Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει επανειλημμένα την πρόθεσή του να “αγοράσει” και να προσαρτήσει τελικά τη Γροιλανδία – χωρίς να αποκλείει μια στρατιωτική επέμβαση, και η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αγνοεί τις απειλές της Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με το Politico, οι Ευρωπαίοι αναζητούν τώρα απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να τον σταματήσουν.
“Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ”, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ που είναι ενήμερος για τις εν εξελίξει συζητήσεις. “Βρίσκεται σε επιθετική διάθεση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι”.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Τετάρτη ότι σκοπεύει να συζητήσει σχετικά με την αγορά της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος είπε από την πλευρά του ότι ο Τραμπ θα προτιμούσε να αποκτήσει το έδαφος μέσω διαπραγματεύσεων και ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο αγοράς του νησιού, αλλά ότι είναι πιθανή και μια προσάρτηση του εδάφους με χρήση του στρατού.
Καθώς εντείνονταν οι διπλωματικές προσπάθειες στην Ευρώπη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό τόνισε ότι ο ίδιος και οι ομόλογοί του από τη Γερμανία και την Πολωνία συζητούν μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.
“Το ζητούμενο είναι πώς μπορεί να ενισχυθεί η Ευρώπη, η ΕΕ, ώστε να αποτρέψει απειλές και απόπειρες κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων της”, δήλωσε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους. “Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση ούτε προς κατάληψη… οπότε οι απειλές πρέπει να σταματήσουν”.
Το Politico μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, εμπειρογνώμονες και μέλη του ΝΑΤΟ για να χαρτογραφήσει ένα πιθανό σχέδιο της Ευρώπης ενάντια στις απειλές του Τραμπ.
Τι μπορεί λοιπόν να κάνει η Ευρώπη για να τον σταματήσει;
Πρώτη Επιλογή: Συμβιβαστική λύση
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την αυξανόμενη στρατιωτική δραστηριότητα της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική.
Μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων που θα επιτρέψει στον Τραμπ να βγει από τις συνομιλίες με κάτι που θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη και θα επιτρέψει στη Δανία και τη Γροιλανδία να σώσουν τα προσχήματα είναι ίσως ο ταχύτερος τρόπος για να ξεπεραστεί το πρόβλημα.
Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρότεινε ότι η συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ της Γροιλανδίας, της Δανίας και των ΗΠΑ, όπως έχει κάνει με την Τουρκία και την Ελλάδα για τις διαφορές τους.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, είπε την Τετάρτη ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν ότι η Γροιλανδία δεν είναι επαρκώς προστατευμένη. “Καθώς ο πάγος λιώνει και οι διαδρομές στην Αρκτική ανοίγουν… η Γροιλανδία γίνεται ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος για την ασφάλεια της των ΗΠΑ”.
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης νέες προτάσεις προς τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οποιαδήποτε άμεση απειλή από ρωσικά και κινεζικά πλοία είναι υπερβολική.
Μεταξύ άλλων προτάσεων, η συμμαχία θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιταχύνει τις αμυντικές δαπάνες στην Αρκτική, να πραγματοποιήσει περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις και να αποστείλει στρατεύματα για να ενισχύσει την άμυνα της Γροιλανδίας και να καθησυχάσει τις ΗΠΑ, εάν χρειαστεί, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.
Η συμμαχία θα πρέπει επίσης να είναι ανοιχτή στη δημιουργία ενός σχεδίου “Arctic Sentry” – μεταφέροντας τα στρατιωτικά της μέσα στην περιοχή – παρόμοιο με τις πρωτοβουλίες Eastern Sentry και Baltic Sentry, είπαν δύο διπλωμάτες στο Politico.
“Οτιδήποτε μπορεί να γίνει” για να ενισχυθεί η παρουσία του ΝΑΤΟ κοντά στη Γροιλανδία και να ικανοποιηθούν τα αιτήματα του Τραμπ “θα πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο”, ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες.
Ο Τραμπ δηλώνει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια αποθέματα ορυκτών και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, η εξόρυξη πόρων από το αφιλόξενο έδαφός της είναι δύσκολη και πολύ δαπανηρή, γεγονός που τους καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικούς από τις κινεζικές εισαγωγές.
Αξιωματούχοι της Δανίας λένε ότι έχουν προσπαθήσει να φέρουν επενδύσεις στη Γροιλανδία, αλλά οι Ευρωπαίοι ομόλογοί τους δεν ήταν δεκτικοί – αν και ένας διπλωμάτης της ΕΕ είπε ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι η στάση αυτή αλλάζει.
Δεύτερη επιλογή: Χρήματα στη Γροιλανδία
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει στηρίξει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Το επιχείρημα είναι ότι αν το αρκτικό έδαφος αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και υπογράψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα λάβει άφθονα αμερικανικά κεφάλαια.
Ενώ ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής δύναμης για την κατάληψη της Γροιλανδίας, έχει επίσης επιμείνει ότι η προσάρτηση στις ΗΠΑ θέλει να γίνει με τη θέληση της.
Η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους Γροιλανδούς ότι μπορούν να τους προσφέρουν μια καλύτερη συμφωνία.
Σύμφωνα με ένα σχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να υπερδιπλασιάσουν τις δαπάνες τους για τη Γροιλανδία από το 2028, στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών σχεδίων που καταρτίστηκαν μετά την έναρξη των αξιώσεων του Τραμπ για το έδαφος που ανήκει στη Δανία.
Σύμφωνα με τα σχέδια, τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΕ θα διπλασιάσει σχεδόν τις δαπάνες για τη Γροιλανδία σε 530 εκατομμύρια ευρώ για μια επταετή περίοδο που θα ξεκινήσει το 2028.
Αυτό έρχεται να προστεθεί στα χρήματα που στέλνει η Δανία στη Γροιλανδία στο πλαίσιο της συμφωνίας της με το αυτόνομο έδαφος.
Η Γροιλανδία θα έχει επίσης το δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για επιπλέον 44 εκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδότηση από την ΕΕ για απομακρυσμένα εδάφη που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο.
Η δανική και η ευρωπαϊκή υποστήριξη επικεντρώνεται επί του παρόντος κυρίως στην κοινωνική πρόνοια, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και την πράσινη μετάβαση. Σύμφωνα με τα νέα σχέδια, η στήριξη θα επεκταθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας του νησιού να εξάγει τους ορυκτούς πόρους.
“Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, οι υποδομές στη Γροιλανδία είναι υποβαθμισμένες και οι πόροι μας εξαντλούνται χωρίς να αποφέρουν κέρδη στη Γροιλανδία, αλλά κυρίως στις εταιρείες της Δανίας”, δήλωσε ο Kuno Fencker, βουλευτής της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας του εδάφους.
Μια ελκυστική προσφορά από τη Δανία και την ΕΕ θα μπορούσε να είναι αρκετή για να κρατήσει τους Γροιλανδούς μακριά από την επιρροή των ΗΠΑ.
Τρίτη επιλογή: Οικονομικά αντίποινα
Από την πρώτη θητεία του Τραμπ, “έχουν καταβληθεί πολλές προσπάθειες για να σκεφτούμε πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη σκανδιναβική ασφάλεια, την ασφάλεια της Αρκτικής, χωρίς την ενεργό συμμετοχή των ΗΠΑ”, δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, στρατιωτικός εμπειρογνώμονας στο Royal Danish Defense College, το οποίο παρέχει εκπαίδευση και κατάρτιση στις ένοπλες δυνάμεις της Δανίας.
“Είναι δύσκολο, αλλά είναι εφικτό. Δεν ξέρω όμως αν κάποιος έχει σκεφτεί σοβαρά να διασφαλίσει την ευρωπαϊκή ασφάλεια έναντι της Αμερικής. Είναι απλά τρελό”, δήλωσε ο Κρόσμπι.
Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να αποτρέψει τον Τραμπ: τον μηχανισμό αποτροπή μέτρων εξαναγκασμού (ACI), το “εμπορικό μπαζούκα” που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ.
Η ΕΕ απείλησε να το χρησιμοποιήσει μετά την επιβολή δασμών από τον Τραμπ στην Ένωση, αλλά ανέβαλε την εφαρμογή του τον Ιούλιο, όταν οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία.
Με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να επιβάλλουν δασμούς στην ΕΕ, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να επαναφέρουν το εμπορικό τους “όπλο”.
“Έχουμε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ που υπερβαίνουν τα 600 δισεκατομμύρια ευρώ και για περίπου το ένα τρίτο αυτών των εμπορευμάτων έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50% και είναι απολύτως σαφές ότι αυτή είναι και η δύναμη που έχουμε στα χέρια μας”, δήλωσε ο Bernd Lange, επικεφαλής της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ωστόσο, ο Τραμπ θα πρέπει να πιστέψει ότι η ΕΕ σοβαρολογεί, δεδομένου ότι οι απειλές της δεν υλοποιήθηκαν την τελευταία φορά.
Τέταρτη επιλογή: Αποστολή στρατού
Τέλος, εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με στρατιωτική δύναμη, οι Ευρωπαίοι δεν θα μπορούν να κάνουν πολλά για να το αποτρέψουν.
“Δεν πρόκειται να επιτεθούν προληπτικά στους Αμερικανούς πριν καταλάβουν τη Γροιλανδία, γιατί αυτό θα ισοδυναμούσε με πράξη πολέμου”, δήλωσε ο Κρόσμπι. “Αλλά όσον αφορά σε μια αντίδραση [σε αμερικανική επέμβαση], αν οι Αμερικανοί έχουν μια πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων, θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να τους συλλάβουν, γιατί θα ήταν εγκληματική πράξη”.
Τα πράγματα δυσκολεύουν όμως αν οι ΗΠΑ επιτεθούν με σφοδρότητα. Είναι πιθανό η Δανία να αναγκαστεί να απαντήσει με στρατιωτική επέμβαση. Σύμφωνα με νόμο του 1952, οι στρατιώτες πρέπει να ανταποκριθούν “χωρίς να περιμένουν ή να ζητούν διαταγές” σε “περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος”.
Οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αποστείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία — εάν το ζητήσει η Δανία — προκειμένου να αυξήσουν το πιθανό κόστος μιας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Το Βερολίνο και το Παρίσι θα μπορούσαν να στείλουν στρατεύματα για να αποτρέψουν οποιαδήποτε εισβολή.
Αν και είναι απίθανο αυτές οι δυνάμεις να μπορέσουν να αντισταθούν σε μια αμερικανική εισβολή, θα λειτουργούσαν ως αποτρεπτικός παράγοντας.
“Θα μπορούσε να υπάρξει ένα φαινόμενο “tripwire“, όπου ορισμένες ομάδες ανθρώπων θα αποτελούσαν φυσικό εμπόδιο, όπως στην περίπτωση της πλατείας Τιενανμέν, το οποίο θα μπορούσε να αναγκάσει τον αμερικανικό στρατό να χρησιμοποιήσει βία” ή να υποχωρήσει, δήλωσε ο Κρόσμπι.
Αλλά αυτή η στρατηγική έχει υψηλό κόστος, πρόσθεσε. “Είναι πολύ πιθανό να χαθούν ανθρώπινες ζωές” στην προσπάθεια να αποτραπεί μια προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.
