FOLLOW US: facebook twitter

Η σταφιδική κρίση του 1903: Πώς «λύγισε» η Πελοπόννησος

Ημερομηνία: 16-05-2021 | Συγγραφέας:
Κατηγορίες: Αγροτικά, Νέα

Η Πελοπόννησος επέβαλε μονοκαλλιέργεια της σταφίδας και τροφοδοτούσε όλη την Ευρώπη – Η κατακόρυφη πτώση της τιμής έφερε σε απόγνωση τους αγρότες που εξεγέρθηκαν, οδηγώντας σε παραίτηση την κυβέρνηση Θεοτόκη

Από το 1830 η κορινθιακή σταφίδα ήταν το «χρυσάφι» της ελληνικής οικονομίας και το πρώτο εξαγωγικό προϊόν της χώρας. Αμέτρητες ποσότητες έφευγαν από τα λιμάνια της Πελοποννήσου με προορισμό τις ευρωπαϊκές χώρες. Το 1875 μία κρίση υπερπαραγωγής χτύπησε την αγορά.

Οι τιμές διεθνώς έπεσαν κατακόρυφα και οι καλλιεργητές έμειναν με το εν δυνάμει εμπόρευμά τους εγκλωβισμένο στις αποθήκες.

Η ακμή

Αρχικά η εκτεταμένη καταστροφή των γαλλικών αμπελώνων από φυλλοξήρα αποδείχτηκε ένα απρόσμενο «δώρο» για τους Έλληνες αμπελουργούς. Η ελληνική παραγωγή ήταν η μόνη που μπορούσε να σώσει τους Γάλλους οινοπαραγωγούς,παρέχοντάς τους τόνους κορινθιακής σταφίδας.

Αυτό που ακολούθησε ήταν μία έκρηξη σταφιδοπαραγωγής. Οι αγρότες της Πελοποννήσου έφτασαν στο σημείο να ξεριζώσουν καλλιέργειες άλλων ειδών και να τις αντικαταστήσουν με αμπελώνες, προκειμένου να ανταποκριθούν στην ολοένα και αυξανόμενη ζήτηση.

Ο Πύργος Ηλείας υπήρξε σταυροδρόμι του εμπορίου σταφίδας

Αγροτική οικογένεια

Oικογένεια αγροτών κατά τη διαδικασία παραγωγής σταφίδας (Πηγή: Youtube)

Το 1871, η αγροτική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Αλέξανδρου Κουμουνδούρου και ηδιανομή των εθνικών γαιών σε ακτήμονες γεωργούς, επέκτεινε ακόμα περισσότερο τους αμπελώνες στην Πελοπόννησο και επίσπευσε την κάθοδο του πληθυσμού των ορεινών περιοχών, στις πεδιάδες. Συγκεκριμένα, διανεμήθηκαν 2.650.000 στρέμματα σε 357.217 κλήρους, συνολικής αγοραστικής αξίας 90 εκατομμυρίων δραχμών.

Οι περισσότεροι νέοι καλλιεργητές επέλεξαννα επενδύσουν σε προϊόντα που απαιτούσαν μικρές εκτάσεις και ήταν από χέρι κερδοφόρα. Η σταφίδα ήταν η κυρίαρχη επιλογή.

Σταδιακά, η αγροτική οικονομία της Πελοποννήσου άρχισε να διαφοροποιείται από την παραδοσιακή πολυκαλλιέργεια που κυριαρχούσε μέχρι το 1870, σε ένα μοντέλο μονοκαλλιέργειας, που όμως ήταν απόλυτα εξαρτημένο από τη διεθνή συγκυρία και τις διακυμάνσεις της. Η συντριπτική πλειοψηφία της εξαγόμενης σταφίδας κατέληγε στη Μεγάλη Βρετανία. Μεγάλες ποσότητες εξάγονταν στο Λονδίνο, στο Λίβερπουλ, στη Μασσαλία, στην Τεργέστη, στο Άμστερνταμ και στην Οδησσό, ενώ ένα μικρό ποσοστό της παραγωγής κατέληγε στην ελληνική αγορά.

Μαύρη σταφίδα

Η μαύρη σταφίδα απλώνεται στο αλώνι για να ξεραθεί στην περιοχή Πύργος Τριφυλίας . Φωτογραφία αρχείου ΑΠΕ-ΜΠΕ/Νικήτας Κώτσιαρης (24 Αυγούστου 2006)

Τα πρώτα αγροτικά συλλαλητήρια

Η σταφιδική κρίση ήταν πλέον γεγονός. Η δυσαρέσκεια και η απογοήτευση είχε κυριαρχήσει στον αγροτικό χώρο. Στις 12 Σεπτεμβρίου 1893 πραγματοποιήθηκε πανηλειακό συλλαλητήριο στον Πύργο, όπου αντιπρόσωποι των καλλιεργητών και των εμπόρων κατέθεσαν ψήφισμα στον Αντιβασιλέα, με το οποίο ζητούσαν τη νομοθετική ρύθμιση της σταφιδικής κρίσηςκαι την αναβολή της είσπραξης των φόρων.

Δημοσίευμα εποχής

Οι παραγωγοί προέβησαν σε μια σειρά «πράξεις ανυπακοής», με χαρακτηριστικότερη την άρνηση πληρωμής των φόρων, η οποία απλώθηκε τόσο πολύ ώστε δημιουργήθηκε ένα «αντάρτικο» στα χωριά της Πελοποννήσου. Χωροφύλακες όργωναν τα χωριά αντικαθιστώντας τους φοροεισπράκτορες, αλλά έρχονταν αντιμέτωποι με την οργή των χωρικών, οι οποίοι συχνά τους επιτίθονταν.

Η εξέγερση στη Βαρβάσαινα

Το αποκορύφωμα του Σταφιδικού αγώνα ήταν η εξέγερση στη Βαρβάσαινα Ηλείας το 1903. Στις 14 Φεβρουαρίου οι αγρότες συγκεντρώθηκαν στον Πύργο για να διαμαρτυρηθούν. Το Υπουργείο Στρατιωτικών διέταξε τον Γενικό Επόπτη της Χωροφυλακής στον Πύργο να είναι σε ετοιμότητα τόσο ο ίδιος όσο και όλη η δύναμη του στρατιωτικού σώματος του. Μοναδικός στόχος η διάλυση των νυχτερινών συλλαλητηρίων.

Δημοσίευμα εποχής

Η κατάληψη του τρένου

Διάφοροι ομιλητές παρότρυναν τους συγκεντρωμένους να επιτεθούν στα δημόσια κτίρια και να κάψουν όλα τα έγγραφα. Mερικοί, μάλιστα, κινήθηκαν εναντίον των κτιρίων της Eφορίας και της Τράπεζας. Aλλά επικράτησε η ιδέα να κατευθυνθούν στο σιδηροδρομικό σταθμό και να πείσουν με κάθε τρόπο τον σταθμάρχη να διαθέσει ένα τρένο, προκειμένου να μεταβούν στην Aθήνα. Ο σταθμάρχης δέχτηκε και οι διαδηλωτές κατευθύνονταν πια προς την πρωτεύουσα.

Η κυβέρνηση δεν μπορούσε να το επιτρέψει. Διέταξε την Μεραρχία της Πάτρας να ανακόψει την πορεία του τρένου και να συλλάβει τους διαμαρτυρόμενους αγρότες. Αν και ο οδηγός σταμάτησε το τρένο για να διευκολύνει τη σύλληψη, οι στρατιώτες που κατέφτασαν για να καταστείλουν τους αγρότες, τελικά ενώθηκαν μαζί στο δίκαιο αγώνα τους. Ακολούθησε σκληρή μάχη με τις δυνάμεις του ιππικού.

Λίγες μέρες αργότερα, αρκετά μέλη της κυβέρνησης παραιτήθηκαν, ανάμεσά τους και ο αρμόδιος υπουργός Ν.Λεβίδης. Στις 28 Ιουνίου 1903, ακολούθησε σύσσωμη η κυβέρνηση Θεοτόκη.

Πηγή: Μηχανή του Χρόνο

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

ΤΟ ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

agro-stathmos-georgika-farmaka-viologika skeuasmata-ad
image description
Proini_04-12-2017_olga:Layout 1.qxd
ydrotherm-ad2
ellinika-petrelaia-ad2
anthoulis-xaralampos-courier-ad1
iliagora-epimelitirio-ad2
image description

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μικρές Ιστορίες Μαγειρικής
Όλα τα Ένθετα
Πρωινή Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ