Όπως ακριβώς οι ανθρώπινες γλώσσες εξελίσσονται και διαφοροποιούνται με το πέρασμα του χρόνου, έτσι και οι φάλαινες φυσητήρες αναπτύσσουν τις δικές τους «διαλέκτους».
Νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι ένας απομονωμένος πληθυσμός φυσητήρων στην ανατολική Μεσόγειο έχει διαμορφώσει ένα ξεχωριστό φωνητικό ιδίωμα, εξελίσσοντας τα χαρακτηριστικά ηχητικά σήματα που χρησιμοποιούν για να επικοινωνεί.
Οι φυσητήρες επικοινωνούν μέσω ακολουθιών από χαρακτηριστικά «κλικ», τα οποία λειτουργούν σαν ένα είδος ακουστικής ταυτότητας και επιτρέπουν στους επιστήμονες να τους κατατάσσουν σε διαφορετικά «φωνητικά γένη» (vocal clans).
Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές πίστευαν ότι όλοι οι φυσητήρες της Μεσογείου ανήκαν στην ίδια φωνητική ομάδα, η οποία αναγνωρίζεται από ένα συγκεκριμένο μοτίβο, τρία διαδοχικά «κλικ», μια σύντομη παύση και στη συνέχεια ένα τέταρτο «κλικ».
Ωστόσο, αναλύοντας ηχογραφήσεις που συλλέχθηκαν σε διάστημα 20 ετών από διάφορες περιοχές της Μεσογείου, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι φυσητήρες που ζουν στην Ελληνική Τάφρο, νότια και δυτικά της Ελλάδας, παράγουν μια ταχύτερη εκδοχή αυτού του ηχητικού μοτίβου σε σύγκριση με τους πληθυσμούς που ζουν γύρω από τις Βαλεαρίδες Νήσους, μεταξύ Γιβραλτάρ και Ιταλίας.
Παράλληλα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα ζώα που ζουν ανατολικά, περιστασιακά επιστρέφουν στο παλαιότερο, δυτικό φωνητικό «ιδίωμα», γεγονός που αποτυπώνει την εξελικτική πορεία του είδους στην περιοχή.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι πρώτοι φυσητήρες εισήλθαν στη Μεσόγειο πριν από περίπου 20.000 χρόνια, αποικίζοντας σταδιακά τη θάλασσα από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Η νέα μελέτη ενισχύει αυτή την υπόθεση, καθώς η διαφοροποίηση της «διαλέκτου» φαίνεται να αποτελεί αποτέλεσμα αυτής της μακρόχρονης γεωγραφικής απομόνωσης.
Σύμφωνα με την επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, Τέιλορ Χερς από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, τα ευρήματά σκιαγραφούν την ιστορία των φυσητήρων της Μεσογείου και συμφωνούν με την ιδέα μιας προοδευτικής εξάπλωσης από τα δυτικά προς τα ανατολικά, η οποία κατέληξε στην ανάπτυξη μιας ξεχωριστής διαλέκτου στους πληθυσμούς της ανατολικής Μεσογείου.
Ένας μικρός και ευάλωτος πληθυσμός
Οι φυσητήρες της Μεσογείου αποτελούν έναν απομονωμένο πληθυσμό, χωρίς ουσιαστική επαφή με συγγενικούς πληθυσμούς σε άλλους ωκεανούς. Για τον λόγο αυτό θεωρούνται απειλούμενο είδος, καθώς ο συνολικός αριθμός τους εκτιμάται σε λιγότερα από 3.000 άτομα. Από αυτά τα κήτη, λιγότερα από 300 ζουν στην Ελληνική Τάφρο, μία από τις σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής και διαβίωσής τους.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι φυσητήρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές, όπως είναι οι συγκρούσεις με μεγάλα πλοία και η αλιευτική δραστηριότητα.
Παράλληλα, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ελληνική Τάφρο. Για τον εντοπισμό κοιτασμάτων χρησιμοποιούνται δονήσεις, οι οποίες εκπέμπουν ισχυρά ηχητικά κύματα προκειμένου να χαρτογραφήσουν το υπέδαφος.
Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι έντονοι αυτοί θόρυβοι μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στην ακοή φαλαινών και δελφινιών, να αυξήσουν τα επίπεδα χρόνιου στρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσουν ακόμη και σε μαζικούς εκβρασμούς.
Η νέα ανακάλυψη υπογραμμίζει ότι οι φυσητήρες της ανατολικής Μεσογείου δεν αποτελούν μόνο έναν μικρό και ευάλωτο πληθυσμό, αλλά και μια μοναδική πολιτισμική κοινότητα του θαλάσσιου κόσμου, με τη δική της εξελιγμένη «γλωσσική» ταυτότητα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη προστασίας τους.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B.
