Η πρωτοπόρος πιλότος εξαφανίστηκε το 1937, ενώ επιχειρούσε να κάνει τον γύρο του κόσμου με αεροπλάνο. Κάποιοι πιστεύουν πως δεν σκοτώθηκε σε συντριβή. Μια νέα αποστολή, ελπίζει τώρα να εντοπίσει το αεροπλάνο της σε ένα απομακρυσμένο νησί
Υπάρχουν αντικρουόμενες θεωρίες για το τι συνέβη στην Έρχαρτ και τον πλοηγό της, Φρεντ Νούναν. Παρά τις δεκάδες έρευνες, η τοποθεσία του χαμένου αεροσκάφους παραμένει άγνωστη. Μια αποστολή με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Purdue, στο Γουέστ Λαφαγιέτ της Ιντιάνα, η οποία ξεκινά αυτή την εβδομάδα, αποτελεί την πιο πρόσφατη προσπάθεια να λυθεί αυτό που ενδέχεται να είναι το μεγαλύτερο μυστήριο στην ιστορία της αεροπορίας.
Το χρονολόγιο της τελευταίας πτήσης της Έρχαρτ περιλαμβάνει στοιχεία που ενδέχεται να φωτίσουν τις τελευταίες στιγμές της.
2 Ιουλίου 1937
Η Αμέλια Έρχαρτ και ο πλοηγός της, Φρεντ Νούναν, αναχωρούν από τη Λάε της Νέας Γουινέας.
Περίπου 19 ώρες μετά την απογείωση, οι ασυρματιστές του πλοίου της αμερικανικής Ακτοφυλακής Itasca, το οποίο περίμενε την Έρχαρτ κοντά στο νησί Χάουλαντ για να τη βοηθήσει με τον ανεφοδιασμό, λαμβάνουν μηνύματα από το αεροσκάφος της.
«Πρέπει να είμαστε από πάνω σας, αλλά δεν μπορούμε να σας δούμε. Τα καύσιμα τελειώνουν. Δεν καταφέραμε να επικοινωνήσουμε μαζί σας μέσω ασυρμάτου. Πετάμε σε ύψος 1.000 ποδιών».
— Αμέλια Έρχαρτ, αποκωδικοποιημένη περίληψη από το ημερολόγιο ασυρμάτου.
Περίπου 20 ώρες μετά την απογείωση, το Itasca λαμβάνει ένα τελευταίο μήνυμα από το αεροσκάφος της Έρχαρτ, με το σήμα να εξακολουθεί να είναι καθαρό.
«Βρισκόμαστε στη γραμμή θέσης 157-337. Θα επαναλάβω το μήνυμα. Θα το επαναλάβουμε στα 6.210 kilocycles. Περιμένετε. Ακούμε στα 6.210 kilocycles. Κινούμαστε προς βορρά και νότο».
— Αμέλια Έρχαρτ, περίληψη από το ημερολόγιο ασυρμάτου, όπως αποκωδικοποιήθηκε από το Εθνικό Μουσείο Αεροπορίας και Διαστήματος Smithsonian.
Δεν ακούστηκε ποτέ ξανά.
Σε αυτό το σημείο οι απόψεις για την τελική τύχη της Έρχαρτ και του Νούναν διίστανται, αν και ελάχιστοι θα αμφισβητούσαν ότι οι πιθανότητες επιτυχίας τους ήταν εξαιρετικά περιορισμένες.
Το συγκεκριμένο σκέλος του ταξιδιού της, μήκους 4.113 χιλιομέτρων, ήταν το 31ο από τα συνολικά 34 και εξαρχής το πιο απαιτητικό. Απαιτούσε περισσότερο χρόνο στον αέρα από την υπερατλαντική σόλο πτήση της Έρχαρτ, πέντε χρόνια νωρίτερα, και προϋπέθετε να εντοπίσει και να προσγειωθεί στο μικροσκοπικό νησί Χάουλαντ, το οποίο έχει μήκος μόλις 3 χιλιόμετρα και πλάτος μικρότερο από 3 χιλιόμετρα.
Το Electra είχε φορτωθεί με τη μέγιστη ποσότητα καυσίμων, 1.150 γαλόνια. Για να χωρέσουν οι πρόσθετες δεξαμενές, είχαν αφαιρεθεί τα καθίσματα των επιβατών.
«Πετούσαν όλη τη νύχτα και στη συνέχεια προσπαθούσαν να εντοπίσουν αυτό το μικροσκοπικό νησί. Γνωρίζουμε ότι υπήρχαν κάποια σύννεφα στην περιοχή και ο ήλιος την τύφλωνε την ώρα που μιλούσε. Ήταν πραγματικά, εξαιρετικά δύσκολο», δήλωσε η Ντόροθι Κόχραν, ειδική στην υπόθεση της Έρχαρτ και συνταξιούχος επιμελήτρια του Εθνικού Μουσείου Αεροπορίας και Διαστήματος Smithsonian στην Ουάσιγκτον.
Η καταστροφή και ο πιθανολογούμενος θάνατος της 39χρονης αεροπόρου κυριάρχησαν στα πρωτοσέλιδα και καθήλωσαν το ενδιαφέρον του κοινού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες οργάνωσαν μια πρωτοφανή επιχείρηση για τον εντοπισμό του πληρώματος και του αεροσκάφους. Σύμφωνα με το Smithsonian, οι έρευνες κάλυψαν μια περιοχή περίπου στο μέγεθος της πολιτείας του Τέξας, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Οι μοναδικές καταγεγραμμένες συντεταγμένες της Έρχαρτ από εκείνο το μοιραίο σκέλος του ταξιδιού, οι οποίες καταγράφηκαν κατά το πρώτο μέρος της πτήσης, υποδείκνυαν ότι ακολουθούσε τη σωστή πορεία προς το Χάουλαντ. Στις 2:45 π.μ., τοπική ώρα, οι ασυρματιστές του Itasca άρχισαν να λαμβάνουν σποραδικά φωνητικά μηνύματα από την Έρχαρτ. Ωστόσο, δεν εντόπισαν ποτέ το αεροσκάφος της ούτε κατάφεραν να αποκαταστήσουν αμφίδρομη επικοινωνία.
Μετά την εξαφάνιση της Έρχαρτ και του Νούναν, η αμερικανική κυβέρνηση πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη έως τότε επιχείρηση αναζήτησης χαμένου αεροσκάφους, από τις 2 έως τις 18 Ιουλίου 1937.
Η επιχείρηση διήρκεσε 16 ημέρες και συμμετείχαν σε αυτήν εννέα πλοία, 4.000 άτομα και 66 αεροσκάφη. Το κόστος ξεπέρασε τα 4 εκατομμύρια δολάρια — ποσό που αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 88 εκατομμύρια δολάρια. Παρά την τεράστια κινητοποίηση, δεν εντοπίστηκε κανένα ίχνος του πληρώματος ή του αεροσκάφους.
Αντικρουόμενες θεωρίες
Εδώ και δεκαετίες, ιστορικοί και ερευνητές διαφωνούν για το πώς και πού εξαφανίστηκε η Έρχαρτ. Ορισμένες από τις πιο αμφιλεγόμενες θεωρίες μοιάζουν απίθανες. Ένα ντοκιμαντέρ του 2017, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι η αεροπόρος αιχμαλωτίστηκε από τους Ιάπωνες και εκτελέστηκε.
Η κυρίαρχη άποψη —και το επίσημο συμπέρασμα μετά την τεράστια επιχείρηση έρευνας της αμερικανικής κυβέρνησης— είναι ότι η Έρχαρτ και ο Νούναν έμειναν από καύσιμα και το Electra συνετρίβη στον Ειρηνικό Ωκεανό, κοντά στον προορισμό τους.
Άλλοι πιστεύουν ότι οι δύο αεροπόροι προσγείωσαν το αεροσκάφος τους περίπου 400 μίλια (644 χιλιόμετρα) νότια του Χάουλαντ, πάνω ή κοντά στο νησί Νικουμαρόρο, που τότε ήταν γνωστό ως νησί Γκάρντνερ, και ότι μετατράπηκαν, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα, σε ναυαγούς.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της υπόθεσης, η Έρχαρτ και ο Νούναν εξέπεμπαν επανειλημμένα σήματα κινδύνου μέσω του ασυρμάτου του αεροσκάφους. Τελικά, όμως, πέθαναν από δίψα ή πείνα, ενώ τα σώματά τους ενδέχεται να κατασπαράχθηκαν από τους τεράστιους κάβουρες της καρύδας που ζουν στο κοραλλιογενές νησί.
Αεροσκάφη πέταξαν πάνω από το ακατοίκητο νησί κατά την αρχική επιχείρηση έρευνας μετά την εξαφάνιση της Έρχαρτ. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση της αμερικανικής Ακτοφυλακής, «δεν εντοπίστηκε κανείς».
Έκτοτε, αρκετές αποστολές έχουν μεταβεί στη Νικουμαρόρο για να διερευνήσουν τη θεωρία των ναυαγών. Η έρευνα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη δουλειά του Ρικ Γκιλέσπι, συγγραφέα του βιβλίου One More Good Flight: The Amelia Earhart Tragedy, που κυκλοφόρησε το 2024, και συνιδρυτή της Διεθνούς Ομάδας για την Ανάκτηση Ιστορικών Αεροσκαφών (TIGHAR).
Ο Γκιλέσπι έχει επισκεφθεί τη Νικουμαρόρο δώδεκα φορές, εντοπίζοντας αντικείμενα που, όπως υποστηρίζει, ενδέχεται να ανήκαν στην Έρχαρτ. Μεταξύ των πιθανών ευρημάτων περιλαμβάνονται ένα βαζάκι με αλοιφή κατά των φακίδων και ένας εξάντας, όργανο ναυσιπλοΐας παρόμοιο με εκείνο που χρησιμοποιούσε ο συγκυβερνήτης της Έρχαρτ.
Ο Γκιλέσπι επικαλείται επίσης ανθρώπινα οστά που βρέθηκαν στο νησί το 1940 και στη συνέχεια χάθηκαν. Ανάλυση των καταγεγραμμένων αναλογιών των οστών φαίνεται να υποδεικνύει ότι ενδέχεται να ανήκαν σε γυναίκα με σωματότυπο παρόμοιο με εκείνον της Έρχαρτ.
Μια ομάδα του Πανεπιστημίου Purdue, με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Ρικ Πέτιγκριου, είναι η πιο πρόσφατη που κατευθύνεται προς τη Νικουμαρόρο, η οποία σήμερα ανήκει στη Δημοκρατία του Κιριμπάτι, με την ελπίδα να ανακαλύψει το αεροσκάφος της Έρχαρτ.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να εξετάσουν ένα δυσδιάκριτο αντικείμενο που εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε δορυφορικές εικόνες το 2020 και είναι γνωστό ως «Αντικείμενο Taraia». Εκτιμούν ότι θα μπορούσε να είναι τμήμα του αεροσκάφους.
«Έχουμε έναν και μοναδικό στόχο: να εξετάσουμε το αντικείμενο και να προσδιορίσουμε τι είναι. Πρόκειται για μια κρίσιμη πληροφορία, από την οποία εξαρτώνται όλα τα υπόλοιπα», δήλωσε ο Πέτιγκριου, ιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής του Archaeological Legacy Institute, στο Γιουτζίν του Όρεγκον.
Ο Γκιλέσπι, ο οποίος δήλωσε ότι είχε επισκεφθεί το συγκεκριμένο σημείο σε αποστολές πριν από το 2020, πιστεύει ότι το αντικείμενο Taraia είναι ένα δέντρο που βρίσκεται εν μέρει κάτω από το νερό. Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, το αεροσκάφος καταστράφηκε εδώ και πολύ καιρό, καθώς η ισχυρή δράση των κυμάτων το διέλυσε πάνω στον κοραλλιογενή ύφαλο.
«Δεν πρόκειται να βρει τίποτα», δήλωσε ο Γκιλέσπι. «Έχω συζητήσει επανειλημμένα το θέμα με τον Ρικ. Γνωριζόμαστε πολλά χρόνια. Απλώς συμφωνήσαμε ότι διαφωνούμε».
Ωστόσο, ανεξάρτητα από το αν το αντικείμενο Taraia αποδειχθεί ακόμη ένα αδιέξοδο, η θεωρία ότι η Έρχαρτ κατέληξε ναυαγός σε κάποιο νησί απέχει πολύ από το να γίνει ευρέως αποδεκτή, σύμφωνα με την Κόχραν. Το πιθανότερο, όπως εκτιμά, είναι ότι το αεροσκάφος συνετρίβη και κατέληξε στον βυθό του ωκεανού, όχι μακριά από τον προορισμό τους.
«Πρέπει να ακολουθούμε τα γεγονότα. Και τα γεγονότα είναι ότι εκείνη λέει πως πλησιάζει στο νησί Χάουλαντ, έπειτα από τόσες ώρες, και ότι τα καύσιμα αρχίζουν να τελειώνουν», πρόσθεσε η Κόχραν. «Μία ώρα αργότερα, τα καύσιμα λιγοστεύουν όλο και περισσότερο και, προς το τέλος, μπορεί κανείς να αντιληφθεί τον φόβο στη φωνή της».
Ωστόσο, οι επανειλημμένες προσπάθειες εντοπισμού του αεροσκάφους κοντά στο Χάουλαντ έχουν αποβεί άκαρπες.
Μια έρευνα του 2024 από την εταιρεία εξερεύνησης των ωκεανών Deep Sea Vision αναπτέρωσε τις ελπίδες, όταν εικόνες σόναρ φάνηκε να αποκαλύπτουν κάτι που έμοιαζε με βυθισμένο αεροσκάφος. Τελικά, όμως, αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για βραχώδεις σχηματισμούς με σχήμα που θύμιζε αεροπλάνο.
Η εταιρεία εξερεύνησης των βαθιών ωκεανών Nauticos έχει πραγματοποιήσει τρεις αποστολές από το 2002. Σε συνδυασμό με την περιοχή που ερεύνησε μια αποστολή του Waitt Institute for Discovery το 2009, οι έρευνες έχουν καλύψει συνολικά 3.610 τετραγωνικά μίλια (9.350 τετραγωνικά χιλιόμετρα) — έκταση περίπου ίση με εκείνη της πολιτείας του Κονέκτικατ.
Το καλοκαίρι του 2026, οι ερευνητές της Nauticos εξακολουθούσαν να προσπαθούν να συγκεντρώσουν τα 8 έως 10 εκατομμύρια δολάρια που απαιτούνται για μια νέα, ενδεχομένως τελική αποστολή. Στόχος τους είναι να εξερευνήσουν μια περιοχή αναζήτησης που έχει περιοριστεί χάρη σε νέα δεδομένα από πειράματα με αντίγραφο του συστήματος ασυρμάτου της Έρχαρτ.
Ένα εγχείρημα υψηλού ρίσκου
Η Έρχαρτ δεν ήταν ξένη προς τα εγχειρήματα υψηλού ρίσκου. Κατέρριψε πολλά αεροπορικά ρεκόρ. Το σημαντικότερο επίτευγμά της, σύμφωνα με την Κόχραν, ήταν η πρώτη σόλο υπερατλαντική πτήση από γυναίκα, τον Μάιο του 1932. Ήταν ο δεύτερος άνθρωπος που πέτυχε αυτό το κατόρθωμα, μόλις πέντε χρόνια μετά τον πρωτοπόρο αεροπόρο Τσαρλς Λίντμπεργκ.
Εκείνο το ταξίδι της Έρχαρτ περιλάμβανε μια στιγμή που θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική, την οποία η ίδια περιέγραψε με αξιοσημείωτη ψυχραιμία σε ομιλία που εκφώνησε στο Λονδίνο λίγο μετά την άφιξή της. Μόλις φέτος, αρχειονόμοι της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου των ΗΠΑ ψηφιοποίησαν μια ηχογράφηση της ομιλίας, η οποία είχε χαθεί και εντοπίστηκε στη συλλογή τους.
«Συνέβη κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί στα 12 χρόνια που πετούσα: το υψόμετρο, το όργανο που μετρά το ύψος πάνω από το έδαφος, χάλασε», είπε η Έρχαρτ, αναφερόμενη στην 15ωρη πτήση της πάνω από τον Ατλαντικό. «Η βελόνα περιστρεφόταν γύρω από την κλίμακα με τέτοιο τρόπο, ώστε κατάλαβα ότι το όργανο είχε τεθεί εκτός λειτουργίας για το υπόλοιπο της νύχτας».
Ένα απόσπασμα της ομιλίας διασώθηκε σε έναν μικρό δίσκο 78 στροφών και συμπεριλήφθηκε ως διαφημιστικό ένθετο στο εξώφυλλο των απομνημονευμάτων της, The Fun of It, που κυκλοφόρησαν αργότερα την ίδια χρονιά.
Η Κόχραν θεωρεί ότι η Έρχαρτ ήταν μια εξαιρετικά ικανή αεροπόρος, η οποία χάραξε τον δικό της δρόμο σε μια εποχή που η αεροπορία δεν προσέφερε ουσιαστικά χώρο στις γυναίκες. Σήμερα είναι εύκολο να ξεχάσουμε ότι οι γυναίκες άρχισαν να πιλοτάρουν εμπορικές πτήσεις μόλις τη δεκαετία του 1970.
Σύμφωνα με την Κόχραν, οι επικοινωνίες μέσω ασυρμάτου αποδείχθηκαν το αδύναμο σημείο της Έρχαρτ εκείνη τη μοιραία ημέρα του 1937. Αρχικά, είχε σχεδιάσει να έχει μαζί της τον ασυρματιστή Χάρι Μάνινγκ, αλλά εκείνος αποχώρησε μετά από καθυστέρηση που σημειώθηκε έπειτα από το πρώτο σκέλος του ταξιδιού.
Επιπλέον, ούτε η Έρχαρτ ούτε ο Νούναν γνώριζαν κώδικα Μορς, κάτι που θα μπορούσε να διευκολύνει την αποκατάσταση αμφίδρομης επικοινωνίας με το Itasca, πρόσθεσε η Κόχραν.
«Αυτά ήταν τα δύο μεγάλα σημεία στα οποία απέτυχαν τα πράγματα. Γιατί, όπως γνωρίζουμε, είχε καταφέρει να διασχίσει τον υπόλοιπο κόσμο με σχετική επιτυχία. Πραγματοποιούσε τις προσγειώσεις και τις απογειώσεις της και έφτανε στους προορισμούς της», δήλωσε.
«Ήταν μια πρωτοπόρος γυναίκα στην αεροπορία. Έκανε πράγματα που καμία γυναίκα δεν είχε κάνει μέχρι τότε, αλλά έκανε και λάθη. Δεν ήταν τέλεια».
