Φάσκει και αντιφάσκει η Ε.Ε. που θέτει σε προσωρινή εφαρμογή τη Mercosur και στη συνέχεια ετοιμάζεται να παγώσει τις εισαγωγές ζωικών προϊόντων από τη Βραζιλία ● Διάτρητο και ελλειμματικό το σύστημα ελέγχων σε Ελλάδα και Ευρώπη
Σκοτώνει η Ευρωπαϊκή Ενωση τις βασικές αξίες της για υψηλά ποιοτικά πρότυπα στην αγροτική παραγωγή και αυστηρή προστασία των καταναλωτών για να διεισδύσει σε νέες αγορές; Συμφωνίες όπως η Mercosur, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου, υπόσχονται να επαναφέρουν την Ε.Ε. στο επίκεντρο του παγκόσμιου εμπορίου, όμως οι Ευρωπαίοι καταναλωτές και οι Ευρωπαίοι αγρότες και κτηνοτρόφοι έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλη αβεβαιότητα. Γιατί, πέρα από το άγνωστο που έρχεται στο πιάτο μας με τα βοοειδή μεγαλωμένα με διάφορες αυξητικές ορμόνες και απαγορευμένα αντιβιοτικά, τη σόγια ψεκασμένη με εκατοντάδες απαγορευμένα στην Ε.Ε. εδώ και χρόνια φυτοφάρμακα, τα κοτόπουλα με ευρήματα βακτηρίων σαλμονέλας κ.ά., οι Ευρωπαίοι αγρότες από την Πολωνία ώς την Πορτογαλία και από τη Σκανδιναβία ώς την Ελλάδα φοβούνται για ένα νέο κύμα αθέμιτου ανταγωνισμού με φτηνότερα προϊόντα που δεν τηρούν τα αυστηρά πρότυπα με τα οποία υποχρεώνονται να συμμορφωθούν εκείνοι.
Oι εξελίξεις στο ευρωπαϊκό εμπόριο και τον πρωτογενή τομέα αναμένονται ραγδαίες καθώς στην τελική ευθεία για κύρωση στα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027 βρίσκεται η νέα μεγάλη συμφωνία με την Αυστραλία, την ώρα που οι ρυθμίσεις του πλαισίου «Everything But Arms» («Οτιδήποτε εκτός από όπλα») με αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας (όπως η Ινδία) και της Αφρικής συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν το τοπίο, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διακίνηση ορισμένων προϊόντων, όπως π.χ. η φέτα ΠΟΠ στην παγκόσμια αγορά. Στις 21 Ιανουαρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρέπεμψε με οριακή πλειοψηφία (334 υπέρ και 324 κατά) τη συμφωνία της Ε.Ε. με τις χώρες της Mercosur στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να εξετάσει κατά πόσο είναι συμβατή με τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Ομως από την 1η Μαΐου βρίσκεται σε ισχύ η εφαρμογή της Ενδιάμεσης Εμπορικής Συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ενωσης-Mercosur, που στην ουσία παρακάμπτει την εντολή του Ευρωκοινοβουλίου για προσωρινό «πάγωμα» της συμφωνίας.
Οι συνέπειες της Mercosur, που ακόμα δεν έχουν γίνει πλήρως αντιληπτές, αναδεικνύουν το γενικότερο έλλειμμα αγροτικής στρατηγικής της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Πέρα από την ΚΑΠ, η οποία έρχεται κουτσουρεμένη για την επόμενη περίοδο προς όφελος της άμυνας, και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Μαργαρίτης Σχοινάς που ορκίστηκε πρόσφατα υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης είναι ο έκτος στην επταετή περίοδο διακυβέρνησης της Ν.Δ. Κατά την ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο για την παραπομπή της συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, μόνο οι 7 ευρωβουλευτές της Ν.Δ. ψήφισαν κατά, με τους υπόλοιπους 14 Ελληνες ευρωβουλευτές από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης να ψηφίζουν υπέρ της παραπομπής.
Τα κοτόπουλα με σαλμονέλα και οι τρύπιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί
Αφορμή για το ρεπορτάζ στάθηκε η καταγγελία της ΠΟΓΕΔΥ (Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων) σύμφωνα με την οποία εντοπίστηκε το βακτήριο της σαλμονέλας στο 80% των κατεψυγμένων κοτόπουλων που εισήχθησαν στη χώρα μας από τη Βραζιλία. Τεχνικά, τα συγκεκριμένα κοτόπουλα δεν εισήχθησαν αδασμολόγητα μέσω της Mercosur η οποία τέθηκε επίσημα σε ισχύ την 1η Μαΐου, αλλά μερικές εβδομάδες νωρίτερα, ωστόσο τα ίδια τα αποτελέσματα των ελέγχων δεν διαψεύστηκαν από κανέναν φορέα.
«Τα ευρήματα των ελέγχων δεν διαψεύδονται από κανέναν. Με αυτά τα ευρήματα θέτουμε σε αμφιβολία όλο το αφήγημα ορισμένων στις Βρυξέλλες και την Ελλάδα ότι δεν κινδυνεύει η υγεία των καταναλωτών από τα προϊόντα που θα έρθουν μέσω της Mercosur», δήλωσε στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος της ΠΟΓΕΔΥ, Νίκος Κακαβάς.
Μάλιστα, ομάδα εργασίας της Πανελλήνιας Ενωσης Γεωπόνων Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΓΔΥ) ήδη παρακολουθεί τις εξελίξεις και έχει δεσμευτεί να ενημερώνει την πολιτική ηγεσία του ΥπΑΑΤ, τους αγρότες και τους καταναλωτές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Νίκος Κακαβάς, το στελεχικό δυναμικό των γεωτεχνικών που απασχολούνται σε οργανικές θέσεις στο ελληνικό Δημόσιο βρίσκεται περίπου στο 50% του προβλεπόμενου.
Αυτό σημαίνει ότι διαθέτουμε περίπου 600 μόνιμους αντί για 1.500 κτηνιάτρους και 2.000 γεωπόνους αντί για 3.800.
Πώς θα διασφαλιστεί η ποιότητα όταν δεν γίνονται έλεγχοι;
Ο Θωμάς Μόσχος, τεχνικός σύμβουλος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ), με ιδιαίτερη εμπειρία στα ευρωπαϊκά όργανα, έχει μιλήσει από την αρχή για τις συνέπειες και τα θολά σημεία της συμφωνίας. «Εμείς ζητάμε να διασφαλιστεί η ποιότητα και αυτό που έρχεται. Σκεφτείτε ότι τα κρέατα που έρχονται μπορούν να χρησιμοποιούν αυξητική ορμόνη. Αύριο, πείτε ότι μας έστειλαν μοσχάρια. Από τα 20 κοντέινερ που θα έρθουν, θα πάρουν δείγμα από τα δύο. Τα άλλα όλα μπορεί να περάσουν απαρατήρητα. Με τι προσωπικό θα κάνει έλεγχο ο υπουργός, ο φωστήρας μας που είπε ότι θα τους ταράξει στον έλεγχο; Αφού δεν έχουμε προσωπικό να κάνει αυτόν τον έλεγχο. Δεν υπάρχουν κτηνίατροι στα σύνορα», αναφέρει στην «Εφ.Συν.».
Παράλληλα, προειδοποιεί για τον κίνδυνο νέων ελληνοποιήσεων, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη τουλάχιστον για την κατάλληλη σήμανση των προϊόντων που θα εισάγονται από τη Λατινική Αμερική ώστε να γνωρίζουν την ακριβή προέλευση οι καταναλωτές. Ως αντιστάθμισμα για τους αιγοπροβατοτρόφους ο Θ. Μόσχος βλέπει τη φτηνότερη εισαγωγή ζωοτροφών από χώρες όπως η Αργεντινή, που όμως νομοτελειακά θα πλήξει τους Ελληνες παραγωγούς.
Σημειωτέον ότι η Ε.Ε. ετοιμάζεται να απαγορεύσει από τις 3 Σεπτεμβρίου και στο εξής τις εισαγωγές από τη Βραζιλία σε βοοειδή, ιπποειδή, πουλερικά, αυγά, υδατοκαλλιέργειες, μέλι και εντόσθια. Η λατινοαμερικανική χώρα δεν πληροί προσώρας τους αυστηρούς περιορισμούς της Ε.Ε. στη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών στα ζώα. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι συγκεκριμένες ουσίες δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για την προώθηση της ανάπτυξης ή την αύξηση της παραγωγής σε εκτρεφόμενα ζώα και άλλα ζώα παραγωγής τροφίμων.
Μιλώντας πρόσφατα στην «Εφ.Συν.» στο πλαίσιο έρευνας του προγράμματος Pulse («Ελλάς-Γαλλία, αγωνία για τη Mercosur», 10/1/2026) ο πρόεδρος της Εθνικής Ενωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), Παύλος Σατολιάς, προειδοποιούσε: «Θα πρέπει να ενισχυθούν αρκετά οι έλεγχοι για να μην εισαχθούν προϊόντα αμφιβόλου ποιότητος. Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής μάλλον δεν θα ακολουθήσουν ποτέ τα πρότυπα παραγωγής των προϊόντων, την πράσινη γεωργία κ.λπ. Εκεί χρησιμοποιούνται ακόμα 50 είδη φυτοφαρμάκων που στην Ευρώπη έχουν απαγορευθεί».
Στις 7 Μαΐου ο Αθανάσιος Σαρόπουλος, πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του ΓΕΩΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, έστειλε ανοιχτή επιστολή προς τον πρωθυπουργό και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης σχετικά με τη δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει ο αγροτικός τομέας της χώρας και τις πιθανές συνέπειες της Mercosur. Ως άμεση απόρροια της συμφωνίας, αναμένεται να πληγούν οι τομείς του μελιού, του ρυζιού, του αραβοσίτου, του κρέατος πουλερικών και βοοειδών, του κρασιού, του επιτραπέζιου σταφυλιού, των λεμονιών κ.ά. Ο κ. Σαρόπουλος εντοπίζει επίσης τον κίνδυνο διαμόρφωσης νέων μονοπωλίων μετά την εκτόπιση-εξόντωση αντίστοιχων ελληνικών επιχειρήσεων.
Εξαγωγές και εισαγωγές
● Η Mercosur αποτελεί τον 22ο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. ● Η αξία των ελληνικών εξαγωγών προς τη Mercosur ανέρχεται σε 1,2 δισ. ευρώ. ● Η αξία των ελληνικών εισαγωγών από τη Mercosur φτάνει τα 396 εκατ. ευρώ. (Πηγή: policy.trade.ec.europa.eu)
ΠΟΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ
Μοσχαρίσιο κρέας
Η Ελλάδα καταγράφει χαμηλό ποσοστό παραγωγής και αυτάρκειας, όπως επισήμανε στην «Εφ.Συν.» ο Θωμάς Μόσχος από το ΣΕΚ. Οι εισαγωγές σε χαμηλότερη τιμή από την εξαιρετικά ανταγωνιστική αγορά της Λατινικής Αμερικής ενδέχεται να επιδεινώσουν την κατάσταση για την ελληνική βοοτροφία.
Κοτόπουλο-πτηνοτροφία
Οι ελληνικές μονάδες φοβούνται τον αθέμιτο ανταγωνισμό και το πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής ειδικά σε χώρες όπως η Βραζιλία. Παρά τις ευρωπαϊκές διαβεβαιώσεις για ελέγχους είναι γνωστό ότι στις χώρες της Mercosur επικρατεί ένα εντελώς διαφορετικό καθεστώς στις προδιαγραφές ζωοτροφών, τη χρήση αντιβιοτικών και τις απολυμάνσεις. Ανησυχία προκαλεί και η πιθανή επίδραση της συμφωνίας Mercosur στην αγορά καλαμποκιού και άλλων ζωοτροφών, καθώς εκτιμάται ότι θα ασκηθούν πιέσεις στις τιμές και συνολικά στην εγχώρια παραγωγή.
Ρύζι
Οι παραγωγοί, ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα, φοβούνται ότι οι εισαγωγές ρυζιού από τη Λατινική Αμερική θα τους βγάλουν εκτός αγοράς. Στις 16 Ιανουαρίου τα προβλήματα των ρυζοπαραγωγών της Κεντρικής Μακεδονίας καταγράφηκαν σε ρεπορτάζ του πρακτορείου Reuters όπου εκπρόσωποι του κλάδου μίλησαν για την πίεση που ήδη υπάρχει από ασιατικές εισαγωγές και τον φόβο να δεχθούν τη «χαριστική βολή».
Μέλι
Οι Ελληνες μελισσοκόμοι εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τις πιέσεις που δέχεται ο κλάδος, επισημαίνοντας ότι οι χαμηλές τιμές παραγωγού, οι εισαγωγές φτηνού μελιού από το εξωτερικό και οι δυσκολίες στην ιχνηλασιμότητα των προϊόντων δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες. Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα φαινόμενα «ελληνοποιήσεων», τα οποία, όπως υποστηρίζουν, ενισχύουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό και πλήττουν την αξιοπιστία του ελληνικού μελιού. Απαντώντας σε πρόσφατη ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστα Αρβανίτη, ο Ευρωπαίος επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν, παραδέχθηκε τα προβλήματα σχετικά με τη νοθεία στο μέλι, τις εισαγωγές χαμηλού κόστους και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της συμφωνίας στην ενωσιακή αγορά μελιού. Ο Κριστόφ Χάνσεν τόνισε ότι οι σχετικές διεργασίες για τη συγκρότηση ευρωπαϊκού φορέα για το μέλι έχουν ξεκινήσει, χωρίς να δώσει σαφές χρονοδιάγραμμα.
ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΥΡΩΠΗ
Η Πολωνία προσέφυγε στο Ευρωδικαστήριο
«Προδοσία» βλέπουν οι Γάλλοι αγρότες, τρύπιους ελέγχους οι Ισπανοί, ζητήματα στην ποιότητα οι Αυστριακοί
ΑΥΣΤΡΙΑ: Για τους αγρότες της Αυστρίας, η Mercosur παραμένει κόκκινο πανί. Φοβούνται ότι θα πιεστούν από τις φτηνές εισαγωγές κρέατος από χώρες με χαμηλότερα πρότυπα παραγωγής. Ανησυχούν ακόμη για το ότι η αύξηση των εισαγωγών και οι ανεπαρκείς ποιοτικοί έλεγχοι θα εντείνουν τον ανταγωνισμό, ιδίως στον τομέα των premium κρεατικών. Ορισμένοι Αυστριακοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η συζήτηση γύρω από τη Mercosur στερείται ειλικρίνεια. Επισημαίνουν ότι οι Αυστριακοί αγρότες που αντιτίθενται στη συμφωνία τρέφουν τα ζώα με πέντε φορές περισσότερη εισαγόμενη σόγια από το εξωτερικό (και από χώρες της Λατινικής Αμερικής). Αυτή την περίοδο στην Αυστρία διεξάγεται έντονη συζήτηση σχετικά με το εάν θα θεσπιστεί υποχρεωτικότητα της σήμανσης της χώρας προέλευσης των τροφίμων για τις μερίδες και συσκευασίες φαγητού που καταναλώνονται στην εστίαση, με τον Αυστριακό υπουργό Γεωργίας, Νόρμπερτ Τότσνιγκ, να δηλώνει ότι το μέτρο βρίσκεται υπό επεξεργασία.
ΓΑΛΛΙΑ: Η μεταβαλλόμενη στάση της γαλλικής κυβέρνησης, η οποία έχει μετατοπιστεί μεταξύ έντονης αντίθεσης και συμβιβασμών που εξετάστηκαν υπό την πίεση των Βρυξελλών, έχει χαρακτηριστεί από τους αγρότες πραγματική προδοσία. «Το πρόβλημα με τη Mercosur δεν είναι η ποσότητα των προϊόντων που θα εισέλθουν στην επικράτειά μας, αλλά η ποιότητά τους και ο τρόπος με τον οποίο παράγονται. Δεν μπορούμε να λέμε συνεχώς στους Ευρωπαίους αγρότες: “Κάντε το έτσι γιατί είναι καλύτερο για τους καταναλωτές και το περιβάλλον”. Ωστόσο, ταυτόχρονα, δεν σταματάμε να εισάγουμε προϊόντα που δεν πληρούν αυτά τα πρότυπα», δήλωσε πρόσφατα ο κεντρώος Γάλλος ευρωβουλευτής Ζερεμί Ντεκέρλ, μέλος της ομάδας Renew στο Ευρωκοινοβούλιο και επαγγελματίας κτηνοτρόφος βοοειδών στην περιοχή του Σαρολέ.
Αυτή την περίοδο στη Γαλλία συζητείται με ένταση το θέμα της έκθεσης του κοινού στο κάδμιο (καρκινογόνο βαρύ μέταλλο) το οποίο αποτελεί ιδιαίτερη αιτία ανησυχίας καθώς υπερβαίνει τα επίπεδα που παρατηρούνται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
ΠΟΛΩΝΙΑ: Στις 10 Μαΐου η Πολωνία προσέφυγε κατά της Mercosur στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΔΕΕ) στο Λουξεμβούργο, ζητώντας τη λήψη προσωρινών μέτρων για την αναστολή εφαρμογής της συμφωνίας έως ότου εκδοθεί η οριστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Ο υπουργός Γεωργίας της Πολωνίας, Στέφαν Κραζέβσκι, υπογράμμισε ότι η Πολωνία είναι το μοναδικό κράτος-μέλος της Ε.Ε. που έχει κινηθεί νομικά κατά της συμφωνίας ενώπιον του ανώτατου δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η πολωνική κυβέρνηση απαιτεί επίσης την εφαρμογή των λεγόμενων ρητρών «καθρέφτη», δηλαδή τα προϊόντα που εισάγονται από τις χώρες της Mercosur να πληρούν τα ίδια πρότυπα παραγωγής με τα προϊόντα εντός της Ε.Ε.
Επειδή οι νομικές διαδικασίες μπορεί να διαρκέσουν χρόνια, η πολωνική κυβέρνηση προσπαθεί να μπλοκάρει προϊόντα που ενδέχεται να μην πληρούν τις απαιτήσεις της Ε.Ε. Τον Μάιο εισήγαγε έναν κανονισμό που περιορίζει την πώληση τροφίμων που περιέχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων τα οποία επιτρέπονται στις χώρες της Mercosur αλλά απαγορεύονται στην Ε.Ε. «Το αντιευρωπαϊκό αίσθημα σε πολλές χώρες, ειδικά όπου η γεωργική παραγωγή είναι αρκετά ισχυρή, θα αυξηθεί», προειδοποιεί ο Βίκτορ Σμουλέβιτς, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Γεωργικών Επιμελητηρίων, σε συνέντευξή του στο Πολωνικό Πρακτορείο Τύπου. Μίλησε για ένα αίσθημα αδικίας μεταξύ των αγροτών που πρέπει να προσαρμοστούν στα αυστηρά πρότυπα της Ε.Ε.
ΙΣΠΑΝΙΑ: Τον Φεβρουάριο, ο Συντονισμός Οργανώσεων Αγροτών και Κτηνοτρόφων (COAG) χαρακτήρισε την τότε προσωρινή έγκριση της συμφωνίας Ε.Ε.-Mercosur ανεύθυνη, «αφού οι ίδιοι οι ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραδέχτηκαν ότι το βραζιλιάνικο σύστημα δεν μπορεί να εγγυηθεί πως δεν θα φτάσει στα τραπέζια μας το κρέας που έχει υποστεί επεξεργασία με ορμόνες». Οι βραζιλιάνικες κτηνοτροφικές μονάδες δεν ήταν υποχρεωμένες να αναφέρουν σε οργανισμούς πιστοποίησης την αγορά φαρμάκων που περιείχαν οιστραδιόλη, η οποία έχει απαγορευτεί στην Ε.Ε. από το 2003. Τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης ίσχυαν για ένα έτος χωρίς πρόσθετους ελέγχους κατά τη διάρκεια εκστρατειών αναπαραγωγικού συγχρονισμού, η οποία είναι ακριβώς η περίοδος κατά την οποία χρησιμοποιείται η οιστραδιόλη (αυξητική ορμόνη, απαγορευμένη στην Ε.Ε. πάνω από 20 χρόνια). Επισήμως, πάντως, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ καλωσόρισε τη συμφωνία, μιλώντας για νέες ευκαιρίες για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
● Tο άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE 2, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Verena Kainrath, Regina Bruckner (Der Standard-Αυστρία), Fransesca Barca (Voxeurop-Γαλλία), Karolina Kijek (Gazeta Wyborcza-Πολωνία) και Lola Garcia-Ajofrin (El Confidential-Ισπανία)
