Τι λένε Ελληνες παραγωγοί για την έλλειψη νόμιμων «χεριών» – Οι καθυστερήσεις στην έκδοση βίζας
Θέλουμε εργάτες γης νόμιμους από τρίτες χώρες, αλλά δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος να φτάσουν στην Ελλάδα. Ετσι, πολλοί ριψοκινδυνεύουν τη ζωή τους για να έρθουν παράνομα, πληρώνοντας χιλιάδες ευρώ στους διακινητές στη Λιβύη. Οταν και αν καταφέρουν να φτάσουν στην Κρήτη και στη Γαύδο, τους βάζουμε φυλακή με στόχο να τους απελάσουμε, αν και όταν μπορέσουμε.
Την ίδια στιγμή, οι αγρότες δεν μπορούν να μαζέψουν τη σοδειά τους εγκαίρως λόγω έλλειψης εργατικών χεριών. Η έλλειψη αυτή έχει φέρει με τη σειρά της αύξηση του μεροκάματου, με αποτέλεσμα να μη βγαίνει η εξίσωση του κόστους για τον αγρότη. Ακόμη χειρότερα, όταν χρειάζεσαι εργατικά χέρια άμεσα, δεν ζητάς χαρτιά και άδεια εργασίας.
Ενας φαύλος κύκλος παραλόγου εις βάρος της πρωτογενούς ελληνικής παραγωγής, που εξυπηρετεί μόνο το αφήγημα «οι μετανάστες που έρχονται παράνομα, θα μπαίνουν φυλακή και θα απελαύνονται». Στα λόγια· γιατί στην πράξη ούτε και αυτό γίνεται να πραγματοποιηθεί. Περίπου 7.200 πολίτες του Μπανγκλαντές έφτασαν στην Κρήτη και στη Γαύδο το 2025 και το πρώτο εξάμηνο του 2026 (στοιχεία του Λιμενικού). Αντιθέτως, οι επιστροφές πολιτών της συγκεκριμένης χώρας από την Ελλάδα παραμένουν περιορισμένες: Μέσα στο 2026 έως τα μέσα Οκτωβρίου είχαν πραγματοποιηθεί μόλις 120 επιστροφές.
Οι αγρότες αδυνατούν να μαζέψουν τη σοδειά τους εγκαίρως, ενώ η αύξηση των μεροκάματων και του κόστους παραγωγής δυσχεραίνει περαιτέρω την εξίσωση.
«Πέρυσι τον Νοέμβριο είχα κάνει αίτηση για να έρθουν 4 συγκεκριμένα άτομα από το Μπανγκλαντές. Δεν τους ξέρω, πώς θα μπορούσα άλλωστε, μου τους συνέστησαν κάποιοι που ήδη εργάζονται στην περιοχή. Φέτος πριν από λίγες ημέρες μού έστειλαν μήνυμα ότι ακόμη δεν έχουν περάσει συνέντευξη από την πρεσβεία στην Ινδία για να πάρουν βίζα. Εμείς χρειαζόμαστε εργάτες τώρα για τις ελιές, διαφορετικά δεν θα μαζέψουμε τη σοδειά. Ο νόμιμος τρόπος δεν λειτουργεί», λέει στην «Κ» ο Γιώργος Κόκκινος, πρόεδρος του Αγροτικού Ελαιοπαραγωγικού Συνεταιρισμού και της Ομάδας Παραγωγών «Νηλέας». Μπορείς να βρεις εργάτες γης; «Δύσκολα, υπάρχουν Αλβανοί, Πακιστανοί, Αιγύπτιοι, αλλά δύσκολα βρίσκεις εργάτη που να έχει ΑΦΜ και ΑΜΚΑ, κι έτσι πολλοί αναγκάζονται να καταφύγουν σε παρανόμους. Το μεροκάματο είναι 70-80 ευρώ και χρειάζεται να προσφέρεις και διαμονή. Σήμερα που το ελαιόλαδο έχει 3,20-3,30 το κιλό, εάν δεν έχεις πολλά στρέμματα, καλύτερα να μη μαζέψεις διότι θα “μπεις μέσα”. Σε πολλές περιπτώσεις τα έξοδα ξεπερνούν τα έσοδα», συμπληρώνει.
Η συμφωνία
Απευθυνθήκαμε στην πρέσβειρα του Μπανγκλαντές στην Ελλάδα, Nαχίντα Ραχμάν Σουμόνα, η οποία υπηρετεί στη χώρα εδώ και τρία χρόνια και όπως η ίδια σημειώνει συνεργάζεται στενά με το υπουργείο Μετανάστευσης για το θέμα. Ομως… «Οσοι θέλουν να εργαστούν στην Ελλάδα χρειάζεται να βγάλουν βίζα στο Νέο Δελχί, κάτι που δεν είναι εύκολο». Το 2022 υπεγράφη μια συμφωνία με την Ελλάδα για νόμιμη μετανάστευση εργαζομένων από το Mπανγκλαντές. Προέβλεπε ότι 4.000 νέοι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να έρχονται κάθε χρόνο μέσω ειδικής διαδικασίας χορήγησης άδειας διαμονής με δικαίωμα εργασίας, και υπό προϋποθέσεις, 15.000 άτομα που βρίσκονταν ήδη στην Ελλάδα θα μπορούσαν να εργαστούν. Τελικά πόσοι εργαζόμενοι εισήλθαν νόμιμα; Η πρέσβειρα λέει ότι η συμφωνία χρειάστηκε χρόνο για να τεθεί σε εφαρμογή, αλλά μέχρι και σήμερα δεν έχει αποδώσει καρπούς.
«Το 2024 αλλά και το 2025 οι εργαζόμενοι που ήθελαν να έρθουν στην Ελλάδα δεν κατάφεραν να βγάλουν βίζα εμπρόθεσμα. Κάποιοι από αυτούς ήρθαν αργότερα και δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά γιατί είχαν πάρει άλλους. Οι αγροτικές δουλειές πρέπει να γίνουν σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα», εξηγεί. Αυτή τη στιγμή εκκρεμούν περίπου 20.000 αιτήσεις για δουλειά από Ινδία, Μπανγκλαντές, Σρι Λάνκα και Νεπάλ. Ξέρω ότι προσπαθούν να τις προχωρήσουν, όμως ξέρω ότι υπάρχουν μόνο δύο άτομα στο αρμόδιο γραφείο και δεν είναι εύκολο».
Όπως υπογραμμίζει η κυρία Nαχίντα Ραχμάν Σουμόνα, «έχουμε ζητήσει από την ελληνική κυβέρνηση, λόγω των προβλημάτων με την Ινδία, οι υποψήφιοι εργαζόμενοί μας να βγάζουν βίζα από άλλες περιοχές, ακόμη όμως δεν έχει προχωρήσει κάτι».
Ερευνα της ΕΘΕΑΣ (Εθνική Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών) αναφέρει ότι οι ανάγκες για εργάτες γης για την αγροτική παραγωγή φτάνουν ετησίως σε 70.000-80.000. Και τώρα που βρισκόμαστε στην περίοδο συλλογής του ελαιοκάρπου, το πρόβλημα ξεδιπλώνεται σε όλο του το μέγεθος.
«Από απόψεως παραγωγής είναι καλή χρονιά. Το θέμα είναι εάν θα καταφέρουμε να μαζέψουμε τις ελιές στην ώρα τους και, ακόμη περισσότερο, αν θα μας μείνει τίποτα στην τσέπη με τα μεροκάματα που πρέπει να πληρώσουμε», λένε οι παραγωγοί. Δύο χρόνια μετά την εποχή των υψηλών τιμών, που είχαν φτάσει και στα 8 ευρώ το κιλό, οι τιμές στο ελαιόλαδο για τον παραγωγό έχουν υποχωρήσει στα 3,20-3,40 το κιλό. Τα μεροκάματα για τους εργάτες ανέρχονται σε 70-80 ευρώ. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλη Γιαννούλη, «περίπου το 10% του καρπού της ελιάς έχει μείνει στα δένδρα φέτος λόγω της έλλειψης των εργατών γης, αλλά και του αυξημένου κόστους παραγωγής, σε συνδυασμό με τη μείωση της τιμής στο ελαιόλαδο».
Ο Παναγιώτης Τριανταφυλλόπουλος έχει 150 στρέμματα με ελιές στη Μεσσηνία. Ξεκίνησε να μαζεύει στις αρχές του Οκτωβρίου και προβλέπει ότι θα χρειαστεί ακόμη περίπου δύο μήνες. Το λάδι του το δίνει σε εμπόρους, οι οποίοι όπως ξέρει το διώχνουν χύμα για Ιταλία. Φοβάται για τις τιμές, γιατί ξέρει ότι στην Ιταλία υπάρχει παραγωγή και η τιμή είναι χαμηλή. «Και στην Ιταλία έκαναν διαδήλωση για το λάδι οπότε… Εχουμε μεγάλο πρόβλημα με τους εργάτες, δεν μπορούμε να βρούμε. Εχουμε κάνει αίτηση για ανθρώπους από Αίγυπτο στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μεσσηνίας, πληρώνουμε 100 ευρώ για κάθε άτομο. Μετά αυτοί στέλνουν τα χαρτιά στις πρεσβείες ή στο προξενείο σε Αλεξάνδρεια και Κάιρο, κι εκεί κόβονται οι μετακλήσεις. Πέρυσι κάλεσα έξι, πλήρωσα 700 ευρώ και δεν ήρθε κανένας. Αν πάρεις παρανόμους το πρόστιμο είναι 10.500 για τον καθένα. Δεν ξέρω πώς να μαζέψω τις ελιές», επισημαίνει ο παραγωγός. Ολες οι διατάξεις που επέτρεπαν σε ανθρώπους που βρίσκονται παράνομα στην Ελλάδα να δουλέψουν έχουν καταργηθεί, εξηγεί άνθρωπος που φτιάχνει χαρτιά για νόμιμους μετανάστες στην περιοχή. Πολλοί άνθρωποι που βρίσκονται για χρόνια στην Ελλάδα και έχουν κάνει παιδιά, τα οποία έχουν τελειώσει το ελληνικό σχολείο, δεν μπορούν να βγάλουν άδεια διαμονής και παραμένουν παράνομοι.
Ο Ηλίας Γεωργιτσόπουλος, 62 χρόνων, για χρόνια απασχολούσε Αλβανούς στα κτήματά του στη Μεσσηνία. Τους ήξερε, τον ήξεραν, είχαν μάθει, τους είχε εμπιστοσύνη. «Τώρα υπάρχουν γραφεία που φέρνουν από τις Φιλιππίνες, αλλά δεν ξέρεις τι είναι. Το θέμα είναι ότι δίνεις μεροκάματο, αλλά να βγάζουν και δουλειά. Ο κόσμος εδώ στην περιοχή έχει κάποια ηλικία, δεν είμαστε νέοι πια, χρειαζόμαστε βοήθεια. Και μηχανήματα να έχεις πάλι χρειάζεσαι χέρια», τονίζει.
Στην Κρήτη, πάλι, οι αγρότες έχουν ευτυχώς τον τουρισμό, που οι ανάγκες του σε προσωπικό μειώνονται αυτή την εποχή. «Ετσι έρχονται σε εμάς· άνθρωποι από το Πακιστάν, την Ινδία, την Αίγυπτο και το Μπανγκλαντές. Ωστόσο, επειδή είναι λίγοι σε σχέση με όσους χρειαζόμαστε, τα μεροκάματα είναι 80 ευρώ και χρειάζεται να παρέχεις διαμονή και διατροφή. Κάνουν δύο μισάωρα διαλείμματα και στις 16.00 σου λένε “φεύγουμε”. Δεν βγάζουν δουλειά, όμως τι να κάνεις», αναφέρει ο Μιχάλης Χαιρετάκης.
Υπάρχει ένα επιπλέον πρόβλημα, καταλήγει. Μιλάμε για ποιότητα παραγωγής, αλλά με τις τιμές του ελαιολάδου και τα έξοδα που έχουν αυξηθεί παρά πολύ, δεν υπάρχει η δυνατότητα να «φροντίσω την παραγωγή μου όπως θα ήθελα. Δεν βγαίνουν τα νούμερα».
Το επικίνδυνο ταξίδι από το Μπανγκλαντές μέσω Λιβύης
Παρά τις δυσκολίες και το γεγονός ότι δεν μπορούν να εργαστούν τουλάχιστον νόμιμα, χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να έρχονται μέσω Λιβύης στην Κρήτη και στη Γαύδο. Η πρέσβειρα του Μπανγκλαντές στην Ελλάδα Ναχίντα Ραχμάν Σουμόνα περιγράφει: «Κάποιοι έρχονται νόμιμα και καταφέρνουν να βγάλουν άδεια εργασίας. Στη Μανωλάδα θα βρείτε αρκετούς. Ομως πολλοί έρχονται παράνομα. Στο Μπανγκλαντές, ειδικά σε κάποιες περιοχές, υπάρχει μεγάλη πίεση από τους φίλους και την οικογένεια να προσπαθήσουν να έρθουν στην Ευρώπη. Είναι ένα όνειρο γι’ αυτούς. Και υπάρχουν και πάρα πολλοί στρατολογητές. Τριγυρίζουν στα χωριά και λένε “μπορώ να κανονίσω το ταξίδι σου από το Μπανγκλαντές στην Ελλάδα. Δεν χρειάζεται να μου δώσεις χρήματα τώρα. Οταν φτάσεις στο Κάιρο ή στην Τζέντα, τότε η οικογένειά σου θα μου δώσει κάποια χρήματα”».
Τα τελευταία δύο χρόνια όλο και περισσότεροι μετανάστες προερχόμενοι από τη χώρα της Νότιας Ασίας εισέρχονται στην Κρήτη και στη Γαύδο, με σκοπό να εργαστούν στην Ελλάδα.
Και συνεχίζει: «Στην αρχή λοιπόν πληρώνουν εκείνοι για όλα. Όταν φτάσεις στο Κάιρο, ο σύνδεσμος καλεί σπίτι και ζητάει 2.000 ευρώ. Μετά, όταν φτάσεις στην Τρίπολη, πάλι παίρνουν και ζητούν χρήματα. Και τότε αρχίζει το δράμα. Τους κλείνουν σε κοντέινερ κοντά στο λιμάνι του Τομπρούκ και τους δίνουν να τρώνε μερικά κομμάτια ψωμί και λίγο νερό. Κάνουν μπάνιο μία φορά την εβδομάδα. Ζητούν από τις οικογένειες από 3.400 έως και 35.000 ευρώ. Μερικές φορές τους χτυπάνε και στέλνουν βίντεο στην οικογένεια για να ζητήσουν περισσότερα χρήματα. Ολες αυτές οι πρακτικές έχουν αυξηθεί τα τελευταία δύο χρόνια, γιατί δεν μπορούν να έρθουν νόμιμα. Εμείς από την πρεσβεία αλλά και η κυβέρνηση δεν επικροτούμε την τακτική της παράνομης μετανάστευσης. Το ταξίδι από τη Λιβύη είναι πολύ ριψοκίνδυνο. Δεν ξέρουμε καν πόσοι έχουν χάσει τη ζωή τους στη θάλασσα».
