Ενώ στο Νταβός συζητήθηκαν οι μεγάλες προκλήσεις του πλανήτη, μια εξελισσόμενη απειλή με επιβεβαιωμένες καταστροφικές συνέπειες πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Η μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά, γνωστή ως antimicrobial resistance (AMR), εξελίσσεται σε μια σιωπηλή πανδημία που, σύμφωνα με κορυφαίους επιστήμονες, ως το 2050, θα σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους ακόμη και από τον καρκίνο. Κι όμως, όπως ειπώθηκε ανοιχτά στο Frontiers Science House στο Νταβός, ελάχιστοι μιλούν γι’ αυτήν στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Στο Frontiers Science House, σε έναν χώρο που σχεδιάστηκε από την Frontiers, έναν παγκόσμιο ηγέτη στις δημοσιεύσεις ανοιχτής επιστήμης και βρίσκεται στην καρδιά του Νταβός, η Vanina Laurent Ledru, Chief Public Health and Government Affairs Officer του Institut Merieux και της bioMerieux, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου χρησιμοποιώντας λόγια που δεν άφησαν περιθώρια παρερμηνείας.
Χαρακτήρισε τη μικροβιακή αντοχή ως την «επόμενη πανδημία», παρόμοια με την COVID-19, επισημαίνοντας ότι η δημόσια δυσπιστία απέναντι στην επιστήμη λειτουργεί ως καταλύτης για την εξάπλωσή της. Όπως τόνισε, οι λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται πλέον στα φάρμακα θα προκαλούν μέχρι το 2050 περισσότερους θανάτους από τον καρκίνο, θέτοντας το εύλογο ερώτημα: «Μιλάει κανείς γι’ αυτό στο Νταβός;» δίνοντας ταυτόχρονα η ίδια την απάντηση: « Όχι, κανείς!».
Οι δηλώσεις της έγιναν μετά τη συνεδρία με τίτλο: «The science trust dividend: enabling innovation and adoption» (Το μέρισμα της επιστημονικής εμπιστοσύνης: επιτρέποντας την καινοτομία και την υιοθέτηση), όπου οι ομιλητές εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την έλλειψη εμπιστοσύνης του κοινού στα δεδομένα και στην επιστήμη. Η δυσπιστία αυτή, όπως υπογραμμίστηκε, καθυστερεί τη χάραξη πολιτικής και την εφαρμογή λύσεων, περιορίζοντας την ικανότητα των κοινωνιών να ανταποκριθούν σε παγκόσμιες κρίσεις, όπως φάνηκε και με την COVID-19.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος του ιδιωτικού τομέα, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των διεθνών οργανισμών στη δημιουργία ενός αξιόπιστου και ηθικού διεθνούς ερευνητικού οικοσυστήματος, βασισμένου στην ισότητα, τη διαφάνεια και την προσβασιμότητα. Μεταξύ των ομιλητών ήταν προσωπικότητες όπως ο Alexandre Cabaret της Devex, ο Ángel Cabrera, πρόεδρος του Georgia Institute of Technology, η Deborah Prentice από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, ο Josef Aschbacher του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, ο Khaled El-Enany της UNESCO, ο Juan Lavista της Microsoft, η Lene Oddershede του Novo Nordisk Foundation, ο Michael Hengartner του ETH Zurich, κ.ά.
Η αίσθηση του επείγοντος εντάθηκε στη συνεδρία με τίτλο: «Championing One Sustainable Health for global resilience» (Υποστηρίζοντας τη Βιώσιμη Υγεία για την παγκόσμια ανθεκτικότητα), όπου ο Peter Sands, Εκτελεστικός Διευθυντής του Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (Παγκόσμιο Ταμείο για την καταπολέμηση του AIDS, της φυματίωσης και της ελονοσίας) προειδοποίησε ότι η μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά δεν είναι απλώς μια πιθανή απειλή αλλά μια πανδημία με «100% πιθανότητα εκδήλωσης».
Όπως είπε χαρακτηριστικά, η κρίση ήδη εξελίσσεται, ωστόσο η διεθνής κοινότητα έχει αποτύχει να κινητοποιήσει τους απαραίτητους πόρους για να τη μετριάσει. Κοινό συμπέρασμα ήταν ότι απαιτείται ένα μοντέλο διακυβέρνησης «One Sustainable Health» (Ενιαίας Υγείας), το οποίο θα ενισχύει την ανθεκτικότητα ανθρώπινων, ζωικών και περιβαλλοντικών συστημάτων και θα αποσυμπιέζει τους αλληλένδετους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της δημόσιας υγείας.
Άλλοι ομιλητές επικεντρώθηκαν τόσο στην απειλή όσο και στις λύσεις. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα φαρμακευτικά σκευάσματα που βασίζονται σε βακτηριοφάγους, φυσικούς θηρευτές των βακτηρίων, τα οποία αναδεικνύονται σε μια πολλά υποσχόμενη και προσαρμόσιμη θεραπεία για λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται πλέον στα αντιβιοτικά. Ωστόσο, υπογραμμίστηκε ότι τα φάρμακα από μόνα τους δεν αρκούν. Η μικροβιακή αντοχή είναι ένα φαινόμενο που απαιτεί διαχρονική διαχείριση, με έμφαση στη διατροφή, την υγιεινή και τις καθημερινές συμπεριφορές που μειώνουν τη μετάδοση και την άσκοπη χρήση αντιβιοτικών.
Το πόσοι άνθρωποι θα χαθούν στο μέλλον, ειπώθηκε ξεκάθαρα, θα εξαρτηθεί από το πώς τα συστήματα υγείας, οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες θα αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο σήμερα.
