιχεί στον σωστό ΚΑΕΚ και ότι τα όρια και το εμβαδόν του είναι ορθά. Αν υπάρχει κτηματολογικό σφάλμα, η διόρθωσή του πρέπει να εξεταστεί από τον ιδιοκτήτη με τη συνδρομή τοπογράφου μηχανικού. Το μισθωτήριο δεν διορθώνει από μόνο του την κτηματολογική εγγραφή.
Πού πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από τους ενδιαφερόμενους;
Οι ιδιοκτήτες δεν πρέπει να περιμένουν την επόμενη δήλωση ΟΣΔΕ για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της γης τους. Είναι πολύ σημαντικό να ζητούν έλεγχο από τοπογράφο μηχανικό, να διακρίνουν το γεωμετρικό από το ιδιοκτησιακό και το δασικό ζήτημα και να κινούν εγκαίρως την κατάλληλη διαδικασία, με νομική υποστήριξη όπου χρειάζεται. Οι λανθασμένες κτηματολογικές εγγραφές και οι δασικές εκκρεμότητες δεν θεραπεύονται με την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης. Η προσωρινή διευκόλυνση μιας αγροτικής ενίσχυσης δεν αποτελεί οριστική λύση για την ακίνητη περιουσία.
