Παγκόσμια Ημέρα Νερού: Η λειψυδρία συνεχίζει να πλήττει την Ελλάδα

3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν χωρίς ασφαλή διαχείριση αποχέτευσης

Ζωτικό στοιχείο για τον άνθρωπο και κάθε άλλο ζωντανό οργανισμό αποτελεί το νερό. Μπορεί στην Ελλάδα, προς ώρας, να το απολαμβάνουμε, ωστόσο, για αρκετές κοινωνίες, αποτελεί δυσεύρετο αγαθό, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με την επιβίωση.

Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού είναι η ημέρα, όπου οι προσπάθειες για καθολική πρόσβαση σε καθαρό νερό από όλες τις κοινότητες βρίσκονται στο προσκήνιο. Γνωρίζοντας ότι περίπου 2.2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό, καθιστά τα μηνύματα της Ημέρας πιο επίκαιρα από ποτέ.

Η Ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Νερού

Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού, που τιμάται κάθε χρόνο στις 22 Μαρτίου από το 1993, αποτελεί μια παγκόσμια πρωτοβουλία του ΟΗΕ με στόχο την ανάδειξη της σημασίας του γλυκού νερού και της ανάγκης προστασίας των υδάτινων πόρων.

Σκοπός και Μηνύματα της Ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού τιμά το νερό και τη ζωτική σημασία που έχει στην ανθρωπότητα. Βασικό μήνυμα της Ημέρα περιλαμβάνει την ευαισθητοποίηση του κοινού για σύνολο των 2.2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση στο νερό, βάζοντας στο κάδρο την ανάληψη δράσης για αντιμετώπιση της ζοφερής κατάστασης.

Παράλληλα, όπως επισημαίνουν τα Ηνωμένα Έθνη, ένας βασικός στόχος της Παγκόσμιας Ημέρας Νερού είναι η υποστήριξη της επίτευξης του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 6: νερό και αποχέτευση για όλους έως το 2030.

Πώς Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Κάθε χρόνο, το UN-Water, ο συντονιστικός μηχανισμός του ΟΗΕ για το νερό και την αποχέτευση, επιλέγει ένα θέμα που εστιάζει σε μια κρίσιμη πτυχή της διαχείρισης του νερού. Για το 2026, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας φέρει τον τίτλο «Νερό και Ισότητα των Φύλων», θέτοντας στο προσκήνιο τις έμφυλες διακρίσεις.

Όπως αναφέρει ο Οργανισμός, όταν οι άνθρωποι δεν κατέχουν το ανθρώπινο δικαίωμα της πρόσβασης σε ασφαλές πόσιμο νερό και αποχέτευση, οι ανισότητες εντείνονται, με τις γυναίκες και τα κορίτσια να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Η φετινή θεματική εστιάζει σε αυτό το ζήτημα, «αόρατο» για πολλούς, αλλά μείζονος σημασίας. Για να αντιληφθούμε το συγκεκριμένο ζήτημα, ο ΟΗΕ παραθέτει ορισμένα ενδιαφέρονται στατιστικά για τις ανισότητες που βιώνουν γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως αναφορικά με την πρόσβαση σε νερό:

Σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεδομένα του 2023, περισσότερες από 1 δισεκατομμύριο γυναίκες δεν είχαν πρόσβαση σε ασφαλώς διαχειριζόμενες υπηρεσίες πόσιμου νερού.
Στα δεδομένα του 2023, οι γυναίκες ήταν κυρίως υπεύθυνες για τη συλλογή του νερού.
Σε 53 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία (2024), οι γυναίκες και τα κορίτσια αφιερώνουν 250 εκατομμύρια ώρες την ημέρα στη συλλογή νερού – πάνω από τρεις φορές περισσότερες από τους άνδρες και τα αγόρια.
Μέχρι και το 2025, περίπου το 14% των χωρών δεν διέθεταν ακόμη μηχανισμούς που να διασφαλίζουν ότι οι γυναίκες μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων και στη διαχείριση των υδάτων.

Στατιστικά & Ενδιαφέροντα Στοιχεία

Η κρίση του νερού αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα των ημερών που διανύουμε, ειδικότερα αν αναλογιστούμε ότι περίπου 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό.

Επιμέρους στοιχεία της κρίσης νερού που μαστίζουν την ανθρωπότητα, περιλαμβάνουν:

3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν χωρίς ασφαλή διαχείριση αποχέτευσης
2 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην έχουν βασικές υπηρεσίες υγιεινής, συμπεριλαμβανομένων 653 εκατομμυρίων που δεν έχουν καμία εγκατάσταση
Περίπου 1.000 θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών ημερησίως οφείλονται σε μη ασφαλές νερό, αποχέτευση και υγιεινή
Τα παιδιά κάτω των 15 ετών που ζουν σε χώρες που πλήττονται από παρατεταμένες συγκρούσεις έχουν, κατά μέσο όρο, σχεδόν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από διαρροϊκές ασθένειες που προκαλούνται από την έλλειψη ασφαλούς νερού, αποχέτευσης και υγιεινής, παρά από άμεση βία
Περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε χώρες που αντιμετωπίζουν έλλειψη νερού και 3,6 δισεκατομμύρια αντιμετωπίζουν ανεπαρκή πρόσβαση σε νερό τουλάχιστον ένα μήνα το χρόνο
Οι καταστροφές που σχετίζονται με το νερό ευθύνονται για το 70% όλων των θανάτων που σχετίζονται με καταστροφές
Από το 2000, οι καταστροφές που σχετίζονται με πλημμύρες έχουν αυξηθεί κατά 134%
Το 2023, οι παγετώνες έχασαν περισσότερους από 600 γιγατόνους νερού, η μεγαλύτερη μαζική απώλεια που έχει καταγραφεί τις τελευταίες πέντε δεκαετίες
Μόνο το 0,5% του νερού στη Γη είναι αξιοποιήσιμο και διαθέσιμο γλυκό νερό
Η αποδοτικότητα της χρήσης νερού έχει αυξηθεί κατά 19,3% παγκοσμίως από το 2015 έως το 2021, αλλά περίπου το 58% των χωρών εξακολουθούν να εμφανίζουν χαμηλή αποδοτικότητα χρήσης νερού
Ο κόσμος δεν θα επιτύχει βιώσιμη διαχείριση των υδάτων μέχρι το 2049
Μόνο το 27% των βιομηχανικών λυμάτων υποβάλλεται σε ασφαλή επεξεργασία
Το 42% των οικιακών λυμάτων δεν υποβάλλεται σε ασφαλή επεξεργασία

Πώς Μπορείτε να Συμμετέχετε

Όπως επισημαίνει ο ΟΗΕ, όλοι μπορούν να αναλάβουν δράση, να ενημερωθούν, να μοιραστούν και να ενεργήσουν για έναν κόσμο με μεγαλύτερη ασφάλεια νερού και ισότητα των φύλων, σύμφωνα και με τα φετινά μηνύματα της Ημέρας.

Στην πράξη, όμως, είναι σημαντικό να προστατεύσουμε τα αποθέματα νερού. Εν μέσω της ενημέρωσης, τόσο από ειδικούς, όσο και από τοπικές πηγές (π.χ. Δημοτικές αρχές), μπορούμε να συμβάλλουμε στη διακοπή της κατασπατάλησης των υδάτινων αποθεμάτων.

Ενδεικτικά, η χρήση του νερού που απαιτείται για διάφορες εργασίες και δραστηριότητες, όπως η καθαριότητα, το πότισμα και η προσωπική υγιεινή, εφόσον γίνεται με σύνεση, μπορεί να συμβάλλει – έστω και σε έναν μικρό βαθμό – στην καταπολέμηση της λειψυδρίας.

Λειψυδρία: Γιατί τα Αποθέματα δεν Ανεβαίνουν παρά τις Φετινές Βροχές;

Οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από τις έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις σε πολλές περιοχές της επικράτειας, με αρκετούς να θεωρούν ότι το πρόβλημα της λειψυδρίας καταπολεμάται αποτελεσματικά. Ωστόσο, ισχύει η παραπάνω υπόθεση;

Όπως φαίνεται, τα διαθέσιμα στοιχεία φανερώνουν ότι η λειψυδρία δεν επιλύεται αυτομάτως με μερικές περιόδους έντονης βροχόπτωσης. Και, παρά τον αυξημένο αριθμό βροχοπτώσεων, τα αποθέματα στους ταμιευτήρες νερού παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται.

Για να αντιληφθούμε καλύτερα το πρόβλημα που επιμένει, παρατίθενται στη συνέχεια τα επίσημα δεδομένα της ΕΥΔΑΠ για τα αποθέματα και τη λειτουργία του υδροδοτικού συστήματος.

Σύμφωνα με το γράφημα για τα αποθέματα ταμιευτήρων, στο πρώτο τρίμηνο του 2026, υπάρχει μια κλιμακωτή αύξηση στα αποθέματα νερού, φτάνοντας κατά προσέγγιση στα 750-800 εκατομμύρια κυβικά νερού. Μάλιστα, αυτή η αύξηση είναι σημαντική, αν αναλογιστούμε ότι ξεκίνησε από τα 400 εκατομμύρια κυβικά στις αρχές του έτους.

Εικ.1 Γραφήματα μέγιστα και ελάχιστα, προηγούμενου και τρέχοντος έτους αποθέματα ταμιευτήρων (πηγή: ΕΥΔΑΠ)

Ωστόσο, αν δούμε καλύτερα τα δεδομένα ανά έτος, παρά την «προσπέραση» στο πρώτο διάστημα του 2025, σε σύγκριση με το 2019, παρατηρούμε τη χαοτική διαφορά: προ εξαετίας, τα εκατομμύρια κυβικά νερού βρισκόντουσαν στα 1.200, όπου, για διάστημα τριών μηνών, έφτασαν στα 1.400.

Αντίστοιχα, στο γράφημα διαχρονικών αποθεμάτων ταμιευτήρων, παρατηρούμε ότι το διάστημα 2020-2022 (κατά προσέγγιση) υπάρχει μια σχετική αυξητική πορεία, μετέπειτα, όμως, υπάρχει συνεχής πτωτική πορεία, φτάνοντας σε ιστορικά χαμηλά. Το θετικό, όπως φαίνεται μέχρι στιγμής, είναι ότι ο δείκτης φαίνεται να αυξάνεται, κυρίως λόγω των φετινών έντονων βροχοπτώσεων στην επικράτεια.

Εικ.2 Γράφημα διαχρονικών αποθεμάτων ταμιευτήρων (πηγή: ΕΥΔΑΠ)

Τέλος, σε μια σύγκριση YoY (Year Over Year), την 1η Μαρτίου 2026, καταγράφηκαν 711.956.000 m3 αποθεμάτων στους ταμιευτήρες, ενώ την 1η Μαρτίου 2025, 665.892.000 m3 αποθεμάτων, φανερώνοντας μια μικρή αύξηση. Ωστόσο, αν κρίνουμε από το ιστορικό υψηλό του 2019 και 1.374.650.000 m3 αποθεμάτων κατά την ίδια ημέρα, υπάρχει ακόμα μεγάλη ανάγκη για αύξηση των αποθεμάτων.