Σαν σήμερα, το 1889, εγκαινιάζεται το πιο αμφιλεγόμενο έργο της εποχής του – 100 χρόνια μετά μετατρέπεται σε σκηνή ενός φαντασμαγορικού θεάματος
Στις 31 Μαρτίου 1889, ο μηχανικός Γκιστάβ Άιφελ εγκαινιάζει στο Παρίσι ένα έργο που έμελλε να γίνει το απόλυτο σύμβολο της πόλης: τον Πύργο του Άιφελ. Κατασκευασμένος για την Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού της ίδιας χρονιάς – διοργάνωση αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη Γαλλική Επανάσταση – ο σιδερένιος πύργος προκάλεσε εξαρχής έντονες αντιδράσεις.
Ο Πύργος σχεδιάστηκε αρχικά ως προσωρινή κατασκευή για τις ανάγκες της έκθεσης και, με ύψος που ξεπερνούσε κάθε προηγούμενο κατασκεύασμα της εποχής, εντυπωσίασε όσο και δίχασε.
Δεν έλειψαν οι έντονες αντιδράσεις από ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, που τον χαρακτήρισαν «σιδερένιο τέρας» και «τερατούργημα» που αλλοίωνε τον ορίζοντα του Παρισιού.
Κι όμως, εκείνο που ξεκίνησε ως αμφιλεγόμενο τεχνικό επίτευγμα, εξελίχθηκε με τον χρόνο σε παγκόσμιο έμβλημα.
Έναν αιώνα αργότερα, το 1989, το Παρίσι γιορτάζει τα 100 χρόνια του Πύργου με τρόπο που αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη μεταμόρφωση.
Το Παρίσι του 1989 σε γιορτή
Όπως γράφει η Ήρα Φελουκατζή στον «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ» της 6ης Ιουλίου 1989:
«Με ένα μεγαλειώδες θέαμα, «μεγαφεστιβάλ» ήχου, φωτός, μουσικής και χορού, άρχισαν στο Παρίσι οι φαντασμαγορικές εκδηλώσεις που πλαισιώνουν τη φετινή ξεχωριστή σε ιστορικές επετείους χρονιά 1989, για τη Γαλλία. Μια χρονιά που σημαδεύεται από τον εορτασμό των 200 χρόνων της Επανάστασης και των 100 χρόνων του Πύργου του ‘Αιφελ […]».
Ο Δήμος Παρισίων ξεπέρασε κάθε προηγούμενο για τον εορτασμό της εκατονταετίας:
«600.000 θεατές συγκεντρώθηκαν την ώρα του δειλινού, για να παρακολουθήσουν το θέαμα “Παρίσι ’89”, που οργανώθηκε σαν μεγαλειώδης λαϊκή όπερα στο χώρο του Πύργου μέχρι το Παλαί ντε Σαγιώ στο Τροκαντερό, ενώ 700 προσκεκλημένοι έλαβαν μέρος στις προνομιούχες θέσεις που είχαν διαμορφωθεί στη γέφυρα Ιενά, ανάμεσα στα δύο μνημεία.
»Ο προϋπολογισμός της γιορτής έφτασε, όπως υπολογίζεται, στα 90 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.
»Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο γνωστός σαν μεγαλοφυΐα της τεχνολογίας του θεάματος Ολιβιέ Μασάρ, που έχει σκηνοθετήσει ήδη το φεστιβάλ μόδας στο Τροκαντερό και την εναρκτήρια γιορτή των Ολυμπιακών Αγώνων της Σεούλ.
»Ο Ολιβιέ Μασάρ χρησιμοποίησε 6.000 άτομα για το σκηνικό θέαμα, 6.000 προβολείς, πυροτεχνήματα από 350 μεριές, οθόνες, για προβολές φανταστικών εικόνων επιφάνειας 85.000 τ.μ, που τοποθετήθηκαν κάτω από τον Πύργο του Αιφελ και ανάμεσα στα δύο μνημεία του Παλαί ντε Σαγιώ. Επίσης προβολές έγιναν επάνω σε πίδακες νερού που είχε αντληθεί από τον Σηκουάνα».
Στη γιγάντια σκηνή κάτω από τον Πύργο εναλλάσσονταν «3.500 κομπάρσοι, 300 μέλη χορωδίας, 180 μουσικοί», μαζί με χορευτές, ηθοποιούς, ακροβάτες και καλλιτέχνες κάθε είδους.
Ένα υπερθέαμα παγκόσμιας εμβέλειας
Το καλλιτεχνικό πάνθεον της βραδιάς αποτύπωνε τη διεθνή ακτινοβολία του μνημείου: Πλάσιντο Ντομίνγκο, ο Στήβυ Γουώντερ, η Χούλια Μίγκενες, ο Σαρλ Αζναβούρ, ο Σαρλ Τρενέ, ο Κλωντ Νουγκαρό, ο Τζώνυ Χαλινταίη, η Μιρέιγ Ματιέ μεταξύ άλλων, συμμετείχαν σε ένα υπερθέαμα που μετέτρεπε τον Πύργο σε σκηνή παγκόσμιας εμβέλειας.
«Επίλογος αυτού του γιγάντιου θεάματος […] ήταν η αποκάλυψη της τούρτας γενεθλίων του Πύργου, που θεωρείται το «μεγαλύτερο γλυκό στον κόσμο», με 25 μέτρα ύψος και 35 φάρδος, δημιουργία της Μιράλντα, που έφτιαξαν 1.000 ζαχαροπλάστες».
Πίσω από τη λάμψη της εκδήλωσης, δεν έλειψαν και οι πολιτικές αποχρώσεις. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η μεγαλειώδης αυτή γιορτή συνδέθηκε και με τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις εκδηλώσεις για τη Γαλλική Επανάσταση και τις πρωτοβουλίες του τότε δημάρχου του Παρισιού, Ζακ Σιράκ, ο οποίος επιδίωκε να τοποθετήσει την πόλη «στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας».
Υπερπαραγωγή από την έναρξη μέχρι το φινάλε
Από τα πιο εντυπωσιακά στιγμιότυπα της βραδιάς, όπως καταγράφεται στο ίδιο δημοσίευμα, ήταν η έναρξη του θεάματος:
«Εκατοντάδες νέοι με πυρσούς […] διέσχισαν τη γέφυρα Ιενά […] κατευθύνθηκαν στον Πύργο του Άιφελ και δημιούργησαν υπόκωφη μουσική φωνάζοντας ρυθμικά. Συγχρόνως, από τις δύο μεριές της γέφυρας, απλώθηκαν σύννεφα καπνού στα χρώματα κόκκινο, μπλε, λευκό, της γαλλικής σημαίας […]
»Οι λαμπαδηφόροι παίρνουν θέση κάτω από τον Πύργο σχηματίζοντας τείχος από φως. Κι ακούγεται η επιβλητική φωνή του Πλάσιντο Ντομίνγκο, που τραγουδά τη “Μασσαλιώτιδα”.
»Το κοινό σηκώνεται και μένει ακίνητο κρατώντας την ανάσα του στη συγκινητική αυτή στιγμή, ενώ στο Παλαί ντε Σαγιώ προβάλλεται η εικόνα του κειμένου των Δικαιωμάτων του Πολίτη».
«Όλος ο Πύργος ανάβει με πυροτεχνήματα δίνοντας την εντύπωση ότι είναι πύραυλος που εκτοξεύεται στον αέρα, ενώ ακούγεται ο Ύμνος στα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που συνέθεσε ο Πιέρ Νταλονοέ. Κάτω από τον Πύργο του ‘Αιφελ ανάβουν 100 κεριά.
»Οι τελευταίες αναλαμπές των πυροτεχνημάτων σβήνουν, αλλά γύρω από τον Πύργο έχουν τοποθετηθεί ορχήστρες, για να μπορέσει το κοινό να γιορτάσει χορεύοντας τα γενέθλια του Πύργου, μέχρι το πρωί».
