Ήλιος, ύπνος, υγιεινή διατροφή, επαφή με τη φύση και περπάτημα είναι τα πέντε κριτήρια που χρησιμοποιεί η έρευνα για να μετρήσει πόσο «καλά» μπορεί να νιώσει ένας ταξιδιώτης σε έναν προορισμό – Ψηλά και η Αθήνα.
Τι κάνει πραγματικά έναν προορισμό καλό για διακοπές; Τα αξιοθέατα, η γαστρονομία, το κλίμα και η πολιτιστική του κληρονομιά είναι οι προφανείς απαντήσεις. Μια διαφορετική διεθνής κατάταξη, ωστόσο, επιχειρεί να μετρήσει κάτι λιγότερο εύκολο να αποτυπωθεί, το πόσο μπορεί ένας τόπος να συμβάλει στην ευεξία και την καλή διάθεση του ταξιδιώτη.
Το Holiday Happiness Index, που δημιουργήθηκε από την ταξιδιωτική πλατφόρμα BookRetreats σε συνεργασία με την κλινική ψυχολόγο και εκπαιδεύτρια του Harvard Medical School, Natalie Dattilo-Ryan, εξέτασε 47 προορισμούς σε όλο τον κόσμο και τους αξιολόγησε με βάση πέντε παράγοντες που συνδέονται με την ευεξία κατά τη διάρκεια των διακοπών, την ηλιοφάνεια, την ποιότητα του ύπνου, την υγιεινή διατροφή, τον χρόνο στη φύση και τη σωματική δραστηριότητα.
Η κατάταξη δημοσιεύθηκε αρχικά τον Σεπτέμβριο του 2025, όμως επανέρχεται στην επικαιρότητα καθώς εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για τη νέα τάση του τουρισμού που συνδέει το ταξίδι με την ευεξία.
Η Λισαβόνα στην κορυφή
Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Λισαβόνα, η οποία σύμφωνα με τον δείκτη συγκεντρώνει έναν ιδιαίτερα ευνοϊκό συνδυασμό παραγόντων για ένα «feel-good» ταξίδι.
Η πορτογαλική πρωτεύουσα καταγράφει περίπου 2.828 ώρες ηλιοφάνειας τον χρόνο, διαθέτει 49 τετραγωνικά μέτρα πράσινου χώρου ανά κάτοικο, ενώ σχεδόν 10% των εστιατορίων της ταξινομούνται ως healthy, ποσοστό που αποτελεί το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των προορισμών που εξετάστηκαν. Σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση παίζει επίσης η δυνατότητα εξερεύνησης της πόλης με τα πόδια και η σχετικά εύκολη πρόσβαση από το αστικό κέντρο σε φυσικά τοπία και παραλίες, όπως αυτές της Costa da Caparica και του Cascais.
Η λογική της έρευνας είναι ότι ένα ταξίδι δεν αποτελεί μόνο μια σειρά από αξιοθέατα που πρέπει να προλάβει κανείς. Το περπάτημα, το φως του ήλιου, ένα καλό γεύμα, ένας ποιοτικός ύπνος και λίγος χρόνος σε ένα φυσικό περιβάλλον αποτελούν μέρος της συνολικής ταξιδιωτικής εμπειρίας και μπορούν να επηρεάσουν την ευεξία του επισκέπτη.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το Ελσίνκι, με τη σχέση της πόλης με τη φύση, τους χώρους πρασίνου και τις συνθήκες που ευνοούν τον ύπνο να αποτελούν βασικά στοιχεία της βαθμολογίας του. Τρίτο κατατάσσεται το Ορλάντο στις ΗΠΑ, κυρίως λόγω της μεγάλης έκτασης πράσινων χώρων, των πάρκων και της ηλιοφάνειας.
H Αθήνα στην τέταρτη θέση
Η ελληνική πρωτεύουσα βρίσκεται στην τέταρτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης, μπροστά από πόλεις όπως η Μαδρίτη, η Βιέννη και η Ρώμη. Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνει το Εδιμβούργο.
Για την Αθήνα, ο δείκτης δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα σε παράγοντες όπως η δυνατότητα μετακίνησης με τα πόδια, το κλίμα και ο συνδυασμός πολιτισμού και ιστορίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν την έρευνα, οι επισκέπτες μπορούν να φτάσουν με τα πόδια σε σημαντικά αξιοθέατα της πόλης σε σχετικά σύντομο χρόνο, ενώ σχεδόν 10% των εστιατορίων που καταγράφονται στην έρευνα ανήκουν στην κατηγορία της υγιεινής διατροφής.
Η Αθήνα διαθέτει επίσης ένα πλεονέκτημα που δύσκολα χωρά σε έναν απλό πίνακα τουριστικών αξιοθέατων, τη δυνατότητα να συνδυάζει μέσα στην ίδια ημέρα ιστορικά μνημεία, αστικό περίπατο, φαγητό και έξοδο στη θάλασσα. Η Αθηναϊκή Ριβιέρα λειτουργεί ως φυσική προέκταση της πόλης, ενώ η μεγάλη διάρκεια της ηλιοφάνειας ευνοεί την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους για σημαντικό μέρος του χρόνου.
Αυτό αποτυπώνεται και στα επιμέρους δεδομένα του δείκτh. H Αθήνα καταγράφει περίπου 2.773 ώρες ηλιοφάνειας ετησίως, μόλις λίγο λιγότερες από τη Λισαβόνα.
Δεν είναι κατάταξη της «ευτυχίας» των πόλεων
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση. Το Holiday Happiness Index δεν μετρά την ευτυχία των κατοίκων των πόλεων ούτε αποδεικνύει ότι ένας ταξιδιώτης θα είναι οπωσδήποτε πιο ευτυχισμένος στη Λισαβόνα από ό,τι στην Αθήνα.
Πρόκειται για έναν σύνθετο δείκτη που εξετάζει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ενός προορισμού. Οι πέντε παράγοντες έχουν ίση βαρύτητα, με κάθε κατηγορία να συνεισφέρει κατά 20% στο τελικό αποτέλεσμα. Η BookRetreats χρησιμοποιεί κανονικοποίηση των επιμέρους δεδομένων και στη συνέχεια υπολογίζει έναν σταθμισμένο μέσο όρο, ώστε να προκύψει συνολική βαθμολογία έως 100.
Με άλλα λόγια, η πρώτη θέση της Λισαβόνας σημαίνει ότι, με βάση τα συγκεκριμένα κριτήρια και τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, συγκεντρώνει τις ευνοϊκότερες συνθήκες μεταξύ των 47 προορισμών που εξετάστηκαν.
Και αυτή ακριβώς είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της έρευνας. Γιατί δείχνει μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται πλέον η ταξιδιωτική εμπειρία. Οι προορισμοί δεν αξιολογούνται μόνο με βάση το πόσα αξιοθέατα διαθέτουν ή πόσο εντυπωσιακά είναι τα μνημεία τους, αλλά και με βάση το πώς αισθάνεται ο ταξιδιώτης όσο βρίσκεται εκεί.
Από το sightseeing στο wellbeing
Η στροφή προς την ευεξία δεν περιορίζεται στην εν λόγω κατάταξη. Τα τελευταία χρόνια ο τουρισμός έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο την έννοια του wellbeing ως μέρος της ταξιδιωτικής εμπειρίας. Ύπνος, φύση, άσκηση, διατροφή και χρόνος μακριά από την καθημερινότητα μπαίνουν δίπλα στα κλασικά κριτήρια επιλογής ενός προορισμού.
Η ίδια η Natalie Dattilo-Ryan υποστηρίζει ότι οι παράγοντες που συνδέονται με την καλή διάθεση —όπως το φυσικό φως, η κίνηση, η τροφή και η ποιοτική ξεκούραση— είναι συχνά στοιχεία ενός καλού ταξιδιού.
Έτσι, η «ευτυχία» ενός προορισμού δεν βρίσκεται απαραίτητα σε ένα συγκεκριμένο αξιοθέατο. Μπορεί να βρίσκεται σε έναν περίπατο χωρίς πρόγραμμα, σε ένα γεύμα με φρέσκα υλικά, σε μερικές ώρες δίπλα στη θάλασσα ή σε έναν ύπνο χωρίς τον θόρυβο μιας μεγαλούπολης.
Και αν η συγκεκριμένη κατάταξη έχει ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα για την Ελλάδα, αυτό είναι ότι η Αθήνα διαθέτει ήδη πολλά από τα χαρακτηριστικά που αναζητά η νέα αυτή μορφή τουρισμού. Δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε resort για να προσφέρει ευεξία. Ο ήλιος, η θάλασσα, το περπάτημα, το φαγητό, η ιστορία και η ζωή στους δρόμους αποτελούν ήδη μέρος της καθημερινής της ταξιδιωτικής ταυτότητας.
Η θέση της, επομένως, στην τέταρτη θέση του Holiday Happiness Index δεν αποτελεί μια γενική «πιστοποίηση» ότι είναι η τέταρτη πιο ευτυχισμένη πόλη του κόσμου. Είναι περισσότερο ένα στιγμιότυπο του πώς αλλάζουν τα κριτήρια με τα οποία ο τουρισμός προσπαθεί να περιγράψει την αξία ενός προορισμού. Από το «τι θα δω» στο «πώς θα νιώσω όταν φύγω».
