Νέα μέτρα ανακοίνωσε χθες η κυβέρνηση αυξάνοντας ορισμένα επιδόματα για τις συντάξεις και τα ενοίκια, ενώ ανακοίνωσε άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, διεύρυνση πεδίου εφαρμογής εξωδικαστικού, ένταξη σε ρύθμιση 72 δόσεων παλαιών αρρύθμιστων οφειλών
Ένα πλέγμα παρεμβάσεων για τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, σε μια περίοδο έντονων πληθωριστικών πιέσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, θέτει σε εφαρμογή η κυβέρνηση, αξιοποιώντας τον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργήθηκε από τα πλεονάσματα. Όπως, δε, τόνισε η ηγεσία του ΥΠΕΘΟ κατά την εξειδίκευσή τους, η στρατηγική που επιλέχθηκε δεν περιορίζεται σε εφάπαξ παροχές, αλλά βασίζεται σε ένα «μεικτό» μοντέλο πολιτικής, με συνδυασμό μόνιμων μέτρων και στοχευμένων προσωρινών ενισχύσεων.
Όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, η ελληνική οικονομία διατηρεί τη δυναμική της και το πλεόνασμα προκύπτει από διαρθρωτικές αλλαγές. Μέρος των πόρων έχει ήδη κατευθυνθεί στην αντιμετώπιση κρίσεων, ενώ ένα σημαντικό τμήμα επιστρέφει πλέον στην κοινωνία.
Παρεμβάσεις στο ιδιωτικό χρέος
Κομβικό στοιχείο του πακέτου αποτελεί η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, σε μια συγκυρία όπου το πρόβλημα παραμένει έντονο και μόνο το 6,65% των ληξιπρόθεσμων οφειλών βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση. Είναι ένα βήμα, όπως αναφέρεται από φορείς, ωστόσο χαρακρηρίζεται, ειδικά από εκπροσώπους ΜμΕ (Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών) ως ανεπερκές, με δεδομένες τις συνθήκες της αγοράς.
Σε κάθε περίπτωση, και με πρόθεση να διατηρηθεί μια αίσθηση δικαίου και κουλτούρας πληρωμών από τους συνεπείς, οι βασικές παρεμβάσεις κινούνται σε δύο άξονες:
- Ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία έως το τέλος του 2023, που αφορά περίπου 1,3 εκατ. οφειλέτες. Προβλέπει ελάχιστη δόση 30 ευρώ και επιτόκιο 5,84%, με αναστολή μέτρων αναγκαστικής είσπραξης και δυνατότητα επανένταξης για όσους έχασαν παλαιότερες ρυθμίσεις. Να σημειωθεί ότι προϋπόθεση για την ένταξη είναι η εξόφληση ή η ρύθμιση των τρεχουσών οφειλών βάσει της πάγιας ρύθμισης. Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν και οι τόκοι που έχουν βεβαιωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ενώ οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να μη βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση μέχρι και τις 21 Απριλίου 2026.
- Διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, με κατώφλι πλέον τα 5.000 ευρώ, που ανοίγει την πόρτα σε περίπου 300.000 επιπλέον μικροοφειλέτες. Το επιτόκιο ορίζεται στο 3%, ενώ υπάρχει δυνατότητα ακόμη και μερικής διαγραφής οφειλής.
Παράλληλα, προβλέπεται άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού εφόσον αποπληρωθεί το 25% της οφειλής και ρυθμιστεί το υπόλοιπο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός δίνει τη δυνατότητα ρύθμισης έως 240 δόσεων και «κουρέματος» προσαυξήσεων έως 100% και βασικής οφειλής έως 28%, αλλά απαιτεί πλήρη διαφάνεια δηλαδή πλήρες “σκανάρισμα” των οικονομικών στοιχείων κάθε ενδιαφερόμενου αλλά και χρόνο. Αντίθετα, οι 72 δόσεις αποτελούν μια πιο άμεση λύση χωρίς διαγραφή χρέους. Η διπλή αυτή παρέμβαση στοχεύει να καλύψει διαφορετικές κατηγορίες οφειλετών, αν και το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η συνέπεια στην αποπληρωμή.
Πάντως, όπως ανέφερε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών, ο συνδυασμός αυτός έχει στόχο τη διαχείριση της “προίκας χρεών” σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα από τα χρόνια της κρίσης. Εξυπηρετεί, δε, με βάση το ΥΠΕΘΟ, τόσο μικροοφειλέτες όσο και μεγαλύτερους που θέλουν να μπουν σε μια ρότα κανονικότητας. Ζητούμενο, βέβαια, παραμένει η άνοδος των ποσοστών των ρυθμίσεων αλλά και της διατήρησης της κουλτούρας πληρωμών για όσους και όσες επιλέξουν είτε τη μία είτε την άλλη εναλλακτική.
Το «φίλτρο» του εισοδήματος
Την ίδια ώρα, καθοριστικός παράγοντας για την πρόσβαση στις ενισχύσεις “ανάχωμα” στον πληθωρισμό είναι τα εισοδηματικά όρια. Συνδυαστικά μια τετραμελής οικογένεια, με εισόδημα μέχρι 35.000 ευρώ που έχει ένα όχημα που κινείται με ντίζελ μπορεί να περιμένει από πολλαπλές πηγές ενίσχυση.
Έτσι, σε σχέση με το επίδομα παιδιού, τα επίπεδα των 40.000 και 45.000 ευρώ για οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά ουσιαστικά καθορίζουν την “περίμετρο” ένταξης.
Παραδείγματα ενισχύσεων
Για να γίνει σαφής η κλίμακα:
- Άγαμος με ένα παιδί και εισόδημα έως 39.000 ευρώ λαμβάνει 150 ευρώ.
- Με δύο παιδιά και εισόδημα έως 44.000 ευρώ, η ενίσχυση φτάνει τα 300 ευρώ.
- Για τρία παιδιά, τα 450 ευρώ, ενώ για πολύτεκνες οικογένειες μπορεί να ξεπεράσει τα 900 ευρώ.
Ουσιαστικά, για έγγαμα ζευγάρια τα όρια ξεκινούν από 39.000 ευρώ και φτάνουν έως και τα 65.000 ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
Συνταξιούχοι
Αντίστοιχα, για τους συνταξιούχους τα όρια διαμορφώνονται στα 25.000 ευρώ για άγαμους και στα 35.000 ευρώ για έγγαμους, με παράλληλη αύξηση των ορίων ακίνητης περιουσίας.
Ενοίκια
Επίσης, διευρύνονται σημαντικά τα εισοδηματικά όρια για την επιστροφή ενοικίου. Για παράδειγμα, το όριο για άγαμους αυξάνεται στα 25.000 ευρώ, ενώ για οικογένειες φτάνει τα 35.000 ευρώ με προσαυξήσεις ανά παιδί. Οι δικαιούχοι ανέρχονται σε περίπου 1,02 εκατομμύρια, δηλαδή το 86% των ενοικιαστών.
Νοικοκυριά, πάντως, κοντά στα όρια μπορούν να επωφεληθούν από περισσότερες της μίας παροχές, ενώ μικρές υπερβάσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε απώλειες. Συνολικά, εκτιμάται ότι οι ωφελούμενοι ξεπερνούν τα 3,3 εκατομμύρια.
Οι βασικοί κερδισμένοι
Στο φόντο αυτό βασικοί κερδισμένοι είναι:
- Οικογένειες με παιδιά
Περίπου 1 εκατ. νοικοκυριά λαμβάνουν ενίσχυση 150 ευρώ ανά παιδί, με κλιμάκωση έως και 900 ευρώ για πολύτεκνες οικογένειες. Η ενίσχυση καλύπτει περίπου το 80% των παιδιών και καταβάλλεται αυτόματα, με βάση τις φορολογικές δηλώσεις.
- Συνταξιούχοι και ευάλωτοι
Η ετήσια ενίσχυση αυξάνεται στα 300 ευρώ, με τους δικαιούχους να φτάνουν τα 1,87 εκατομμύρια, καλύπτοντας περίπου το 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, καθώς και άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες.
- Εργαζόμενοι στο ΕΣΥ
Περίπου 50.000 γιατροί και νοσηλευτές θα λάβουν επιδότηση ίση με δύο ενοίκια μέσα στο έτος, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια.
- Αγρότες και πρωτογενής τομέας
Παράλληλα, συνεχίζεται η επιδότηση στο αγροτικό diesel με όφελος περίπου 20 λεπτά ανά λίτρο, ενώ παρατείνεται και η επιδότηση 15% για αγορές λιπασμάτων έως τον Αύγουστο, καλύπτοντας περίπου 250.000 παραγωγούς. Το εάν αυτό επαρκεί για να “ανασχέσει” την εκτίναξη του κόστους παραγωγής και την άνοδο των τιμών των λιπασμάτων κτλ είναι βέβαια ένα “ρητοτικό” ερώτημα.
Ουσιαστικά, το πακέτο μέτρων, ύψους περίπου 500 εκατ. ευρώ, επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και κοινωνικής στήριξης. Εστιάζει στη μεσαία τάξη, τις οικογένειες και τους οικονομικά ευάλωτους, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους.
Η τελική του αποτελεσματικότητα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από δύο κρίσιμους παράγοντες: αφενός από τη συμμετοχή και τη συνέπεια των οφειλετών στις ρυθμίσεις και αφετέρου από το κατά πόσο τα εισοδηματικά όρια αφήνουν εκτός νοικοκυριά που βρίσκονται οριακά πάνω από αυτά.
