Οι επιστήμονες εντόπισαν ομοιότητες με το ανθρώπινο τζετ λαγκ και διαπίστωσαν ότι οι μετακινήσεις σε μεγάλες αποστάσεις ενδέχεται να διαταράσσουν τον προσανατολισμό των θαλασσοπουλιών
Όσοι ταξιδεύουν αεροπορικώς διασχίζοντας πολλές ζώνες ώρας, για παράδειγμα από το Λονδίνο στο Τόκιο, είναι πιθανό να εμφανίσουν τζετ λαγκ. Το εσωτερικό 24ωρο «βιολογικό ρολόι» του οργανισμού τους, γνωστό ως κιρκάδιος ρυθμός, αποσυντονίζεται από την τοπική ώρα στον προορισμό τους. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβαίνει και στα πουλιά που διανύουν μεγάλες αποστάσεις, με αποτέλεσμα να χάνουν την πορεία τους.
Η έρευνα, που επικεντρώθηκε στους αρτέμηδες (Manx shearwaters), ένα είδος θαλασσοπουλιού, διαπίστωσε ότι η γρήγορη διάσχιση του Ατλαντικού μπορεί να απορρυθμίσει το εσωτερικό τους ρολόι σε σχέση με την τοπική ώρα. Αυτό έχει ως συνέπεια να κάνουν λάθη στον τρόπο με τον οποίο προσανατολίζονται για να επιστρέψουν στις φωλιές τους.
Τα πουλιά χρησιμοποιούν διάφορα σημάδια του περιβάλλοντος για να βρίσκουν τον δρόμο τους, μεταξύ άλλων και τον ήλιο ως πυξίδα. Ένα πουλί που πετά προς τον νότο βλέπει τον ήλιο στα αριστερά του κατά την ανατολή και στα δεξιά του προς τη δύση. Για να διατηρήσει, επομένως, τη σωστή κατεύθυνση, πρέπει να προσαρμόζει συνεχώς την πορεία του καθώς ο ήλιος κινείται στον ουρανό.
«Τα ζώα χρησιμοποιούν ένα εσωτερικό βιολογικό ρολόι για να το πετύχουν αυτό, το ίδιο ρολόι που ρυθμίζει πότε το σώμα μας χρειάζεται να κοιμηθεί και πότε να είναι δραστήριο», δήλωσε ο Πάτρικ Λιούιν, ερευνητής στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.
Για να μελετήσουν τον τρόπο με τον οποίο τα πουλιά προσανατολίζονται πάνω από τεράστιες εκτάσεις ανοιχτής θάλασσας, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα GPS από περίοδο 20 ετών, τα οποία αφορούσαν 1.045 αρτέμηδες που αναπαράγονταν σε αποικίες νησιών στα ανοιχτά της Βρετανίας. Τα πουλιά αυτά μπορούν να απομακρύνονται έως και 1.000 χιλιόμετρα προς τα δυτικά από τις αποικίες τους, αναζητώντας τροφή.
Συνδυάζοντας τις θέσεις των πουλιών με την κίνηση του ήλιου στον ουρανό, οι ερευνητές υπολόγισαν το σφάλμα προσανατολισμού που θα έκανε κάθε πουλί εάν το εσωτερικό του ρολόι παρέμενε ρυθμισμένο στην ώρα της αυγής. Σε 335 πτήσεις επιστροφής, κατά τις οποίες τα πουλιά βρίσκονταν μακριά από τη στεριά, οι κατευθύνσεις που ακολουθούσαν αντιστοιχούσαν σε μεγάλο βαθμό στα σφάλματα που είχαν προβλέψει οι ερευνητές.
«Ο μηχανισμός που παρατηρούμε εδώ –η αναντιστοιχία ανάμεσα στο εσωτερικό ρολόι και την εξωτερική ώρα, η οποία προκαλείται από τις μετακινήσεις κατά μήκος των γεωγραφικών μηκών– είναι ακριβώς ο ίδιος με εκείνον που προκαλεί το τζετ λαγκ στους ανθρώπους», εξήγησε ο Λιούιν.
Αναζήτηση τροφής
Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη εξετάσει εάν αυτή η απορρύθμιση του εσωτερικού ρολογιού επηρεάζει τα πουλιά και σε άλλες δραστηριότητες πέρα από τον προσανατολισμό τους. Ωστόσο, το βιολογικό ρολόι επηρεάζει συμπεριφορές όπως η αναζήτηση τροφής και η ανάπαυση, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να διαταράσσονται και αυτές.
Οι αρτέμηδες συνηθίζουν να αναζητούν τροφή λίγο μετά την ανατολή και πριν από τη δύση του ηλίου, όταν τα ψάρια και άλλα θηράματα βρίσκονται πιο κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Επομένως, εάν οι περίοδοι ανάπαυσής τους αποσυντονιστούν, μπορεί να χάσουν ευκαιρίες για τροφή, σημείωσε ο Λιούιν.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι τα πουλιά εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον ήλιο ως πυξίδα ακόμη και όταν έχουν στη διάθεσή τους άλλες πληροφορίες για να προσανατολιστούν. Ακόμη και κοντά στις ακτές, όπου θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη γνώριμη μορφολογία της στεριάς για να βρουν τον δρόμο τους, η απόστασή τους από την ακτή μεταβαλλόταν προς την κατεύθυνση που προέβλεπαν τα σφάλματα της ηλιακής πυξίδας λόγω του αποσυντονισμένου εσωτερικού ρολογιού.
Στους ανθρώπους, το τζετ λαγκ μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις και έχει συσχετιστεί με μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας σε όσους το βιώνουν συχνά, όπως οι πιλότοι και οι αεροσυνοδοί. Δεν είναι ακόμη γνωστό εάν τα πουλιά εμφανίζουν ανάλογες επιπτώσεις. Ωστόσο, είδη όπως οι αρτέμηδες, που πραγματοποιούν συχνά γρήγορες μετακινήσεις από ανατολικά προς δυτικά και αντίστροφα, ενδέχεται να έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής στις επαναλαμβανόμενες διαταραχές του εσωτερικού τους ρολογιού, εκτίμησε ο Λιούιν.
«Το να γνωρίζουμε ότι συμβαίνει αυτό το φαινόμενο είναι μόνο το πρώτο βήμα. Ισως, όμως, αυτά τα πουλιά να μπορούν να μας διδάξουν κάτι για το πώς να αντιμετωπίζουμε ή να αποφεύγουμε το τζετ λαγκ», κατέληξε.
Με πληροφορίες από Reuters
