Γράφει η Δώρα Σορβατζιώτη*
Τι ζητούν πραγματικά τα παιδιά από τους γονείς τους σήμερα; Περισσότερο χρόνο; Περισσότερη ελευθερία; Περισσότερα δώρα; Οι απαντήσεις εκπλήσσουν: ζητούν παρουσία. Ζητούν κοινές στιγμές. Ζητούν να νιώθουν ότι κάποιος είναι πραγματικά εκεί. Είναι ενδεικτικό ότι σε συζητήσεις στο σχολείο με τους μαθητές, στην ερώτηση «Τι ανυπομονείτε να κάνετε τις γιορτές;» οι απαντήσεις συχνά, δεν αφορούν ακριβά δώρα ή εντυπωσιακές εξόδους. Οι μαθητές φέτος πάλι μας ξάφνιασαν: «Να καθίσουμε όλη η οικογένεια μαζί στον καναπέ και να δούμε την αγαπημένη μας σειρά», «Να βάλουμε μουσική στο σαλόνι δυνατά και να διασκεδάσουμε όλοι μαζί»,
«Να έχω περισσότερο χρόνο με την αγαπημένη μου γιαγιά που συζητάμε για τα πάντα»…
Οι πολλαπλές και καθημερινές υποχρεώσεις γονιών και παιδιών διαμορφώνουν πλέον ένα πρόγραμμα με έντονους ρυθμούς και αυξημένο άγχος. Οι γονείς εργάζονται πολλές ώρες, ενώ στον ελάχιστο χρόνο που απομένει προσπαθούν να ανταποκριθούν σε δραστηριότητες των παιδιών, φροντιστήρια και απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς αποτελούν μια πολύτιμη ευκαιρία για παύση. Μια στιγμή για να σταθούμε δίπλα στα παιδιά μας, να τους ακούσουμε πραγματικά και να μοιραστούμε απλές, αλλά ουσιαστικές στιγμές. Το να συνυπάρχουμε όλοι μαζί στο σπίτι δεν είναι αρκετό. Ας προσπαθήσουμε κατά τη διάρκεια των εορτών να προσφέρουμε στα παιδιά μας ποιοτικό χρόνο, δηλαδή χρόνο κατά τον οποίο θα κάνουμε μαζί δραστηριότητες δίνοντάς τους την απόλυτη προσοχή μας και θα μοιρασθούμε μαζί εμπειρίες και συναισθήματα. Δραστηριότητες απλές που δεν κοστίζουν, όπως να φτιάξουμε μαζί μοσχοβολιστά μπισκότα που θα τα διακοσμήσουμε με φαντασία, να φτιάξουμε κάρτες με ευχές για τους αγαπημένους μας, να φάμε οικογενειακά, να συζητήσουμε μαζί τους χαλαρά στον καναπέ για να μοιραστούμε εμπειρίες, όνειρά, ενδιαφέροντά και όχι για τους βαθμούς που πρέπει να πετύχουν… Δεν χρειάζονται πολλές ώρες αλλά ουσιαστική παρουσία και συναισθηματική διαθεσιμότητα στο χρόνο που μπορούμε να διαθέσουμε, ακόμα και αν αυτός είναι λίγος.
Ο ποιοτικός χρόνος μεταξύ γονέων και παιδιών λειτουργεί τόσο θεραπευτικά όσο και προληπτικά — κάτι που πλέον επιβεβαιώνεται και από σχετικές έρευνες.
Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν είναι η ποσότητα του χρόνου που μετρά στη σχέση γονέα-παιδιού, αλλά το αν ο γονιός είναι παρών, διαθέσιμος και συναισθηματικά εμπλεκόμενος. Ακόμη και μικρές, καθημερινές στιγμές κοινής δραστηριότητας λειτουργούν προστατευτικά για την ψυχική υγεία των παιδιών, καθώς ενισχύουν το συναισθηματικό δέσιμο, την ανθεκτικότητα, την ικανότητα μάθησης και τη γενικότερη ευημερία τους (Journal of Pediatric Nursing, 2023). Τα ευρήματα αυτά αφορούν τον γονέα ή τον βασικό φροντιστή, ανεξαρτήτως οικογενειακής σύνθεσης, συμπεριλαμβανομένων και των μονογονεϊκών οικογενειών. Αντίστοιχα ευρήματα καταγράφονται και στην εφηβεία. Οι έφηβοι που περνούν ποιοτικό χρόνο με τους γονείς τους — μέσα από συζήτηση, κοινές δραστηριότητες και χαλαρές στιγμές — εμφανίζουν λιγότερα συμπτώματα άγχους και θλίψης, μεγαλύτερη συναισθηματική ασφάλεια και καλύτερη αυτοεκτίμηση (Offer & Padilla-Walker et al., 2022). Δεν έχει σημασία η δραστηριότητα αυτή καθαυτή, αλλά το αν ο έφηβος νιώθει ότι τον ακούνε, τον σέβονται και ότι ο γονιός είναι πραγματικά παρών, χωρίς κριτική ή «κήρυγμα». Σε αυτές τις περιπτώσεις καταγράφονται λιγότερες ριψοκίνδυνες συμπεριφορές και ισχυρότερη οικογενειακή συνοχή, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η συναισθηματική διαθεσιμότητα του γονιού αποτελεί προστατευτικό παράγοντα ακόμη κι όταν οι έφηβοι περνούν λιγότερο χρόνο συνολικά στο σπίτι. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν πως ο ποιοτικός χρόνος δεν χρειάζεται να είναι πολύς ή «τέλειος» για να είναι αποτελεσματικός. Οι μικρές, επαναλαμβανόμενες στιγμές παρουσίας λειτουργούν σωρευτικά, χτίζοντας σταδιακά συναισθηματική ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Παράλληλα, ο ποιοτικός χρόνος έχει και προληπτικό ρόλο, καθώς συνδέεται με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης άγχους, θλίψης και ριψοκίνδυνων συμπεριφορών, πριν αυτές παγιωθούν. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια καθημερινή επένδυση που προστατεύει και ενισχύει τη σχέση γονέα–παιδιού σε βάθος χρόνου.
Συνεπώς, αυτές οι μικρές αλλά ουσιαστικές συνήθειες είναι σημαντικό να μην περιοριστούν μόνο στο διάστημα των εορτών, αλλά να προσπαθήσουμε να τις εντάξουμε στην καθημερινότητά μας. Να γίνουν μέρος της ζωής μας, ακόμη και μέσα στους γρήγορους ρυθμούς και τις πολλές υποχρεώσεις. Ανάμεσα λοιπόν στους στόχους που θα βάλουμε για τη νέα χρονιά, ίσως ο πιο σημαντικός να είναι αυτός: να χαρίσουμε στα παιδιά μας λίγο χρόνο με περισσότερη παρουσία, περισσότερη προσοχή και αληθινό μοίρασμα. Ένας στόχος που δεν μετριέται σε ώρες, αλλά σε στιγμές που μένουν και μακροπρόθεσμα, κάνουν τη διαφορά.
Χρόνια πολλά
& καλές γιορτές!
*Δώρα Γ. Σορβατζιώτη
Κοινωνική Λειτουργός
M.Εd Επιστήμες Αγωγής
Eκπ. Ψυχοθεραπεύτρια CBT
Βιβλιογραφία
Υoon, S., Choi, J., & Park, E. (2023). The association between parent–child quality time and flourishing in young children. Journal of Pediatric Nursing, 73, 9–15.
Offer, S., Padilla-Walker, L. M., & colleagues. (2022). Parent–adolescent quality time and adolescent well-being: Daily interactions and emotional outcomes. Journal of Adolescence, 94, 1–12.
