Από το καλοκαίρι του 2023 η καθημερινότητα του Κώστα Τζαβάρα κυριαρχείται από την παλιά του αγάπη, τη δικηγορία. Από τη μέρα που επέλεξε συνειδητά να μην επιδιώξει τη -σχεδόν βέβαιη- επανεκλογή του, μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ των δικηγορικών του γραφείων στον Πύργο και στην Αθήνα.
Ασχολείται κατά βάση με υποθέσεις στο Εφετείο και στον Άρειο Πάγο επιλεκτικά, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει ένα μικρό δίκτυο συμβουλευτικής δικηγορίας. Βέβαια, το… μικρόβιο της πολιτικής δεν φεύγει, αλλά πλέον έχει επικεντρώσει τον σχολιασμό σε τομείς όπου θεωρεί πως υπάρχει μείζον, με πιο χαρακτηριστική τη Δικαιοσύνη.
Σε πρόσφατο αθηναϊκό «πηγαδάκι» ανέφερε ότι οι δικαιοκρατικοί θεσμοί και κυρίως το δικαστικό σύστημα είναι ο μεγάλος ασθενής στη χώρα, επικαλούμενος και τις δημοσκοπήσεις, όπου 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τα δικαστήρια και γενικά τη δικαιοσύνη.
Τον ρωτάνε διαρκώς για το περίφημο βίντεο που έχει γίνει viral με το -μάλλον ρητορικό- ερώτημα περί ανεξαρτησίας της ελληνικής δικαιοσύνης. Ο ίδιος απαντά ότι δεν περίμενε πως αυτή η φράση θα πάρει τέτοια έκταση, σημειώνοντας ότι λέει κι άλλα παρακάτω στην επίμαχη συνέντευξη.
«Πώς είναι δυνατόν να είναι ανεξάρτητη η Δικαιοσύνη όταν η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων γίνεται από την κυβέρνηση και το υπουργικό συμβούλιο χωρίς κανένα αξιοκρατικό κριτήριο; Το μεγαλύτερο όμως πλήγμα στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης νομίζω ότι δεν προέρχεται τόσο από τις αντισυνταγματικές ενέργειες της εκάστοτε κυβέρνησης, όσο από την “προθυμία” εκείνων των δικαστών που προσφέρονται να ανταλλάσσουν την αποδοχή αξιωμάτων με “αντιπαροχή” διάφορες διευκολύνσεις που επιθυμούν οι εκπρόσωποι της εκτελεστικής εξουσίας», λέει συχνά και προσθέτει χωρίς περιστροφές πως αυτή η κατάσταση έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια στο να επιλέγονται πρόσωπα από τα “βάθη” της επετηρίδας και να παραλείπονται άξιοι δικαστές με άριστο φρόνημα και εξαιρετική επιστημονική κατάρτιση.
Το τελευταίο διάστημα συζητεί με φίλους του δικηγόρους το νόημα της απονομής δικαιοσύνης, σε αντιδιαστολή με την απλή εφαρμογή του νομού, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την υπερβολική επιμονή του υπουργείου στην ταχύτητα έκδοσης αποφάσεων.
«Η απονομή της δικαιοσύνης υπερβαίνει την εφαρμογή του νόμου. Είναι το χάρισμα που φωλιάζει στη συνείδηση του έντιμου, αμερόληπτου και ανεξάρτητου δικαστή. Αυτό το χάρισμα είναι που έχει ανάγκη η κοινωνία κάθε φορά που φτάνει ενώπιον των δικαστηρίων μια βιοτική διαφορά με αίτημα την επίλυσή της. Αυτό το χάρισμα πρέπει να μεταδοθεί από τον δικαστή στη σχέση των αντιδίκων, ώστε τελικά να επικρατήσει μια καταλλαγή και μια ισορροπία στη μεταξύ τους διαφορά».
Για αυτόν τον λόγο, επισημαίνει διαρκώς στις συνεντεύξεις του ότι η πολιτεία θα πρέπει να δώσει μεγάλο βάρος στο να τονώσει την ποιότητα του δικαστικού έργου.
«Έχει υποτιμηθεί η ορθότητα της δικαστικής κρίσης σε σχέση με την ανάγκη για ταχύτητα στην απονομή δικαιοσύνης. Η επιδιωκόμενη από την κυβέρνηση πάση θυσία επιτάχυνση στην απονομή της δικαιοσύνης, χωρίς την ταυτόχρονη πρόνοια για βελτίωση της ποιότητας των εκδιδόμενων δικαστικών αποφάσεων, θα οδηγήσει σε μια άλλη σοβαρότερη παθογένεια, που θα αποδειχθεί κοινωνικά πιο επιζήμια από ό,τι η βραδύτητα στην έκδοση των αποφάσεων».
Ο Κώστας Τζαβάρας δεν έχει μετανιώσει για την απόφασή του να αγνοήσει μια σίγουρη επανεκλογή στη Βουλή στις εκλογές του 2023. Όταν τον ρωτούν, υπενθυμίζει τη μεγάλη αδικία εις βάρος της Ηλείας με την κατάργηση των δύο ΑΕΙ σε Πύργο και Αμαλιάδα.
«Όταν συνειδητοποίησα ότι ως βουλευτής δεν μπορούσα να ασκήσω καμία επιρροή στην κυβέρνηση του κόμματος του οποίου ήμουν βουλευτής για ένα τόσο σοβαρό θέμα της περιφέρειάς μου, αυτό μου προξένησε μια εσωτερική αναστάτωση, μια κρίση συνείδησης, που δεν μπορούσα να την αποδεχθώ».
Αυτή όμως ήταν η αφορμή. Η πραγματική αιτία όμως είναι άλλη και συχνά πυκνά την αναφέρει.
«Παράλληλα, είχα απογοητευτεί γιατί έβλεπα να δυναμώνει μετά το 2019 η τάση για επικράτηση της Επικοινωνίας έναντι της πραγματικής και ουσιαστικής Πολιτικής, τόσο στα κοινοβουλευτικά πράγματα όσο και στο δημόσιο δημοκρατικό διάλογο. Η λεγόμενη δημοσιογραφική γεγονοτολογία έχει πλέον καταστεί η κινητήρια δύναμη για κάθε πολιτική συζήτηση, ενώ η τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία και ανάλυση των καταστάσεων έχει περάσει στα “αζήτητα”. Επιπλέον, κάθε μορφή άσκησης πολιτικής έχει καταντήσει να έχει διαχειριστικό χαρακτήρα χωρίς να στηρίζεται σε πολιτικές ιδέες ή σε κάποιο μεταρρυθμιστικό όραμα, που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας».
Δεν είναι άδικος στην κριτική του, υπογραμμίζοντας ότι η ολοκλήρωση της Πατρών-Πύργου είναι ένα έργο υποδομής που θα συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη της Δυτικής Πελοποννήσου, έργο πνοής. Υπενθυμίζει όμως ότι ο ίδιος έβαλε πλάτη στα «πέτρινα» χρόνια των μνημονίων για να μη ματαιωθεί το έργο.
Με τον Αντώνη Σαμαρά και τον Κώστα Καραμανλή διατηρεί άριστη σχέση και έχει τακτική επικοινωνία. Δηλώνει ότι τους σέβεται και τους εκτιμά, καθώς θεωρεί ότι η παρουσία τους στην ενεργό πολιτική, με τις συμβουλές που δίνουν και τις απόψεις που διατυπώνουν -έστω και αν είναι επικριτικές στην κυβέρνηση- έχουν να ωφελήσουν τους αρμόδιους στη λήψη των αποφάσεων.
«Πιστεύω πάντα ότι και οι δύο αυτοί σημαντικοί πολιτικοί άνδρες, αποτελούν -μαζί με τον Ευάγγελο Βενιζέλο- μια εγγύηση ότι η χώρα δεν θα αναμετρηθεί με το χάος στην περίπτωση που στις προσεχείς εκλογές συμβεί να μη συγκεντρώσει αυτοδύναμη πλειοψηφία κανένα κόμμα».
Κι αν οι καλές σχέσεις με τους δύο πρώην πρωθυπουργούς είναι κάτι αναμενόμενο για τον Κώστα Τζαβάρα, η συνεχής επαφή και επικοινωνία με σημερινούς κυβερνητικούς βουλευτές συνιστά μια μικρή έκπληξη.
Είναι κοινό μυστικό ότι δέχεται σε καθημερινή βάση πολλά τηλέφωνα από πρώην συναδέλφους του, που του ζητούν τη γνώμη και τη γνώση του για διάφορα θέματα. Όταν κάποιος του το σχολιάζει, ο Κώστας Τζαβάρας χαμογελά και χωρίς να εκθέσει ονομαστικά κάποιον, το παραδέχεται.
«Έχω πολύ καλή σχέση με μια μερίδα πρώην συναδέλφων μου, οι οποίοι με σέβονται και με τιμούν και συχνά ζητούν τη γνώμη μου για κρίσιμα ζητήματα είτε θεσμικής είτε κοινοβουλευτικής φύσης» εξηγεί και προσθέτει ότι σε πολλές περιπτώσεις έχει και βοηθήσει και στη σύνταξη κειμένων.
Αρκετοί φίλοι του τον ρωτούν αν έχει δεχθεί την τελευταία τριετία προτάσεις από άλλα κόμματα. Ο ίδιος δεν κρύβεται και δεν “μασάει τα λόγια του, μη διστάζοντας να αποκαλύψει ότι έχει δεχθεί προτάσεις «και από εν ενεργεία και από ίδρυση κόμματα».
Άραγε υπάρχει πιθανότητα κοινοβουλευτικής επιστροφής;
«Όσο τα πολιτικά πράγματα του τόπου εξελίσσονται με βάση τη σημερινή ρουτίνα τους, τέτοιο ζήτημα δεν αντιμετωπίζω. Δεν θα μπορέσω όμως να αρνηθώ αν μου ζητηθεί να συμμετάσχω σε μια πρωτοβουλία για αναστήλωση των αντιπροσωπευτικών και δικαιοκρατικών θεσμών της χώρας, την οποία σήμερα θεωρώ απολύτως αναγκαία για την αποκατάσταση της συνταγματικής λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος».
