Oι πρόεδροι των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, υπέγραψαν εξ αποστάσεως διμερή συμφωνία, γνωστή ως «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», με στόχο τον άμεσο τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων στην περιοχή.
Οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν υπέγραψαν εξ αποστάσεως τα ξημερώματα της Πέμπτης τη διμερή συμφωνία με σκοπό τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Βάσει του κειμένου, η Τεχεράνη δεσμεύεται να προχωρήσει στην αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων της Ουάσιγκτον. Οι λεπτομέρειες της εφαρμογής αναμένεται να διευθετηθούν στις περαιτέρω διαπραγματεύσεις, οι οποίες ξεκινούν την Παρασκευή.
Η συμφωνία θέτει τέλος στην πολεμική αναμέτρηση που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, έπειτα από τις αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, οι οποίες προκάλεσαν χιλιάδες απώλειες, κυρίως σε ιρανικό και λιβανικό έδαφος.
Η διαδικασία των υπογραφών και οι εγχώριες αντιδράσεις
Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», το οποίο καλύπτει και το μέτωπο του Λιβάνου, υπογράφτηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψής του στη Γαλλία. Ο κ. Τραμπ επιβεβαίωσε την υπογραφή στους δημοσιογράφους κατά την έξοδο του από τις Βερσαλλίες, ενώ ο Λευκός Οίκος έδωσε στη δημοσιότητα σχετικό οπτικοακουστικό υλικό μέσω της πλατφόρμας Χ, παρουσία του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, και του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, ανακοίνωσε την υπογραφή του κειμένου από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, με το επίσημο πρακτορείο IRNA να μεταδίδει τα σχετικά φωτογραφικά στιγμιότυπα. Σύμφωνα με το δίκτυο Press TV, ο κ. Μπαγαεΐ δήλωσε ότι η υπογραφή από τους ίδιους τους αρχηγούς κρατών αυξάνει το πολιτικό κόστος ενδεχόμενης παραβίασης των συμφωνηθέντων.
Η επιλογή της εξ αποστάσεως υπογραφής, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, συνδέεται με την πρόθεση της Τεχεράνης να αποφύγει τις δημόσιες συναντήσεις αξιωματούχων των δύο χωρών, στον απόηχο του θανάτου του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου.
Το καθεστώς στα στενά του Ορμούζ και η περιφερειακή ασφάλεια
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι η συμφωνία προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές δυνάμεις. Επιπλέον, επιβεβαίωσε τη διεξαγωγή τελετής και την έναρξη τεχνικών συνομιλιών την Παρασκευή στην Ελβετία. Σημειώνεται ότι ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε την υπογραφή της συμφωνίας στην Ελβετία από τον Αμερικανό αντιπρόεδρο, Τζέι Ντι Βανς, και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Σε δηλώσεις του στην κρατική τηλεόραση, ο κ. Γαλιμπάφ έκανε λόγο για αποτυχία της αμερικανικής πολιτικής. Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για το Ιράν, εξαίροντας τη συμπερίληψη του Λιβάνου στο κείμενο. Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, κάλεσε την κυβέρνηση της Βηρυτού να αξιοποιήσει τη συμφωνία για την απομάκρυνση των ισραηλινών δυνάμεων από τα λιβανικά εδάφη και να διακόψει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ που διεξάγονται από τον Απρίλιο υπό την αιγίδα των ΗΠΑ. Αντίθετα, εγχώριοι πολιτικοί αντίπαλοι της Χεζμπολάχ κατηγορούν την οργάνωση για την εμπλοκή του Λιβάνου στις συγκρούσεις, μετά τις επιθέσεις με ρουκέτες κατά του Ισραήλ στις 2 Μαρτίου. Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, διευκρίνισε ότι η εγχώρια διαπραγματευτική διαδικασία παραμένει ανεξάρτητη από τη συμφωνία Ουάσιγκτον – Τεχεράνης.
Οι όροι της συμφωνίας και το χρονοδιάγραμμα
Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας, όπως παρουσιάστηκε από Αμερικανό αξιωματούχο:
- Κυρώσεις: Οι ΗΠΑ αναστέλλουν άμεσα τις κυρώσεις που αφορούν τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, με προοπτική πλήρους άρσης τους εφόσον επιτευχθεί οριστική συμφωνία εντός 60 ημερών.
- Πυρηνικό πρόγραμμα: Κατά το διάστημα αυτό, θα συζητηθεί η δημιουργία μηχανισμού για την αραίωση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
- Ναυσιπλοΐα: Το Ιράν δεσμεύεται για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
- Οικονομικοί πόροι: Σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα διευκολύνουν, σε συντονισμό με χώρες του Κόλπου, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν, χωρίς αμερικανική χρηματοδοτική συμμετοχή.
Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δόθηκε στη δημοσιότητα και από το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Διεθνείς αντιδράσεις και αντίκτυπος στις αγορές
Οι ηγέτες της G7, σε κοινό ανακοινωθέν τους μετά τη σύνοδο κορυφής στη Γαλλία, ανέφεραν ότι η συμφωνία αποτελεί ευκαιρία για την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και για την αντιμετώπιση των περιφερειακών προκλήσεων και του βαλλιστικού του προγράμματος.
Η Κίνα, μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας του υπουργού Εξωτερικών, Ουάνγκ Γι, με τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της συμφωνίας από όλα τα μέρη και την αποφυγή εξωτερικών παρεμβάσεων. Ο κ. Ουάνγκ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ομαλή διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ, δεδομένης της εξάρτησης του Πεκίνου από τις εισαγωγές πετρελαίου από την περιοχή.
Στις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν ήπια άνοδο εν αναμονή των εξελίξεων, με το πετρέλαιο τύπου Brent να διαμορφώνεται στα 79,55 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση 0,75%.
