Η τρύπα του όζοντος, το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ και η περιβαλλοντική νίκη που χρειάστηκε δεκαετίες
Παγκόσμια Ημέρα για την Προστασία της Στιβάδας του Όζοντος: Η 16η Σεπτεμβρίου θυμίζει μια σπάνια περιβαλλοντική ιστορία, όχι μια καταστροφή που απλώς καταγράψαμε, αλλά μια καταστροφή που προλάβαμε να περιορίσουμε
Η τρύπα του όζοντος υπάρχει ακόμη. Δεν εξαφανίστηκε επειδή υπογράφηκε μια διεθνής συμφωνία. Δεν αποκαταστάθηκε επειδή η ανθρωπότητα έκανε, κάποτε, το σωστό. Η πλήρης ανάκαμψη θα χρειαστεί δεκαετίες, ακόμη και αν συνεχίσουμε να τηρούμε τις δεσμεύσεις μας. Αυτό όμως δεν μειώνει τη σημασία της επιτυχίας. Την κάνει πιο καθαρή. Γιατί η ιστορία του όζοντος είναι η ιστορία μιας απειλής που άλλαξε πορεία πριν γίνει ανεξέλεγκτη.
Το μεγαλύτερο μέρος του όζοντος της Γης βρίσκεται στη στρατόσφαιρα, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις του περίπου 15 έως 35 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια. Εκεί λειτουργεί σαν αόρατη ασπίδα. Απορροφά μεγάλο μέρος της βλαβερής υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου και περιορίζει την ποσότητα UV-B που φτάνει χαμηλότερα, στην επιφάνεια του πλανήτη.
Όταν αυτή η προστασία εξασθενεί, οι συνέπειες δεν μένουν ψηλά στην ατμόσφαιρα. Φτάνουν στο δέρμα, στα μάτια, στις καλλιέργειες, στη θάλασσα. Η αυξημένη έκθεση στην UV-B συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος και καταρράκτη. Μπορεί επίσης να επηρεάσει την ανάπτυξη φυτών και οργανισμούς όπως το φυτοπλαγκτόν, που στηρίζει τα θαλάσσια τροφικά πλέγματα.
Για το όζον, η θέση είναι τα πάντα. Κοντά στο έδαφος, στον αέρα που αναπνέουμε, αποτελεί ρύπο και βλάπτει την υγεία. Ψηλά στη στρατόσφαιρα, μας προστατεύει. Η ίδια ουσία μπορεί να είναι πρόβλημα ή ασπίδα, ανάλογα με το πού βρίσκεται. Η ατμόσφαιρα δεν είναι απλώς ένα κενό πάνω από εμάς. Είναι ένα σύστημα με στρώματα, ρόλους και όρια που, όταν τα διαταράσσουμε, οι συνέπειες επιστρέφουν σε εμάς.
Στο επίκεντρο του προβλήματος βρέθηκαν οι χλωροφθοράνθρακες, γνωστοί ως CFCs. Για δεκαετίες χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στην ψύξη, στα σπρέι και στην παραγωγή μονωτικών υλικών. Η χημική τους σταθερότητα ήταν ακριβώς αυτό που τους έκανε χρήσιμους. Δεν αντιδρούσαν εύκολα, δεν διασπώνταν γρήγορα, έκαναν καλά τη δουλειά τους.
