Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης αποτελεί διπλωματική ήττα της κυβέρνησης και αρνητική εξέλιξη για τη χώρα. Έρχεται, δε, να «αιφνιδιάσει», όπως και το 2019, με την κυβέρνηση απλά να ακολουθεί και να παρακολουθεί τις εξελίξεις και τους ισχυρισμούς της περί ισχυρής διπλωματικής θέσης της χώρας να καταρρίπτονται στην πράξη.
Η ελληνική κυβέρνηση καλλιέργησε ένα κλίμα θετικών προσδοκιών, τόσο μετά τη συνάντηση του υιού Χαφτάρ με τον κ. Μητσοτάκη 6 μήνες πριν, όσο και με τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του κ. Γεραπετρίτη ότι οι συζητήσεις Ελλάδας-Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες εξελίσσονται θετικά. Διαβεβαιώσεις, οι οποίες διαψεύστηκαν για μία ακόμα φορά.
Όπως διαψεύστηκαν και οι διθυραμβικές ανακοινώσεις για στρατηγική αναβάθμιση και ενισχυμένο γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας μετά την επίσκεψη του Αμερικάνου Υπουργού Εξωτερικών, με τον ίδιο να μας προτρέπει σε συνομιλίες με την Τουρκία για το καλώδιο και το Στεϊτ Ντιπάρτμεντ-σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου-να καλεί την Ελλάδα να τα βρει με την Τουρκία για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο!
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι, σαφώς, άκυρο και ανυπόστατο, αφού αντίκειται στις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας. Η απόφαση, όμως, επικύρωσης από το λιβυκό κοινοβούλιο περιπλέκει και τις συνομιλίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη, η οποία πριν λίγο καιρό αμφισβήτησε το κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας να ξεκινήσει υποθαλάσσιες έρευνες νοτίως της Κρήτης.
Το Τουρκολιβυκό μνημόνιο που συνδέεται με το ευρωπαϊκό έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και την προσπάθεια της Τουρκίας να επιβάλει τις διεκδικήσεις της, ισχυριζόμενη ότι τμήματα της διαδρομής του καλωδίου βρίσκονται σε περιοχές που η ίδια θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα και αμφισβητώντας τη διεξαγωγή ερευνών χωρίς τη συναίνεσή της.
Οι τουρκικές αυτές διεκδικήσεις εκδηλώθηκαν στην πράξη τον Ιούλιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία απέτρεψαν τη διεξαγωγή ερευνών ανοικτά τη Κάσου. Μια εξέλιξη που αποτελεί υποχώρηση της Ελλάδας, κάτι που άλλωστε παραδέχτηκαν ακόμα και κυβερνητικά στελέχη. Έκτοτε και παρά τις συνεχείς διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης, οι εργασίες εκκρεμούν και κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πότε θα ξεκινήσουν και πότε θα ολοκληρωθούν.
Η Τουρκία, δε, απαιτεί γραπτή ενημέρωση, επιχειρώντας να μετατρέψει τις μονομερείς αξιώσεις της σε δυνατότητα παρέμβασης στην υλοποίηση του έργου.
Εδώ αναδεικνύεται η σοβαρότερη πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ενώ η τουρκική κυβέρνηση διευρύνει την επιρροή της στη Λιβύη και την ευρύτερη περιοχή και παρεμβαίνει σε ένα έργο που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πρωθυπουργός αρκείται στις ευρωπαϊκές δηλώσεις καταδίκης, χωρίς να έχει ζητήσει από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οικονομικές κυρώσεις κατά της Τουρκίας και της Λιβύης, όπως ζητάει το ΠΑΣΟΚ. Χωρίς να έχει ασκήσει το νόμιμο δικαίωμα της χώρας για επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως της Κρήτης στα 12 ν.μ., ακυρώνοντας στην πράξη το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Χωρίς να έχει ενημερώσει αν συζήτησε αυτά τα θέματα με τον Αμερικάνο ΥΠΕΞ κ. Ρούμπιο και χωρίς να έχει ενημερώσει τι ακριβώς συζήτησε με τον επικεφαλής της ΜΙΤ πριν λίγο καιρό στην Αθήνα.
Οι καταδίκες της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από Αίγυπτο και Ισραήλ είναι καλοδεχούμενες, αλλά θα πρέπει να συνοδευτούν με συγκεκριμένες πράξεις, όπως η πλήρης οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, η οποία πρόσφατα υπέγραψε συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία.
Η επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο θα είναι η επόμενη δοκιμασία. Εκεί θα φανεί εάν η κυβέρνηση μπορεί να υπερασπιστεί στην πράξη τα δικαιώματα που επικαλείται στις ανακοινώσεις της. Γιατί μέχρι σήμερα, όσο η κυβέρνηση Μητσοτάκη εξασφαλίζει δηλώσεις καταδίκης, η κυβέρνηση Ερντογάν επιβάλλει τετελεσμένα και διευρύνει την επιρροή της.
Οι τελευταίες εξελίξεις αναδεικνύουν μια πικρή αλήθεια: η κυβέρνηση αδυνατεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα δικαιώματα της χώρας και τη θέση της στο διεθνές στερέωμα. Η Ελλάδα χρειάζεται μια εξωτερική πολιτική με αποφασιστικότητα, εθνική αυτοπεποίθηση, ενεργητική διπλωματία και ισχυρό ρόλο στην Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή μας.
Το ΠΑΣΟΚ, το γνήσιο πατριωτικό κίνημα της χώρας, βρίκεται πάντα στην πρώτη γραμμή των εθνικών θεμάτων, θυμίζοντας τις «κόκκινες γραμμές» της εξωτερικής μας πολιτικής και την βούληση για μια Ελλάδα ισχυρή, αξιοσέβαστη, αποτελεσματική.
