Η είδηση της πτώσης της Θεσσαλονίκης καταρράκωσε το ηθικό του Ανδρόνικου Α΄, ο οποίος απελπισμένος καθώς ήταν συνέλαβε τους συγγενείς του Δαυίδ Κομνηνού ως τιμωρία
Οταν έφυγε από τη ζωή ο Μανουήλ Α΄ Κομνηνός, στον βυζαντινό θρόνο ανέβηκε ο δωδεκάχρονος γιος του Αλέξιος Β΄. Στην πραγματικότητα, όμως, την εξουσία είχε στα χέρια του ο ευνοούμενος της βασιλομήτορος Μαρίας της Αντιοχείας, ο πρωτοσεβαστός Αλέξιος Κομνηνός, ανιψιός του Μανουήλ Α΄. Σύμφωνα με τον ιστορικό της εποχής Νικήτα Χωνιάτη, ο πρωτοσεβαστός ανήλθε γρήγορα την κλίμακα της εξουσίας στη βυζαντινή αυλή εξαιτίας της ερωτικής σχέσης του με τη βασιλομήτορα, γεγονός το οποίο όμως αμφισβητούν αρκετές πηγές εκείνης της εποχής.
Ο πρωτοσεβαστός Αλέξιος έγινε γρήγορα αντιπαθής στον λαό της Κωνσταντινούπολης για την υπεροψία, την απληστία και τις αλόγιστες δαπάνες του δημοσίου χρήματος. Δεν άργησε να εκδηλωθεί αντίδραση εναντίον της Μαρίας και του πρωτοσεβαστού. Την αγανάκτηση του λαού της πρωτεύουσας εκμεταλλεύτηκε ο ξάδερφος του Μανουήλ Α΄, Ανδρόνικος Κομνηνός, άνθρωπος με μυθιστορηματική ζωή και σταδιοδρομία, ο οποίος κατάφερε να εξοντώσει την απειλή της βασιλομήτορος και του πρωτοσεβαστού και να ανακηρυχθεί συναυτοκράτορας του ανήλικου Αλέξιου Β΄ τον Σεπτέμβριο του 1183. Μερικές εβδομάδες αργότερα, ο Ανδρόνικος κατάφερε να πείσει τη σύγκλητο να καθαιρέσει τον νεαρό αυτοκράτορα. Λίγο αργότερα ο Ανδρόνικος έδωσε τη διαταγή για τον στραγγαλισμό του νεαρού Κομνηνού.
Με την άνοδό του στον θρόνο, ο Ανδρόνικος καταπιάστηκε με το έργο της διασφάλισης της θέσης του, εξουδετερώνοντας τους πολιτικούς αντιπάλους του. Η σκληρότητά του ήταν τέτοια, ώστε ακόμα και οι φίλοι και σύμμαχοί του φοβήθηκαν ότι θα υφίσταντο την ίδια μοίρα με τους εχθρούς του. Μόνον όταν ένιωσε ασφαλής στον θρόνο, ασχολήθηκε σοβαρά με τις υποθέσεις του κράτους.
Παρά τα πολλά ελαττώματα του χαρακτήρα του, ο Ανδρόνικος επέδειξε ειλικρινή διάθεση για την ανασυγκρότηση του βυζαντινού κράτους έπειτα από τα τρία χρόνια της κακοδιοίκησης του πρωτοσεβαστού Αλέξιου.
Οι πρώτες ενέργειές του απέβλεπαν στην εκρίζωση των δύο παραγόντων που δεν επέτρεπαν την αναδιοργάνωση του κράτους: της αρπακτικής διάθεσης των μεγαλογαιοκτημόνων και της διαφθοράς των κρατικών αξιωματούχων. Ο ίδιος απαγόρευσε την εξαγορά των αξιωμάτων και αύξησε τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων για να καταπολεμήσει τη διαφθορά, δίνοντας συγχρόνως τη διαταγή να τιμωρείται κάθε απόπειρα παρανομίας ή παρακοής των εντολών του. Τα μέτρα του δεν άργησαν να αποδώσουν καρπούς.
Μετά τον θάνατο του Μανουήλ Α΄ Κομνηνού, οι Ούγγροι και οι Σέρβοι άρχισαν και πάλι τις επιθέσεις τους εναντίον των βυζαντινών εδαφών στη Βαλκανική. Eως το 1183 είχαν καταφέρει να καταλάβουν φρούρια και εδάφη στις ακτές της Αδριατικής και στην κεντρική Βαλκανική. Τον Ιούνιο του 1185 κατέλαβαν το Δυρράχιο Νορμανδοί υπό τον Ουλιέλμο Β΄. Ο νορμανδικός στρατός, αφού κυρίευσε πόλεις και νησιά στο Ιόνιο Πέλαγος (Κέρκυρα, Κεφαλληνία, Ζάκυνθος), κατευθύνθηκε προς τη Θεσσαλονίκη.
Οι Νορμανδοί έφθασαν έξω από τα τείχη της μακεδονικής πόλης στα μέσα Αυγούστου. Διοικητής της Θεσσαλονίκης ήταν ο Δαυίδ Κομνηνός, στρατηγός με περιορισμένες διοικητικές ικανότητες, ο οποίος δεν κατάφερε να οργανώσει καλά την άμυνα της πόλης. Η Θεσσαλονίκη κατελήφθη από τους Νορμανδούς στις 24 Αυγούστου 1185. Την άλωση της πόλης ακολούθησαν λουτρό αίματος, βιασμοί και λεηλασία της πόλης. Τα νορμανδικά στρατεύματα δεν σεβάστηκαν ούτε τα ιερά προσκυνήματα της Θεσσαλονίκης, καταστρέφοντας τη θήκη με τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης, και λεηλατώντας τα αφιερώματα των πιστών. Τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου μεταφέρθηκαν στην Ιταλία, όπου και παρέμειναν έως το 1978, όταν επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη και τοποθετήθηκαν σε ειδική λάρνακα στο εσωτερικό του ανακαινισμένου ναού.
Η είδηση της πτώσης της Θεσσαλονίκης καταρράκωσε το ηθικό του Ανδρόνικου Α΄, ο οποίος απελπισμένος καθώς ήταν συνέλαβε τους συγγενείς του Δαυίδ Κομνηνού ως τιμωρία. Προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις δηλώνοντας ότι σύντομα τα βυζαντινά στρατεύματα θα νικούσαν τους Νορμανδούς. Ο ίδιος έχασε, ωστόσο, τον έλεγχο, όταν άρχισε να υποπτεύεται συνεργασία των εχθρών του με τους Νορμανδούς. Το κλίμα δυσαρέσκειας εναντίον του αυξήθηκε κατακόρυφα, με αποτέλεσμα την ανατροπή του μερικές εβδομάδες μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης.
