Οι κίνδυνοι και τα προβλήματα
Επικίνδυνες διαστάσεις έχει λάβει το «φαινόμενο» των «αδέσποτων» αγελάδων που κυκλοφορούν στη Μέσα Μάνη. Πρόκειται για ζώα που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα σε δρόμους και χωράφια, προκαλώντας ζημιές σε καλλιέργειες, αλλά και ατυχήματα. Επικίνδυνο ατύχημα είχε πριν από λίγες ημέρες επιχειρηματίας της περιοχής όταν, ενώ επέστρεφε στο σπίτι του γύρω στις 10 το βράδυ με το παιδί του στο πίσω κάθισμα, είδε ξαφνικά έναν μεγάλο όγκο να του κλείνει τον δρόμο. Κατάφερε να σταματήσει το αμάξι, αλλά η αγελάδα τρόμαξε από τα φώτα και έτρεξε και έπεσε πάνω τους. Το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου σχεδόν διαλύθηκε. «Ευτυχώς δεν έτρεχα, αλλιώς θα είχαμε πέσει πάνω της και θα είχαμε χτυπήσει σοβαρά», λέει στην «Κ». Αγνωστο αν είναι καλά το άτυχο ζώο. Όπως λέει ο ίδιος, ο κίνδυνος είναι μεγάλος καθώς τα ζώα είναι πολλά και οι δρόμοι σκοτεινοί.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για ζώα που ανήκουν σε κτηνοτρόφους της περιοχής, αλλά αφήνονται να βόσκουν ελεύθερα, κάτι που περιορίζει το κόστος συντήρησής τους.
Παρόμοιο ατύχημα είχε το βράδυ της 18ης Αυγούστου και ο γιατρός από την περιοχή Μ.Ψ. ενώ οδηγούσε στον δρόμο Αρεόπολης – Γερολιμένα. «Ενα από τα πολλά βόδια που αφήνονται παράνομα ελεύθερα να κυκλοφορούν βρέθηκε ξαφνικά μπροστά μας», έγραψε στο Facebook. «Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη χωρίς, ευτυχώς, καμία σωματική μας βλάβη, αλλά με μία δεξιά μπροστινή πλευρά του αμαξιού κατεστραμμένη. Λίγο ήθελε και τώρα δεν θα υπήρχαμε για να γράψω αυτές τις γραμμές. (…) Η πανέμορφη πατρίδα μου διαθέτει, εκτός από τις φυσικές της ομορφιές, και “νυχτερινές κούρσες θανάτου για τολμηρούς οδηγούς”, με ελεύθερα βοοειδή εκατοντάδων κιλών να απειλούν τη ζωή ντόπιων και επισκεπτών».
Τίνος είναι όμως αυτά τα ζώα; Σύμφωνα με γνωρίζοντες πρόσωπα και πράγματα στην περιοχή, πρόκειται για ζώα που ανήκουν σε κτηνοτρόφους της περιοχής –ορισμένα ενδέχεται να είναι και επιδοτούμενα–, αλλά αφήνονται να βόσκουν ελεύθερα και συχνά ανεπιτήρητα, πρακτική που περιορίζει σημαντικά το κόστος των ζωοτροφών και της συντήρησής τους. Κάτοικοι και εργαζόμενοι αναφέρουν ότι τα ζώα είναι εμφανώς υποσιτισμένα, πολλές φορές αποστεωμένα. «Συχνά τα βλέπουμε να ψάχνουν φαγητό στα σκουπίδια», λένε. «Να μασουλάνε πλαστικά».
Το πρόβλημα δεν είναι νέο. Η ελεύθερη βόσκηση βοοειδών αποτελεί παλιά πρακτική στη Μάνη, ωστόσο με την πάροδο των χρόνων ο αριθμός των ανεπιτήρητων ζώων φαίνεται ότι αυξήθηκε σημαντικά. Κάτοικοι που γνωρίζουν την κτηνοτροφική δραστηριότητα της περιοχής συνδέουν την αύξηση αυτή και με τις αγροτικές ενισχύσεις. Ηδη από το 2011 ο Δήμος Ανατολικής Μάνης έκανε με έγγραφό του λόγο για «χρονίζον πρόβλημα» και «αρκετά τροχαία ατυχήματα» εξαιτίας ανεπιτήρητων βοοειδών, ενώ το ζήτημα έχει φτάσει και στη Βουλή, όπου το 2020 γινόταν λόγος για βοοειδή που «κατακλύζουν» περιοχές της Μάνης από τον βουλευτή Λακωνίας Θανάση Δαβάκη.
Περί τα 200
Μολονότι είναι δύσκολο να υπολογιστεί για πόσα «αδέσποτα» βοοειδή μιλάμε σήμερα, καλλιεργητής της περιοχής τα υπολογίζει σε 200 που κινούνται στον άξονα από Πύργο Διρού μέχρι Γερολιμένα στην Ανατολική Μάνη. Πιο έντονο γίνεται το πρόβλημα στο πιο νότιο κομμάτι της έκτασης, προς την Κοίτα. Οπως λέει, οι ζημιές στα κτήματα είναι πολλές («έχουν καταστρέψει τα πάντα, δεν αφήνουν τίποτα όρθιο»), ενώ με τη μεγάλη αύξηση των επισκεπτών το τελευταίο διάστημα στη Μάνη έχουν αυξηθεί και τα ατυχήματα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν υπάρξει και δυστυχήματα. «Υπάρχουν φαναράκια στην άκρη του δρόμου που οφείλονται σε σύγκρουση με βόδι. Αλλά όλοι κάνουν τους ανήξερους». Πολλά από τα ζώα δεν φέρουν σήμανση, το ειδικό «σκουλαρίκι». Κατά την εκτίμησή του, η απουσία σήμανσης δυσχεραίνει και τον καταλογισμό ευθύνης σε περίπτωση ατυχήματος. Οπως λέει, πάντως, γνωρίζουν ποιο ζώο είναι δικό τους γιατί συνήθως κινούνται σε κοπάδια. Φαίνεται όμως ότι υπάρχουν και ζώα που έχουν ξεφύγει και κινούνται εντελώς ανεξάρτητα. Για τα ζώα που δεν φέρουν σήμανση και κυκλοφορούν ανεπιτήρητα, είναι εκ των πραγμάτων δύσκολο να παρακολουθηθεί η πορεία τους, πού καταλήγουν.
Η ευζωία
Φυσικά, εγείρεται και ζήτημα για την ευζωία των ίδιων των ζώων, αφού μένουν χωρίς επιτήρηση και συστηματική φροντίδα, εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες, στην έλλειψη τροφής και νερού αλλά και στον κίνδυνο τραυματισμού ή τροχαίου ατυχήματος. Τον γύρο του Διαδικτύου είχε κάνει τον περασμένο Σεπτέμβριο η εικόνα αποστεωμένης αγελάδας που είχε καθίσει στη μέση του οδοστρώματος στον δρόμο προς Γερολιμένα, ανήμπορη ακόμη και να σηκωθεί. «Πρόσφατα είδα αγελάδα να μασουλάει πλαστικό», λέει ο επιχειρηματίας που είχε το τροχαίο ατύχημα. «Η περιοχή μας έχει πολλά πηγάδια, συχνά ακούμε το κλάμα κάποιου ζώου που έχει πέσει μέσα και μένει εκεί αβοήθητο να σβήσει».
Σύμφωνα με τον νόμο (άρθρο 17, ν. 4056/2012), η «διαχείριση ανεπιτήρητων παραγωγικών ζώων (αιγοπρόβατα και βοοειδή)», δηλαδή ζώων που βρίσκονται έξω από την εκμετάλλευση ή τον βοσκότοπό της χωρίς επιτήρηση, είτε έχουν σήμανση είτε όχι, ανήκει στους δήμους. Μολονότι είχε εξεταστεί η μεταφορά της αρμοδιότητας στις περιφέρειες, η σχετική πρόβλεψη δεν υιοθετήθηκε τελικά για τα οικόσιτα παραγωγικά ζώα, σε αντίθεση με το ειδικό πλαίσιο που ισχύει για τα ανεπιτήρητα ιπποειδή. Αρα στη Μέσα Μάνη, για τα ανεπιτήρητα βοοειδή, η ευθύνη παραμένει κατ’ αρχήν στον Δήμο Ανατολικής Μάνης. Η «Κ» απευθύνθηκε στον δήμο και μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε λάβει απάντηση.
Το κλίμα, πάντως, γύρω από το ζήτημα είναι βαρύ. Κάτοικοι με τους οποίους μίλησε η «Κ» περιγράφουν φόβο ακόμη και να προχωρήσουν σε καταγγελίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι περισσότεροι μιλούν με τον όρο της ανωνυμίας.
