Παγκόσμιας διάστασης «θρίλερ» βρίσκεται σε εξέλιξη μετά τον θάνατο της 28χρονης ερευνήτριας Ντάρια Σιπίλοβα, η οποία εργαζόταν στο «Αντιπανωλικό Ινστιτούτο» της Σιβηρίας και η οποία έχασε τη ζωή της από πνευμονία «άγνωστης» προέλευσης, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ινστιτούτου Ερευνών κατά της Πανούκλας του Ιρκούτσκ στη Σιβηρία.
Στο ίδιο ινστιτούτο, όπου λειτουργούν ειδικά πρωτόκολλα ασφαλείας, έχουν τεθεί σε καραντίνα και άλλα άτομα. Η Rospotrebnadzor, η ρωσική υπηρεσία που εποπτεύει τα λοιμώδη νοσήματα, έχει υποβαθμίσει τη σύνδεση του θανάτου της ερευνήτριας με την επαγγελματική της δραστηριότητα, ωστόσο το περιστατικό έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το είδος της πανούκλας που προκαλεί πνευμονία.
Σύμφωνα με πληροφορίες στα χέρια της ερευνήτριας έσπασε δοκιμαστικός σωλήνας που περιείχε τον αποκαλούμενο «Μαύρο Θάνατο», ενώ οι ρωσικές αρχές, αν και προς το παρόν δεν έχουν προβεί σε επίσημες δηλώσεις για το περιστατικό, παρά το γεγονός ότι έχει λάβει τεράστια έκταση στα διεθνή ΜΜΕ.
Σημειώνεται ότι λόγω του περιστατικού έχει επιβληθεί αυστηρή καραντίνα σε 200 άτομα, καθώς και σε δύο νοσοκομεία — μεταξύ αυτών και το νοσοκομείο όπου κατέληξε η 28χρονη ερευνήτρια. Την ανησυχία εντείνει το γεγονός ότι την καραντίνα επιτηρούν κλιμάκια πρακτόρων της FSB με ειδικές στολές, ενώ στην περιοχή μετέβη εσπευσμένα η Αρχίατρος της Ρωσίας, Άννα Πόποβα.
Σύμφωνα με ανεξάρτητα ρωσικά ΜΜΕ, μολύνθηκε από το βακτήριο Yersinia pestis. Το συγκεκριμένο βακτήριο μεταδίδεται μέσω μικρών θηλαστικών και ψύλλων και προκαλεί την ασθένεια που είναι γνωστή ως πανούκλα.
Η πανούκλα είχε εκδηλωθεί ως επιδημία τον 14ο αιώνα, οδηγώντας στον αφανισμό περίπου του 60% του πληθυσμού της Ευρώπης και προκαλώντας ανυπολόγιστες ανθρωπιστικές, υγειονομικές και οικονομικές συνέπειες. Υπολογίζεται πως 100 έως 200 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχασαν τη ζωή τους από την πανούκλα, με πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη, η Φλωρεντία, το Αβινιόν και το Παρίσι να ερημώνονται.
Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ρωσικές υγειονομικές αρχές για να επιβεβαιώσει τα γεγονότα, τα διαγνωστικά τεστ που διενεργούνται και τις πιθανές διεθνείς επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία.
Όπως ανέφερε εκπρόσωπος του ΠΟΥ, «με βάση τις ανεπίσημες διαθέσιμες πληροφορίες, ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία φαίνεται να είναι χαμηλός», προσθέτοντας ότι η αξιολόγηση κινδύνου θα επικαιροποιηθεί όταν υπάρξουν περισσότερα στοιχεία.
Σε πόσες μορφές μεταδίδεται
Η πνευμονική πανούκλα είναι μια σπάνια αλλά θανατηφόρα λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Οι επιστήμονες τη θεωρούν τη σοβαρότερη μορφή της νόσου.
Υπάρχουν και άλλοι τύποι πανούκλας που οφείλονται στο ίδιο βακτήριο, αλλά προσβάλλουν διαφορετικά σημεία του σώματος.
Η πιο συχνή μορφή, η βουβωνική πανούκλα, εμφανίζεται συνήθως μετά από τσίμπημα ψύλλου ή όταν το βακτήριο εισέλθει μέσω τραύματος στο δέρμα. Προκαλεί διογκωμένους, επώδυνους λεμφαδένες και μπορεί να εξελιχθεί σε σηψαιμική πανούκλα.
Η σηψαιμική πανούκλα προσβάλλει το αίμα και μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια οργάνων. Επίσης, μπορεί να μεταδοθεί απευθείας μέσω τσιμπήματος ψύλλου.
Η φαρυγγική πανούκλα προσβάλλει τον λαιμό όταν κάποιος καταναλώσει μολυσμένο κρέας.
Η πνευμονική πανούκλα είναι η μοναδική μορφή της λοίμωξης που μεταδίδεται άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα σταγονίδια που παράγονται κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα μεταφέρουν το βακτήριο. Επιπλέον, σταγονίδια από μολυσμένα ζώα μπορούν να μεταδώσουν τη νόσο.
Η τελευταία καταγεγραμμένη μετάδοση πνευμονικής πανούκλας από άνθρωπο σε άνθρωπο στις Ηνωμένες Πολιτείες σημειώθηκε το 1924, κατά τη διάρκεια επιδημίας στο Λος Άντζελες.
Τα συμπτώματα της πνευμονικής πανούκλας περιλαμβάνουν σοβαρή πνευμονία, δυσκολία στην αναπνοή, πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αδυναμία, ναυτία, εμετούς και διάρροια. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε 24 ώρες από τη μόλυνση.
Η θεραπεία γίνεται με αντιβιοτικά για 10 έως 14 ημέρες, όπως σιπροφλοξασίνη, λεβοφλοξασίνη, μοξιφλοξασίνη, γενταμικίνη και στρεπτομυκίνη. Η έγκαιρη χορήγηση αντιβιοτικών, ιδίως εντός του πρώτου 24ώρου, αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης.
Οι γιατροί παρέχουν επίσης υποστηρικτική φροντίδα, όπως οξυγόνο, υγρά και ανάπαυση.
Αν και εμβόλια κατά της πανούκλας χρησιμοποιούνται από τον 19ο αιώνα, δεν έχει αποδειχθεί σαφώς η αποτελεσματικότητά τους έναντι της πνευμονικής μορφής.
Η πανούκλα παραμένει επίκαιρη ακόμη και σήμερα. Γνωστή ως «Μαύρος Θάνατος» τον 14ο αιώνα, προκάλεσε πάνω από 50 εκατομμύρια θανάτους στην Ευρώπη. Παρά τη διαθεσιμότητα αντιβιοτικών, η νόσος εξακολουθεί να υπάρχει σε όλες τις ηπείρους εκτός της Ωκεανίας.
Από τη δεκαετία του 1990, τα περισσότερα ανθρώπινα κρούσματα καταγράφονται στην Αφρική, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Το τελευταίο θανατηφόρο κρούσμα πνευμονικής πανούκλας στις ΗΠΑ σημειώθηκε στην Αριζόνα τον Ιούλιο του 2025, όταν ένας νεαρός που εργαζόταν με άρρωστες γάτες φέρεται να μολύνθηκε από τα ζώα. Κανείς άλλος που εκτέθηκε στις γάτες δεν νόσησε.
Σύμφωνα με τον ειδικό λοιμωξιολόγο Dr. Tyler Evans, ο κίνδυνος εμφάνισης πανούκλας επιδεινώνεται λόγω οικολογικών αλλαγών και της μείωσης των δημόσιων δομών υγείας. Παρ’ όλα αυτά, η διάγνωση της νόσου γίνεται σχετικά γρήγορα και τα διαθέσιμα αντιβιοτικά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά.
Διεθνής ανησυχία και μέτρα πρόληψης
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός. Οι ασθενείς με πνευμονική πανούκλα εμφανίζουν συμπτώματα πολύ γρήγορα, γεγονός που περιορίζει τη διασπορά.
Όπως επισημαίνει ο Dr. Rutul Dalal, λοιμωξιολόγος του Penn State Health St. Joseph Medical Center, «είναι πολύ δύσκολο κάποιος να ταξιδέψει ή να εκτελέσει καθημερινές δραστηριότητες όταν νοσεί». Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε 24 ώρες από την έκθεση.
Επιπλέον, δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, οπότε σε περίπτωση κρούσματος, ο ασθενής θα έχει ήδη παρουσιάσει συμπτώματα πριν φτάσει σε άλλη χώρα.
Για όσους βρίσκονται κοντά σε ασθενείς με πανούκλα, ο ΠΟΥ συνιστά αποφυγή άμεσης επαφής και προσεκτικό χειρισμό μολυσμένων σωματικών υγρών. Οι υγειονομικοί που φροντίζουν ασθενείς πρέπει να φορούν κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό και να λαμβάνουν προληπτικά αντιβιοτικά.
Σε περίπτωση έκθεσης, οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά τους συγγενείς και τις στενές επαφές των ασθενών, χορηγώντας τους προληπτικά αντιβιοτικά πριν εκδηλωθούν συμπτώματα. Συνιστάται επίσης σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό.
