H αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει, καθώς ο συνδρομητής σήμερα το πληρώνει για να έχει Ιντερνετ
Μια παρέα παιδιών στέκεται μπροστά σε έναν στύλο με ένα κουτί. Στο εσωτερικό του είναι στερεωμένο ένα μαύρο τηλέφωνο, από το οποίο κρέμεται ένα χοντρό καλώδιο. Οι αριθμοί στο καντράν μόλις που διακρίνονται, ενώ από κάτω υπάρχει μια σχισμή για την κάρτα. Σηκώνουν το ακουστικό και το περιεργάζονται με απορία. Για εκείνα μοιάζει περισσότερο με παιχνίδι. Ο σιδερένιος θάλαμος, με το τετράγωνο κουβούκλιο και την μπλε πινακίδα που γράφει «Καρτοτηλέφωνο», παραμένει απομεινάρι μιας εποχής που έχει περάσει.
Μερικά μέτρα πιο κάτω ξεπροβάλλει ακόμη ένας. Το έντονο κίτρινο χρώμα του, αν και ξεθωριασμένο, τον κάνει να ξεχωρίζει ακόμη και από μακριά. Διασχίζοντας το Περιστέρι συναντάει κανείς δεκάδες παροπλισμένους τηλεφωνικούς θαλάμους, σχεδόν έναν κάθε 100 μέτρα. Πριν από 30 χρόνια, για πολλούς αποτελούσαν το μοναδικό μέσο επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο. Όταν τα κινητά τηλέφωνα βρίσκονταν ακόμη στα πρώτα τους βήματα, τα καρτοτηλέφωνα ήταν εκείνα που έδιναν τη λύση. Σταδιακά, ωστόσο, η χρήση τους περιορίστηκε, με αποτέλεσμα εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια να θεωρούνται ξεπερασμένα.
Κάπως έτσι κατέληξαν να παραπαίουν κάτω από τη φθορά του χρόνου, έχοντας μετατραπεί σε εστίες μόλυνσης και σκουπιδιών. «Υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες θάλαμοι διασκορπισμένοι σε δήμους σε όλη την Ελλάδα», λένε στην «Κ» πηγές προσκείμενες στην αγορά των τηλεπικοινωνιών. Πριν από περίπου δύο χρόνια ο ΟΤΕ, σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές, ξεκίνησε ένα σχέδιο για την αποξήλωσή τους, το οποίο μέχρι σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη. Το μεγαλύτερης κλίμακας πλάνο αφορούσε το κέντρο της Αθήνας. «Δεν πρόκειται για εύκολη διαδικασία. Χρειάζεται χρόνος. Αρχικά πρέπει να πάρεις άδεια από τον δήμο και στη συνέχεια να βρεις διαθέσιμο συνεργείο. Η απομάκρυνσή τους από τον δημόσιο χώρο είναι επίσης δύσκολη υπόθεση», επισημαίνουν οι ίδιες πηγές. Και σε όλα αυτά θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το κόστος. Πάντως, τα καρτοτηλέφωνα δεν έχουν περιπέσει παντού σε αχρηστία. Για κάποιους παραμένουν το μοναδικό μέσο επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, όπως, για παράδειγμα, στις φυλακές, στα δικαστήρια, αλλά και στο αεροδρόμιο. Οι τηλεφωνικοί θάλαμοι εκεί εξακολουθούν να έχουν φωνή για τους κρατουμένους και για κάποιους ταξιδιώτες. Μάλιστα, τα πιο σύγχρονα δημόσια τηλέφωνα πλέον δέχονται και τραπεζική κάρτα.
Η φθίνουσα πορεία των καρτοτηλεφώνων και η σταδιακή εξαφάνισή τους μπορεί να κάνουν κάποιους να αναρωτηθούν αν έχει έρθει και η σειρά του σταθερού τηλεφώνου. Οι σημερινοί εικοσάρηδες μπορεί να το έχουν χρησιμοποιήσει ελάχιστες φορές. Για κάποιους ίσως να αποτελεί απλώς μια ανάμνηση από το σπίτι του παππού και της γιαγιάς. «Πλέον, το σταθερό τηλέφωνο προσφέρεται απλώς ως συνοδευτική υπηρεσία της σύνδεσης στο Ιντερνετ. Συμπληρώνει τη βασική υπηρεσία», επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές. Στην ουσία ο πελάτης πληρώνει για να έχει σταθερό Ιντερνετ και όχι για το τηλέφωνο.
Και αν στο παρελθόν κάποιος σκεφτόταν ότι το σταθερό τηλέφωνο θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο σε έκτακτη ανάγκη, όπως σε περίπτωση διακοπής ρεύματος, σήμερα αυτό δεν ισχύει απαραίτητα.
Οι παραδοσιακές αναλογικές συνδέσεις μέσω χάλκινου δικτύου μπορούσαν να λειτουργούν ακόμη και χωρίς ηλεκτροδότηση στο σπίτι, καθώς τροφοδοτούνταν από το τηλεφωνικό κέντρο. Οι περισσότερες σύγχρονες συνδέσεις, όμως, είναι ψηφιακές και βασίζονται σε εξοπλισμό, όπως το router, που χρειάζεται ρεύμα για να λειτουργήσει. «Το σταθερό, όπως και τα καρτοτηλέφωνα, θα καταλήξει να εξυπηρετεί απλώς κάποιες δημόσιες υπηρεσίες και ορισμένες επιχειρήσεις. Υπάρχει για να υπάρχει», εκτιμούν κύκλοι της αγοράς.
Το σταθερό, όπως και τα καρτοτηλέφωνα, θα καταλήξει να εξυπηρετεί απλώς κάποιες δημόσιες υπηρεσίες και ορισμένες επιχειρήσεις.
Η εκτίμηση αυτή δεν βασίζεται μόνο σε μια αίσθηση, ούτε περιορίζεται στη θεωρία. Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη σταδιακή υποχώρηση της σταθερής τηλεφωνίας και τη μετατόπιση των καταναλωτών προς την κινητή. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΕΤΤ, οι γραμμές σταθερής τηλεφωνίας έπεσαν κάτω από τα 5 εκατομμύρια, φθάνοντας περίπου στα 4,6 εκατομμύρια, με τη διείσδυση στον πληθυσμό να διαμορφώνεται στο 44,9%. Την ίδια στιγμή, οι συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας έφθαναν περίπου στα 14 εκατομμύρια, με τη διείσδυσή τους να ξεπερνάει το 100%. Η διαφορά αυτή καταδεικνύει και την αλλαγή στις καθημερινές συνήθειες επικοινωνίας, καθώς το κινητό έχει πλέον κυρίαρχη θέση.
Η μετατόπιση γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξετάσει κανείς όχι μόνο πόσες γραμμές υπάρχουν, αλλά και πόσο χρησιμοποιούνται. Το 2024 τα λεπτά εξερχόμενων κλήσεων από σταθερά τηλέφωνα ανήλθαν σε περίπου 7,7 δισεκατομμύρια, καταγράφοντας μείωση άνω του 24% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Λιγότεροι είναι πλέον και όσοι επιλέγουν να μεταφέρουν τον σταθερό αριθμό τους σε άλλον πάροχο. Παράλληλα, στις νέες συνδέσεις το σταθερό τηλέφωνο μοιάζει να περνάει σε δεύτερη μοίρα. Προσφέρεται σχεδόν ως συνοδευτική παροχή, κάτι που προστίθεται στο πακέτο χωρίς να αλλάζει ουσιαστικά τον μηνιαίο λογαριασμό. Το ενδιαφέρον των παρόχων αλλά και των καταναλωτών στρέφεται πλέον κυρίως στην κινητή τηλεφωνία και στη διασφάλιση γρήγορου Ιντερνετ.
Το 2024 τα λεπτά εξερχόμενων κλήσεων από σταθερά τηλέφωνα ανήλθαν σε περίπου 7,7 δισ., μειωμένα άνω του 24% σε σχέση με το 2023.
Και μπορεί τα δημόσια και τα σταθερά τηλέφωνα σταδιακά να παροπλίζονται, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις γίνονται κομμάτι της τοπικής ιστορίας. Αυτό συνέβη πρόσφατα στην άλλη πλευρά του πλανήτη, στην Αυστραλία, όπου ένας παλιός τηλεφωνικός θάλαμος απέκτησε δεύτερη ζωή. Στη μικρή παραθαλάσσια πόλη Ναρούμα, κατά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2019, όταν η ηλεκτροδότηση και η πρόσβαση στο Διαδίκτυο διακόπηκαν, ένα δημόσιο τηλέφωνο έγινε η μοναδική γραμμή επικοινωνίας. Εκατοντάδες κάτοικοι περίμεναν στην ουρά για να επικοινωνήσουν με τους δικούς τους, ενώ από τη συσκευή πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 1.000 κλήσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης και τους δύο μήνες που ακολούθησαν.
