του Περικλή Καπετανόπουλου
Η πολυδιαφημισμένη ρύθμιση για τις 120 δόσεις, παρά τη διεύρυνση της περιμέτρου της, αποδεικνύεται στην πράξη «ανώδυνο φάρμακο» για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Με τα επιτόκια να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και το κόστος ζωής να αυξάνεται συνεχώς, η μηνιαία δόση μετατρέπεται σε έναν ακόμη δυσβάσταχτο βραχνά. Η ακρίβεια σαρώνει τα εισοδήματα, εκμηδενίζει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και καθιστά αδύνατη την εξυπηρέτηση ακόμα και των πιο ευνοϊκών ρυθμίσεων.
Αυτή η εισοδηματική καθίζηση έχει άμεσο αντίκτυπο και στους Δήμους. Όταν οι δημότες αδυνατούν να πληρώσουν τις βασικές τους υποχρεώσεις, τα δημοτικά έσοδα καταρρέουν. Το πρόβλημα όμως γίνεται δομικό εξαιτίας της στάσης της κεντρικής διοίκησης.
Το Υπουργείο Εσωτερικών δεν αποδίδει στο ακέραιο τους θεσμοθετημένους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ). Η χρόνια υποχρηματοδότηση, σε συνδυασμό με τη μεταφορά νέων αρμοδιοτήτων χωρίς τους ανάλογους πόρους, έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο έλλειμμα στους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Οι Δήμοι, προκειμένου να μην αναστείλουν τη λειτουργία βασικών κοινωνικών δομών, υπηρεσιών καθαριότητας και σχολείων, οδηγούνται σε λύσεις ανάγκης. Αναζητούν εναγωνίως ρευστότητα σε έντοκα δάνεια μέσω του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Με τον τρόπο αυτό, η Τοπική Αυτοδιοίκηση υποθηκεύει το μέλλον της, φορτώνοντας με νέα χρέη τις επόμενες γενιές, απλώς και μόνο για να καλύψει τρέχουσες λειτουργικές τρύπες.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το μοντέλο της σημερινής Αυτοδιοίκησης μοιάζει να έχει εξαντλήσει τα όριά του. Όταν ένας θεσμός στερείται οικονομικής αυτοτέλειας και μετατρέπεται σε απλό επαίτη της κεντρικής εξουσίας, χάνει τον πραγματικό του ρόλο. Δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις καθημερινές ανάγκες των δημοτών, δεν μπορεί να σχεδιάσει μακροπρόθεσμα έργα υποδομής και, τελικά, δεν μπορεί να εμπνεύσει τους πολίτες να συμμετάσχουν στα κοινά. Χωρίς μια ριζική μεταρρύθμιση που θα εγγυάται την οικονομική ανεξαρτησία και τη διαφάνεια, η Τοπική Αυτοδιοίκηση κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν γραφειοκρατικό μηχανισμό χωρίς μέλλον και όραμα.
Οι Προτάσεις της ΚΕΔΕ για τα Ελλείμματα
Η φιλοκυβερνητική πλειοψηφία της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ζητά αλλαγή του μοντέλου χρηματοδότησης, χωρίς όμως να “πιέζει” αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Με βάση πρόσφατες μελέτες για το πραγματικό λειτουργικό κόστος, οι διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ περιλαμβάνουν:
-Πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων ΚΑΠ και θεσμική θωράκισή τους μέσω του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
-Υποχρεωτική αντιστοίχιση πόρων κάθε φορά που το κράτος μεταφέρει νέες αρμοδιότητες στους Δήμους.
-Άμεση έκτακτη οικονομική ενίσχυση (ένα «πακέτο» της τάξης των 150 εκατ. ευρώ βρίσκεται ήδη υπό διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση) για την κάλυψη του υπέρογκου ενεργειακού κόστους.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς η οικονομική ασφυξία των νοικοκυριών συνδέεται άμεσα με τη θεσμική υποχρηματοδότηση των Δήμων. Η υποτονική στάση της ΚΕΔΕ για τη διασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του θεσμού και προβάλλει την οριστική απαξίωσής του στις συνειδήσεις των δημοτών.
