Τα πιο γνωστά «τουβλάκια» στον κόσμο δημιουργήθηκαν πριν από 42 ολόκληρα χρόνια. Αυτή είναι η ιστορία του Tetris.
Έχει εμπνεύσει την αρχιτεκτονική, την τέχνη και τη μουσική. Έχει κερδίσει διάφορα Παγκόσμια Ρεκόρ Γκίνες, όπως για τη «Μεγαλύτερη Ποινή Φυλάκισης για Χρήση Βιντεοπαιχνιδιού», για έναν άνδρα που συνέχισε να παίζει στο κινητό του κατά τη διάρκεια μιας πτήσης παρά τις εντολές του πληρώματος.
Ψηφίζεται, επίσης, ως ένα από τα κορυφαία παιχνίδια όλων των εποχών, ενώ έχει πουλήσει περισσότερα από 520 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλες τις πλατφόρμες και εκδόσεις από τον Ιούνιο του 1984, όταν και δημιουργήθηκε, έως και σήμερα. Πολλά μπορεί να πει κανείς για το Tetris, αλλά πάντα θα γυρίζουμε στο σημείο 0, σε αυτή την κοινή παραδοχή: είναι εθιστικό.
Ρωσική πλεκτάνη
Πριν από 42 χρόνια, στα γραφεία της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών στη Μόσχα, ο Αλεξέι Παζίτνοφ, ένας νεαρός ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης έλαβε τον πρώτο του επιτραπέζιο υπολογιστή. Ήταν ένα σοβιετικής κατασκευής Elektronika 60, αντίγραφο του αμερικανικού μίνι υπολογιστή με το όνομα PDP-11.
Άρχισε, λοιπόν, να γράφει προγράμματα. Ένα από αυτά ήταν και το Tetris, το οποίο θεωρήθηκε από τη Δύση – ευτυχώς όχι σε μεγάλο βαθμό – ρωσική πλεκτάνη με σκοπό να «ρίξει» τη νεολαία της Αμερικής στο κενό της άσκοπης δραστηριότητα – ό,τι συνέβη αργότερα με τα smartphones, δηλαδή.
Ο Παζίτνοφ, 29 ετών τότε, έγραψε μαθηματικούς γρίφους και παιχνίδια που αγαπούσε από μικρός. Πίστευε ότι οι γρίφοι έχουν πλάκα, μόνο που, όταν μετά από μερικούς πειραματισμούς έφτασε στο Tetris, κατάλαβε ότι στην οθόνη του έχει κάτι σοβαρό, ένα ακατέργαστο παιχνίδι που ξεχώριζε από τα υπόλοιπα. Το πρόγραμμα δεν ήταν περίπλοκο, δεν υπήρχε σκορ, δεν είχε επίπεδα. Αλλά όταν άρχισε να παίζει, δεν μπορούσε να σταματήσει.
Η ιδέα είναι απλή: από το πάνω μέρος της οθόνης, μια σειρά από «τουβλάκια» (tetrominoes) διαφορετικών σχημάτων πέφτουν αργά προς τα κάτω. Ο παίκτης μπορεί να περιστρέψει κάθε τουβλάκι καθώς πέφτει – μετατρέποντας, ας πούμε, μια γραμμή σε στήλη – ή να το μετακινήσει στο πλάι, αλλά μόλις φτάσει στο χαμηλότερο σημείο, σταθεροποιείται. Αν τα τουβλάκια γεμίσουν μια γραμμή χωρίς κενά, αυτή εξαφανίζεται. Διαφορετικά συσσωρεύονται, δίνοντας στον παίκτη όλο και λιγότερο χρόνο προτού φτάσουν στην κορυφή. Και πάλι από την αρχή.
To Game Boy και η εκτόξευση
Η πρώιμη επιτυχία του παιχνιδιού δε βελτίωσε ιδιαίτερα την οικονομική κατάσταση του Παζίτνοφ καθώς τα δικαιώματα ανήκαν στο σοβιετικό κράτος. Μια έκδοση για υπολογιστές που κυκλοφόρησε το 1985, όμως, άρχισε να εξαπλώνεται στην ανατολική Ευρώπη, πριν πάρει το δρόμο για τη Δύση δύο χρόνια αργότερα.
Όλα άλλαξαν για τον δημιουργό του Tetris το 1988. Ο Χενκ Ρότζερς, ένας Ολλανδός εκδότης παιχνιδιών που είχε ως βάση του την Ιαπωνία εκείνη την εποχή, είδε το Tetris στην Έκθεση Καταναλωτικών Ηλεκτρονικών στο Λας Βέγκας. Η πρώτη του εντύπωση ήταν ότι ήταν υπερβολικά απλό, ότι δεν είχε τίποτα το ιδιαίτερο. Μετά επέστρεψε και το έπαιξε ξανά. Και ξανά. Σύντομα κατάλαβε ότι το παιχνίδι ήταν μοναδικό.
Ο Ρότζερς κέρδισε έναν σκληρό ανταγωνισμό για να κλείσει τη συμφωνία, μια κίνηση που τελικά οδήγησε σε μια συνεργασία με τη μεσολάβηση της Nintendo, η οποία είχε ως αποτέλεσμα το Tetris να συμπεριλαμβάνεται πακέτο με κάθε κονσόλα Game Boy.
Χωρίς τη Nintendo είναι πιθανό το Tetris να μην είχε αποκτήσει ποτέ την αναγνωρισιμότητα που έχει σήμερα, αλλά ο Ρότζερς βρήκε έναν σύμμαχο στο πρόσωπο του Μινόρου Αρακάουα, του τότε επικεφαλής της Nintendo της Αμερικής. Ο Αρακάουα κατάλαβε το παιχνίδι ήταν το κλειδί για την επιτυχία του Game Boy στον υπόλοιπο κόσμο, πουλώντας 30 εκατομμύρια κομμάτια μαζί με την κονσόλα.
Η επιτυχία χτίζεται με ένα τούβλο τη φορά
Ενώ ο Ρότζερς έκανε καριέρα παραχωρώντας άδειες χρήσης του Tetris σε όλο τον κόσμο, ο Παζίτνοφ έπρεπε να περιμένει μέχρι το 1996 – όταν τα δικαιώματα επέστρεψαν σε αυτόν από το ρωσικό κράτος – για να αρχίσει να βγάζει χρήματα από την επιτυχία του. Μέχρι τότε, ωστόσο, το μυαλό του βρισκόταν αλλού: είχε μετακομίσει στις ΗΠΑ και εργαζόταν ως σχεδιαστής παιχνιδιών στη Microsoft.
Στις μέρες μας, και οι δύο άνδρες αφιερώνουν τον χρόνο τους στην παραχώρηση αδειών του Tetris σε άλλες εταιρείες. Τι είναι όμως αυτό που το κάνει τόσο εθιστικό; Ο Παζίτνοφ, ο οποίος δηλώνει ότι παραμένει προγραμματιστής στην καρδιά, πιστεύει ότι το Tetris είναι ένα «καλό πρόγραμμα» με την απλότητα και τη φορητότητα ως κρίσιμα πλεονεκτήματα. Πιστεύει όμως ότι το μυστικό της επιτυχίας του είναι η επιμονή.
«Τα κλασικά παιχνίδια που γράφτηκαν τη δεκαετία του ’80 ή στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 δεν άντεξαν στο χρόνο απλώς και μόνο επειδή οι δημιουργοί ή οι ιδιοκτήτες τους δε νοιάστηκαν για αυτά», είχε δηλώσει σε μια παλαιότερη συνέντευξή του στον Guardian.
Ακόμα και μετά από τόσα χρόνια – και παρόλο που αναγνώρισε την εθιστική φύση του παιχνιδιού από νωρίς – ο Ρότζερς παραμένει έκπληκτος που το Tetris έχει επιδείξει τέτοια ανθεκτικότητα. Ο κύριος που μπήκε στο βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες για τη «Μεγαλύτερη Ποινή Φυλάκισης για Χρήση Βιντεοπαιχνιδιού» σίγουρα εξακολουθεί να πιστεύει σε αυτή. Η προσήλωσή του, άλλωστε, αποτελεί κομμάτι της ανθεκτικότητας του Tetris.
