Η έρευνα έδωσε στοιχεία και για την εξέλιξη του ιού
Το αρχαίο DNA που ανακτήθηκε από δύο μουμιοποιημένα άτομα των αυτοχθόνων πληθυσμών της βόρειας Χιλής παρέχει την πρώτη άμεση γενετική απόδειξη ότι οι Ευρωπαίοι αποικιστές μετέφεραν την ευλογιά στην Αμερική.
Τα ευρήματα περιλαμβάνουν τα παλαιότερα γνωστά γονιδιώματα της ευλογιάς από την ήπειρο και καλύπτουν ένα μακροχρόνιο κενό στην ιστορία μιας από τις πιο θανατηφόρες ασθένειες του κόσμου.
Τι εντόπισε η έρευνα για την ευλογιά
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, εξέτασε τα λείψανα μιας ενήλικης γυναίκας και ενός ενήλικου άνδρα που έζησαν μεταξύ του 1492 και του 1631. Οι ερευνητές μελετούσαν την ανθρώπινη καταγωγή όταν εντόπισαν DNA από τον ιό της ευλογιάς (variola virus). Το αποτέλεσμα εξέπληξε την ομάδα, καθώς δεν υπάρχουν ιστορικά αρχεία που να περιγράφουν έξαρση ευλογιάς σε αυτή την τοπική κοινότητα.
Τα δύο ιικά γονιδιώματα ήταν σχεδόν πανομοιότυπα. Αυτό υποδηλώνει ότι και οι δύο άνθρωποι προσβλήθηκαν από τον ιό κατά τη διάρκεια της ίδιας επιδημίας ή από το ίδιο στέλεχος που εξαπλωνόταν στην περιοχή. Οι δερματικές αλλοιώσεις στα μουμιοποιημένα λείψανα είχαν συνδεθεί με έκθεση σε αρσενικό σε παλαιότερες μελέτες. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι αυτά τα σημάδια ταιριάζουν επίσης με λοίμωξη από ευλογιά.
Οι επιστήμονες συνέκριναν τα αρχαία γονιδιώματα με παλαιότερες και μεταγενέστερες μορφές του ιού της ευλογιάς. Τα δείγματα από τη Χιλή ανήκαν σε ένα στέλεχος που εμφανίστηκε μετά τη μεσαιωνική ευρωπαϊκή ευλογιά, αλλά πριν από τις πιο γνωστές μορφές που παρατηρήθηκαν στους επόμενους αιώνες. Τα γενετικά στοιχεία παρέχουν την πρώτη άμεση απόδειξη μέσω του DNA ότι η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία μετέφερε την ευλογιά στην Αμερική.
Τα ιστορικά αρχεία τοποθετούν την πρώτη μεγάλη επιδημία στην Καραϊβική το 1518, κατά τη διάρκεια της ισπανικής κατάκτησης. Η ασθένεια εξαπλώθηκε σε όλη την Κεντρική και Νότια Αμερική σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι η ευλογιά σκότωσε μεταξύ τριών και τεσσάρων εκατομμυρίων αυτοχθόνων που δεν είχαν προηγούμενη έκθεση στον ιό. Μαζί με τον πόλεμο, την καταναγκαστική εργασία και άλλες ασθένειες, οι επιδημίες συνέβαλαν στη μείωση του αυτοχθόνου πληθυσμού της Αμερικής κατά περίπου 90% πριν από το 1600.
Η αλλαγή του ιού στο πέρασμα των ετών
Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες βασίζονταν κυρίως σε γραπτά αρχεία των Ευρωπαίων αποικιοκρατών για να ανατρέξουν στην εξάπλωση της ευλογιάς. Αυτές οι περιγραφές δεν κατέγραφαν πλήρως τον τρόπο με τον οποίο η ασθένεια μεταδόθηκε στις αυτόχθονες κοινότητες. Έλειπε το αρχαίο DNA από την Αμερική, αφήνοντας πολλά ερωτήματα σχετικά με τα ιικά στελέχη που προκάλεσαν τις πρώιμες επιδημίες. Τα γονιδιώματα από τη Χιλή καλύπτουν μέρος αυτού του κενού.
Η μελέτη παρακολούθησε επίσης τον τρόπο με τον οποίο ο ιός μεταβλήθηκε με την πάροδο του χρόνου. Οι ερευνητές εντόπισαν ένα σταθερό μοτίβο απώλειας γονιδίων μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα. Πολλά από αυτά τα γονίδια βοηθούσαν συγγενείς ιούς να μολύνουν ζωικούς ξενιστές. Καθώς σταμάτησαν να λειτουργούν, ο ιός της ευλογιάς εξελίχθηκε σε έναν ιό που επικεντρωνόταν στους ανθρώπους. Η απώλεια γονιδίων επιβραδύνθηκε μετά τα τέλη του 16ου αιώνα. Στη συνέχεια, ο ιός πέρασε περίπου δύο αιώνες με λιγότερες γενετικές αλλαγές, προτού τα ποσοστά μετάλλαξης αυξηθούν και πάλι κατά την εποχή των εμβολιασμών.
Τα ευρήματα προσφέρουν μια σαφέστερη χρονολογική εικόνα της ιστορίας της ευλογιάς και καταδεικνύουν πώς οι μεταβολές στους ανθρώπινους πληθυσμούς διαμόρφωσαν τον ιό. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι το αρχαίο DNA της ευλογιάς από άλλες περιοχές της Αμερικής θα συμβάλει στον εντοπισμό της εξάπλωσης της νόσου και στη συμπλήρωση της εικόνας της πρώιμης ιστορίας της.
Με πληροφορίες από Science και Archaeology News Online Magazine
