Έπειτα από μια μακρά περίοδο «διαρροών», σήμερα –με τον πιο επίσημο τρόπο, από τα χείλη του Πρωθυπουργού– επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση η έννοια της μονιμότητας στο Δημόσιο, σε συνάρτηση με την αξιολόγηση. Σε μια εποχή, που η πληροφόρηση είναι πολυσχιδής, ας τεθούν τα δεδομένα στην πραγματική τους βάση:

  • Παγκοσμίως, ο ρόλος του Δημοσίου Τομέα είναι η διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και όχι η λειτουργία του με όρους αγοράς στις συνθήκες του ιδιωτικού τομέα. Στη δε Ευρωπαϊκή Ένωση, η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, προστατεύεται για τους ίδιους λόγους που προστατεύεται και στην Ελλάδα: Σκοπός της μονιμότητας είναι η εξασφάλιση ανεξαρτησίας & ομαλής συνέχειας στη λειτουργία του Κράτους. Δεν αποτέλεσε ποτέ «χάρη ή προνόμιο» των Δημοσίων Υπαλλήλων, αλλά ελάχιστη θεσμική εγγύηση κράτους δικαίου και ανεξάρτητης λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης1.

Η οριζόντια άρση της μονιμότητας δεν συνιστά λύση, αλλά θεσμικό κίνδυνο.

  • Στη χώρα μας, η μονιμότητα θεσμοθετήθηκε πρώτη φορά το 1911 για έναν λόγο: Για να σταματήσει η φαυλοκρατία των πολιτικών κομμάτων, τα οποία σε κάθε αλλαγή Κυβέρνησης ή Δημάρχου άλλαζαν τους υπαλλήλους, φέρνοντας «δικούς τους».

Εύλογα τίθεται το ερώτημα: τί θα συμβεί αν καταργηθεί η μονιμότητα; Θα έχουμε εκκαθαρίσεις προσωπικού, από την κάθε Κυβέρνηση; Θα έχουμε Δημοσίους υπαλλήλους που θα ανταλλάσσουν την κομματική στήριξη με μια «θεσούλα» ή θα ασκούν τη Δημόσια Διοίκηση «κατά παραγγελία» του «εργοδότη -κομματάρχη» για να μην απολυθούν;

  • Αυτός είναι ο απόλυτος και μη διαπραγματεύσιμος λόγος για τον οποίο δεν επιτρέπεται να αρθεί η μονιμότητα: Αποτελεί το μοναδικό και ελάχιστο ανάχωμα ενάντια στο

«πελατειακό κράτος», την ψηφοθηρία και την πλήρη κομματική άλωση του Δημοσίου Τομέα, από την εκάστοτε κυβέρνηση, την εκάστοτε Δημοτική Αρχή, την εκάστοτε διοίκηση Οργανισμού και κάθε άλλη μορφή εκτελεστικής εξουσίας.

  • Συνεχώς επιχειρείται μια προσπάθεια να μεταφερθούν όλες οι ευθύνες των παθογενειών του Δημοσίου Τομέα, «στην πλάτη των δημοσίων υπαλλήλων». Εσφαλμένα, καλλιεργείται μια εντύπωση πως για όλα φταίει η «μονιμότητα» και οι «τεμπέληδες» δημόσιοι υπάλληλοι και ότι «η άρση μονιμότητας θα αλλάξει το κλίμα». Πρέπει να καταστεί όμως σαφές ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι εκτελούν τον προγραμματισμό και τις εντολές του Κράτους και της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας.

Προφανώς και υπάρχουν «κακοί» δημόσιοι υπάλληλοι, όπως σε κάθε επαγγελματικό κλάδο. Υπάρχει όμως ήδη αυστηρότατο θεσμικό πλαίσιο πειθαρχικού ελέγχου. Η εφαρμογή του δεν έγκειται στη δημόσια διοίκηση, αλλά στην εκτελεστική εξουσία (Κυβερνήσεις, Δημοτικές Αρχές, Διοικήσεις Οργανισμών κτλ), η οποία συχνά «καλύπτει» τέτοια φαινόμενα, τα οποία πολλές φορές η ίδια εκτρέφει.

ΤΙ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΣΥΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΥΘΕΩΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ;

Σε μια περίοδο που είναι αναγκαίες ουσιαστικές αλλαγές, εκσυγχρονισμός και θεσμικές καινοτομίες στη διάρθρωση και στη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών, η δημόσια συζήτηση οφείλει να εστιάζει στα πραγματικά προβλήματα και στις πραγματικές ανάγκες της Δημόσιας Διοίκησης.

  • Η διοικητική ιεραρχία στο Δημόσιο θα έπρεπε να είναι ανεξάρτητη με μέριμνα της Πολιτείας, τοποθετημένη με κρίσεις και μέσω αξιοκρατικών κριτηρίων, ως αναγκαία προϋπόθεση θωράκισης της ανεξαρτησίας του Δημοσίου έναντι της εκτελεστικής εξουσίας. Σήμερα όμως, με την παντελή έλλειψη κρίσεων, εξαρτάται σε ανησυχητικό βαθμό από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, αλλοιώνοντας ευθέως τη Δημόσια Διοίκηση και δη στο υψηλότερο επίπεδο, αυτό της ιεραρχίας.
  • Κάθε νεοεκλεγμένη Κυβέρνηση, Δημοτική Αρχή κτλ, διορίζει και παύει κατά το δοκούν Διευθυντές, Προϊσταμένους, Επόπτες κτλ, με «κριτήρια» όπως: η κομματική ταυτότητα, το ποιοί τη στήριξαν στις εκλογές, οι προσωπικές σχέσεις κτλ, οδηγώντας πολλές φορές σε αδιαφανείς «συναλλαγές» (και συνδικαλιστικού χαρακτήρα..). Αυτό ακριβώς που θα συνέβαινε συνολικά, αν δεν υπήρχε η ασφαλιστική δικλείδα που λέγεται μονιμότητα…
  • Πάγια θέση μας είναι ότι η αξιολόγηση πρέπει να υφίσταται, έχοντας ρόλο ανάπτυξης και βελτίωσης του προσωπικού. Η Δημόσια Διοίκηση και οι υπάλληλοι της πρέπει να αξιολογούνται, να εξελίσσονται και να βελτιώνονται. Ταυτόχρονα, πρέπει να έχουν κατάλληλες υποδομές & συνθήκες εργασίας, ώστε να αποδώσουν αξιολογήσιμο έργο.
  • Ως σήμερα όμως, όλες οι μορφές αξιολόγησης έχουν αποδειχθεί είτε ατελείς, είτε προσχηματικές, είτε ατελείωτα γραφειοκρατικές και μη εφαρμόσιμες. Η δε παροχή υποδομών και κατάλληλων συνθηκών εργασίας είναι σε απερίγραπτη κατάσταση.

Ευθύνη φέρει και η ΑΔΕΔΥ και ο συνδικαλιστικός κλάδος συνολικά, καθώς ουδέποτε κατέθεσαν μια τεκμηριωμένη και καταρτισμένη αντιπρόταση Αξιολόγησης. Είτε από κομματικά κίνητρα, είτε από ιδεοληψίες τις οποίες πασχίζουν να κρατήσουν ζωντανές προς ίδιον όφελος επιβίωσης, ορισμένοι προσπαθούν να πατρονάρουν το θυμικό των συναδέλφων, με «κραυγές», «όχι σε όλα» και «μετασοσιαλιστικού» τύπου αναλύσεις, χάνοντας τον πραγματικό σκοπό, αλλά και τον πυρήνα της κοινωνικής διεκδίκησης.

  • Δυστυχώς η όλη συζήτηση εντέχνως τίθεται σε παραπλανητικές βάσεις, οι οποίες αποκρύπτουν τις πραγματικές συνέπειες της αποδυνάμωσης της μονιμότητας. Κάτι τέτοιο θα αποβεί εις βάρος κάθε έννοιας αξιοκρατίας και αντικειμενικότητας, έννοιες για τις οποίες παλεύουμε επί δεκαετίες να κυριαρχήσουν και ακόμα δεν έχει καταστεί δυνατόν στον βαθμό που θα έπρεπε. Τα κάθε είδους πολιτικά παιχνίδια δεν επιτρέπεται να έχουν αντίκτυπο στην εύρυθμη και ακομμάτιστη λειτουργία του Δημοσίου Τομέα.
  • Ως συνδικαλιστικός κλάδος και ως πολίτες, οφείλουμε με σοβαρότητα να αποτρέψουμε τετελεσμένα, τα οποία θα είναι μη αναστρέψιμα και τραγικά για τη Δημόσια Διοίκηση, το δημόσιο συμφέρον και κατ’ επέκταση για τη χώρα.

Η Δημόσια Διοίκηση δεν έχει χώρο και χρόνο για παιχνίδια.

 Έχει ανάγκη από πραγματική ανεξαρτησία, συνέχεια και συνέπεια.

                  Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                      Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ                                                         ΓΑΖΟΥ ΕΛΕΝΗ