Από τα 173 φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2020–2023, μόλις τα 45 διατέθηκαν στη χώρα χώρα μας. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της IQVIA, μόνο ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα φτάνει στην Ελλάδα
Τη στρατηγική, τις επενδύσεις στην καινοτομία και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας παρουσίασε η AstraZeneca σε συνάντηση με εκπροσώπους του Τύπου. Η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου, Έλενα Χουλιάρα, αναφέρθηκε στη διεθνή πορεία της εταιρείας, στο αποτύπωμά της στην Ελλάδα και στις προοπτικές της φαρμακευτικής καινοτομίας, ενώ τοποθετήσεις πραγματοποίησαν επίσης ο Ιατρικός Διευθυντής της εταιρείας, Πέτρος Γαλανάκης, και η Corporate & Regulatory Affairs Director, Γιώτα Κοτσεκίδου.
Στρατηγική με επίκεντρο την καινοτομία
Η AstraZeneca συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων παγκόσμιων βιοφαρμακευτικών εταιρειών, επενδύοντας συστηματικά στην επιστημονική έρευνα με στόχο την ανάπτυξη θεραπειών που μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ασθενών. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της έως το 2030, η εταιρεία έχει θέσει φιλόδοξους στόχους: την ανάπτυξη και διάθεση 20 νέων φαρμάκων την περίοδο 2022–2030, την ενίσχυση της θέσης της ως ηγέτιδας δύναμης στη βιώσιμη υγειονομική περίθαλψη και την περαιτέρω οικονομική της ανάπτυξη, με στόχο να εξελιχθεί σε εταιρεία αξίας 80 δισ. δολαρίων.
Ήδη η εταιρεία βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης των στόχων αυτών. Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει 9 νέες δραστικές ουσίες, ενώ ακόμη 20 βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Το ερευνητικό της χαρτοφυλάκιο παραμένει ιδιαίτερα δυναμικό: στα τέλη του 2025 αριθμούσε 197 έργα, εκ των οποίων τα 176 βρίσκονται σε κλινική φάση ανάπτυξης, ενώ περισσότερες από 100 μελέτες Φάσης III βρίσκονται σε εξέλιξη. Μόνο το 2025, οι επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη ανήλθαν σε 14,2 δισ. δολάρια.
Σημαντικό ρόλο στο ερευνητικό έργο της εταιρείας διαδραματίζει πλέον η τεχνητή νοημοσύνη και η επιστήμη δεδομένων. Η AstraZeneca χρησιμοποιεί τεχνολογίες AI στο 90% των προγραμμάτων μικρών μορίων, από την ταυτοποίηση θεραπευτικών στόχων έως τις κλινικές δοκιμές, ενώ η τεχνολογία αξιοποιείται και στον σχεδιασμό άλλων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως πεπτιδικές ή πρωτεϊνικές θεραπείες, θεραπείες βασισμένες σε νουκλεοτίδια και κυτταρικές θεραπείες.
Ισχυρές επιδόσεις και παγκόσμιο αποτύπωμα
Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία χρονιά ισχυρής ανάπτυξης για την εταιρεία. Τα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 9%, φθάνοντας τα 58,7 δισ. δολάρια, ενώ την ίδια χρονιά πραγματοποιήθηκαν 217 νέες κυκλοφορίες προϊόντων. Παράλληλα, το ερευνητικό χαρτοφυλάκιο σημείωσε σημαντική πρόοδο με 16 θετικές ανακοινώσεις αποτελεσμάτων κλινικών μελετών Φάσης III.
Στο τέλος του 2025, η AstraZeneca απασχολούσε περισσότερους από 96.000 εργαζόμενους διεθνώς, αποτελώντας μια παγκόσμια κοινότητα επιστημόνων, ερευνητών και επαγγελματιών που εργάζονται με κοινό σκοπό τη βελτίωση της υγείας των ασθενών.
Ισχυρή παρουσία στην Ελλάδα
Σημαντικό παραμένει και το αποτύπωμα της εταιρείας στην ελληνική αγορά. Το 2025 ο κύκλος εργασιών της AstraZeneca στην Ελλάδα, πριν από εκπτώσεις και επιστροφές, διαμορφώθηκε στα 425 εκατ. ευρώ. Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι επίσης σημαντικές, καθώς για την περίοδο 2026–2028 αναμένεται η έγκριση 17 νέων φαρμάκων και 51 νέων θεραπευτικών ενδείξεων από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική συνεισφορά της εταιρείας προς το σύστημα υγείας παραμένει ιδιαίτερα υψηλή. Μόνο το 2025, οι εκπτώσεις και οι επιστροφές ανήλθαν σε 225,3 εκατ. ευρώ.
Στον τομέα της έρευνας, η συμβολή της AstraZeneca Ελλάδας είναι επίσης ουσιαστική. Την περίοδο 2020–2025 πραγματοποιήθηκαν στη χώρα 89 κλινικές μελέτες με τη συμμετοχή της εταιρείας, ενώ υλοποιήθηκαν και 8 προγράμματα πρώιμης πρόσβασης για ασθενείς. Η εταιρεία απασχολεί στην Ελλάδα 270 εργαζόμενους, με τη μεγάλη πλειονότητα να διαθέτει υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης.
Οι προκλήσεις της φαρμακευτικής δαπάνης
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας, ιδίως σε ό,τι αφορά τη φαρμακευτική δαπάνη και την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία.
Όπως επισημάνθηκε, από το 2022 και μετά η φαρμακοβιομηχανία καλύπτει πάνω από το 53% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης, εξαιρουμένης της συμμετοχής των ασθενών. Ωστόσο, η δημόσια χρηματοδότηση αυξάνεται με βραδύτερο ρυθμό από τη συνολική δαπάνη, γεγονός που οδηγεί σε αυξανόμενες επιστροφές προς το σύστημα.
«Η συνεχής αύξηση των επιστροφών και των υποχρεωτικών μηχανισμών επιβάρυνσης της βιομηχανίας απειλεί τη βιωσιμότητα του συστήματος και — το σημαντικότερο — την πρόσβαση των ασθενών στις βέλτιστες καινοτόμες θεραπείες», τονίστηκε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της IQVIA, μόνο ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα καταφέρνει τελικά να φτάσει στην Ελλάδα. Από τα 173 φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2020–2023, μόλις τα 45 διατέθηκαν στη χώρα χώρα μας.
Οι ανισότητες στην πρόσβαση είναι εμφανείς και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι ογκολογικοί ασθενείς στην Ευρώπη αναμένουν κατά μέσο όρο περίπου δύο χρόνια περισσότερο για πρόσβαση σε νέα φάρμακα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ τα τελευταία πέντε χρόνια το 40% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ δεν διατέθηκαν ποτέ σε ευρωπαϊκές χώρες.
Υγεία ως στρατηγική επένδυση
Η αναστροφή αυτής της τάσης, σύμφωνα με τα στελέχη της εταιρείας, προϋποθέτει να αντιμετωπιστεί η υγεία ως στρατηγική επένδυση. Η επένδυση στην υγεία και την καινοτομία μπορεί να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή.
Για τον σκοπό αυτό προτείνονται τρεις βασικές κατευθύνσεις πολιτικής: ο μετασχηματισμός του συστήματος υγείας, η γεφύρωση του χρηματοδοτικού κενού και η διεύρυνση της προσέγγισης στην υγεία με έμφαση στην πρόληψη.
Στο πλαίσιο του μετασχηματισμού του συστήματος προτείνεται, μεταξύ άλλων, η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος δεδομένων υγείας, η δημιουργία εθνικού συμβουλίου φαρμακευτικής πολιτικής, η ουσιαστική μεταρρύθμιση του HTA και η ενίσχυση των διαπραγματεύσεων που βασίζονται στην αξία.
Έμφαση στην πρόληψη και τη βιωσιμότητα
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην πρόληψη, καθώς η εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου μπορεί να συμβάλει τόσο στη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού όσο και στον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η AstraZeneca συμμετέχει στο πρόγραμμα PHSSR (Partnership for Health System Sustainability and Resilience) σε συνεργασία με το London School of Economics και το World Economic Forum. Η δεύτερη φάση της μελέτης στην Ελλάδα επικεντρώνεται στη διαχείριση των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και τη μείωση της πίεσης στους υγειονομικούς πόρους μέσω της πρόληψης και της πρώιμης διάγνωσης.
Όπως αναφέρθηκε, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην πρώιμη διάγνωση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου και του Καρκίνου του Πνεύμονα, δύο πεδία που ευθυγραμμίζονται με την πολιτική του Υπουργείου Υγείας. Ήδη από τον Ιανουάριο έχει ξεκινήσει πρόγραμμα εξετάσεων για την υγεία των νεφρών, ενώ αναμένονται ανακοινώσεις για πιλοτικό πρόγραμμα έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα.
Παράλληλα, η εταιρεία επενδύει και στη βιωσιμότητα, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση μεταξύ της υγείας των ανθρώπων, του περιβάλλοντος και της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Ambition Zero Carbon, το 2025 οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου Scope 1 και 2 μειώθηκαν κατά 88,1% σε σχέση με το 2015, καταγράφοντας σημαντική πρόοδο προς έναν πιο βιώσιμο τρόπο λειτουργίας.
