Ο εφευρέτης που άλλαξε για πάντα την ηλεκτρική ενέργεια, οραματίστηκε τον ασύρματο κόσμο έναν αιώνα πριν γίνει πραγματικότητα και έφυγε από τη ζωή ξεχασμένος
Κάθε φορά που ανάβουμε το φως, φορτίζουμε το κινητό, χρησιμοποιούμε μια ηλεκτρική συσκευή ή βλέπουμε μια ανεμογεννήτρια να περιστρέφεται, υπάρχει ένα μικρό κομμάτι του Νίκολα Τέσλα μέσα σε αυτή την εικόνα.
Κι όμως, ο άνθρωπος που έκανε εφικτή τη σύγχρονη εποχή δεν έγινε ποτέ πλούσιος. Δεν απέκτησε βιομηχανική αυτοκρατορία. Δεν είδε το όνομά του να γίνεται συνώνυμο της επιτυχίας όσο ζούσε. Αντίθετα, πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του μόνος, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου της Νέας Υόρκης, ταΐζοντας περιστέρια και βλέποντας τις μεγάλες ιδέες του να αποφέρουν αμύθητα κέρδη σε άλλους.
Ένα παιδί που έβλεπε μηχανές μέσα στο μυαλό του
Ο Νίκολα Τέσλα γεννιέται σαν σήμερα, στις 10 Ιουλίου 1856, στο χωριό Σμίλιαν, τότε τμήμα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και σήμερα της Κροατίας.
Από μικρός περιγράφει ένα ασυνήθιστο χάρισμα. Δεν χρειάζεται χαρτί ούτε σχέδια. Μπορεί να «βλέπει» ολόκληρες μηχανές μέσα στο μυαλό του, να τις περιστρέφει νοητά, να εντοπίζει τα λάθη τους και να τις βελτιώνει πριν ακόμη κατασκευαστούν.
Αργότερα θα πει ότι αυτή η ικανότητα ήταν ταυτόχρονα ευλογία και κατάρα.
Η σύγκρουση με τον Έντισον
Όταν φτάνει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1884, κουβαλά μια συστατική επιστολή προς τον Τόμας Έντισον. Οι δύο άνδρες όμως εκπροσωπούν δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους.
Ο Έντισον πιστεύει στο συνεχές ρεύμα (DC). Ο Τέσλα είναι βέβαιος ότι το μέλλον ανήκει στο εναλλασσόμενο ρεύμα (AC). Ακολουθεί ο περίφημος «Πόλεμος των Ρευμάτων», μία από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές συγκρούσεις στην ιστορία.
Ο Έντισον προσπαθεί να πείσει το κοινό ότι το εναλλασσόμενο ρεύμα είναι επικίνδυνο, φτάνοντας ακόμη και σε δημόσιες επιδείξεις ηλεκτροπληξίας ζώων. Ο Τέσλα, με τη στήριξη του βιομηχάνου Τζορτζ Γουέστινγκχαουζ, επιμένει. Η ιστορία θα τον δικαιώσει.
Φώτισε τον πλανήτη και δεν σταμάτησε να οραματίζεται
Το πολυφασικό σύστημα εναλλασσόμενου ρεύματος αλλάζει τα πάντα. Για πρώτη φορά η ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μεταφέρεται σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς τεράστιες απώλειες.
Η έκθεση του Σικάγου το 1893 φωτίζεται με το σύστημά του. Δύο χρόνια αργότερα, ο καταρράκτης του Νιαγάρα γίνεται το πρώτο μεγάλο υδροηλεκτρικό έργο που βασίζεται στις ιδέες του. Στην πραγματικότητα, εκεί γεννιέται ο σύγχρονος ηλεκτρικός κόσμος.
Η φαντασία του όμως δεν σταματά στο ηλεκτρικό ρεύμα. Μιλά για ασύρματη μετάδοση ενέργειας, οραματίζεται επικοινωνία χωρίς καλώδια, περιγράφει συσκευές που χωρούν στην παλάμη και επιτρέπουν στους ανθρώπους να επικοινωνούν από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη.
Στις αρχές του 20ού αιώνα αυτά ακούγονται σαν επιστημονική φαντασία. Σήμερα μοιάζουν με περιγραφή του smartphone και του διαδικτύου.
Όταν οι ιδέες τελειώνουν πριν τελειώσουν τα χρήματα
Το μεγάλο του πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η έμπνευση. Ήταν η επιχειρηματικότητα. Ο Τέσλα ενδιαφέρεται περισσότερο για την επόμενη εφεύρεση παρά για τις πατέντες, τις συμφωνίες ή τα κέρδη. Συχνά εγκαταλείπει οικονομικά δικαιώματα για να συνεχίσει τα πειράματά του.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν παραιτείται από σημαντικά δικαιώματα απέναντι στη Westinghouse, βοηθώντας ουσιαστικά την εταιρεία να επιβιώσει οικονομικά.
Άλλοι χτίζουν περιουσίες. Εκείνος συνεχίζει να σχεδιάζει το επόμενο μεγάλο όραμα.
Το όνειρο που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ
Το μεγαλύτερο σχέδιό του ήταν ο Πύργος Wardenclyffe. Ονειρευόταν να μεταφέρει ασύρματα όχι μόνο πληροφορίες αλλά και ηλεκτρική ενέργεια σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι χρηματοδότες εγκαταλείπουν το έργο. Τα χρήματα τελειώνουν. Ο πύργος δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Για πολλούς ήταν μια ουτοπία και για άλλους, μια ιδέα πολύ μπροστά από την εποχή της.
Στις 7 Ιανουαρίου 1943, ο Νίκολα Τέσλα βρίσκεται νεκρός στο δωμάτιο 3327 του ξενοδοχείου New Yorker. Είναι 86 ετών.
Δεν έχει οικογένεια δίπλα του. Δεν έχει περιουσία. Έχει μόνο τα περιστέρια που φρόντιζε καθημερινά και χιλιάδες σελίδες με σχέδια, σημειώσεις και ιδέες.
Χρειάστηκαν δεκαετίες για να αναγνωριστεί το πραγματικό μέγεθος της προσφοράς του. Σήμερα το όνομά του δίνεται στη μονάδα μέτρησης της μαγνητικής επαγωγής. Η μεγαλύτερη εταιρεία ηλεκτρικών αυτοκινήτων στον κόσμο φέρει το όνομά του και οι εφευρέσεις του βρίσκονται σχεδόν παντού γύρω μας.
Ο Νίκολα Τέσλα δεν έγινε ποτέ ο πλουσιότερος άνθρωπος της εποχής του. Έγινε όμως κάτι ίσως σημαντικότερο: ο άνθρωπος που έκανε εφικτό τον ηλεκτρικό κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε.
