Άγχος και κατάθλιψη εκτοξεύονται παγκοσμίως – Οι νέοι 15 έως 19 ετών στο επίκεντρο της κρίσης μετά την πανδημία του Covid και τα lockdown
Σχεδόν 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζούσαν με κάποια ψυχική διαταραχή το 2023, σύμφωνα με νέα μεγάλη διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet, επιβεβαιώνοντας ότι η ψυχική υγεία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα περιστατικά ψυχικών διαταραχών έχουν αυξηθεί κατά 95,5% σε σύγκριση με το 1990, με το άγχος και την κατάθλιψη να καταγράφουν τη μεγαλύτερη άνοδο και να αποτελούν πλέον τις συχνότερες ψυχικές παθήσεις διεθνώς.
Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 204 χώρες και περιοχές και κατέγραψε σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με:
- την ηλικία,
- το φύλο,
- τη γεωγραφική περιοχή,
- αλλά και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο κόσμος εισέρχεται σε «ακόμη πιο ανησυχητική φάση επιδείνωσης της παγκόσμιας επιβάρυνσης από ψυχικές διαταραχές».
Έκρηξη σε άγχος και κατάθλιψη
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας:
- οι αγχώδεις διαταραχές αυξήθηκαν κατά 158% από το 1990,
- ενώ η κατάθλιψη σημείωσε άνοδο 131%.
Αυξητική τάση καταγράφηκε και σε άλλες διαταραχές, όπως:
- διπολική διαταραχή,
- σχιζοφρένεια,
- αυτισμός,
- ΔΕΠΥ,
- νευρική ανορεξία,
- βουλιμία,
- δυσθυμία,
- διαταραχές συμπεριφοράς,
- και αναπτυξιακή νοητική αναπηρία άγνωστης αιτιολογίας.
Παρότι οι λιγότερο συχνές διαταραχές ήταν η ανορεξία, η βουλιμία και η σχιζοφρένεια, οι αριθμοί παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί:
- περίπου 4 εκατ. άνθρωποι ζούσαν με ανορεξία,
- 14 εκατ. με βουλιμία,
- και 26 εκατ. με σχιζοφρένεια το 2023.
Οι περισσότερες ψυχικές διαταραχές εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες, ωστόσο ο αυτισμός, η ΔΕΠΥ, οι διαταραχές συμπεριφοράς και ορισμένες διαταραχές προσωπικότητας είναι πιο συχνές στους άνδρες.
Η πανδημία άλλαξε τα πάντα
Η μελέτη φωτίζει επίσης τον ρόλο της πανδημίας Covid-19 στην επιδείνωση της ψυχικής υγείας.
Πριν ακόμη από την πανδημία, τα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης αυξάνονταν σταθερά. Ωστόσο, η υγειονομική κρίση επιτάχυνε δραματικά την επιβάρυνση:
η κατάθλιψη αυξήθηκε και δεν επέστρεψε ποτέ στα προ πανδημίας επίπεδα,
ενώ το άγχος κορυφώθηκε και παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα έως και το 2023.
Οι ειδικοί αποδίδουν την επιδείνωση σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
- οικονομική ανασφάλεια,
- πολιτικές κρίσεις και πολέμους,
- κοινωνική απομόνωση,
- δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας,
- διακρίσεις,
- βία,
- διατροφική ανασφάλεια,
- αλλά και περιβαλλοντικές απειλές.
Οι έφηβοι στο επίκεντρο της κρίσης
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της μελέτης αφορά τους νέους.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της έρευνας Global Burden of Disease, η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίζεται πλέον στην ηλικιακή ομάδα 15-19 ετών και όχι στη μέση ηλικία.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εφηβεία αποτελεί κρίσιμη περίοδο για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, των κοινωνικών δεξιοτήτων και της προσωπικότητας και ότι η διακοπή αυτής της διαδικασίας μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες.
Την ίδια ώρα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μείωση του στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία έχει οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους στο να αναζητούν βοήθεια και να μιλούν ανοιχτά για τα προβλήματά τους.
«Η ψυχική υγεία δεν είναι επιλογή»
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η ραγδαία αύξηση των περιστατικών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
«Η ανταπόκριση στις ανάγκες ψυχικής υγείας του παγκόσμιου πληθυσμού, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων, αποτελεί υποχρέωση και όχι επιλογή», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί:
- καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας,
- έγκαιρη διάγνωση,
- κοινωνική στήριξη,
- αλλά και βελτίωση βασικών παραγόντων της καθημερινότητας, όπως:ο ύπνος, η άσκηση, η διατροφή, οι ανθρώπινες σχέσεις και η ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.
