της Δέσποινας Σωτηροπούλου*
“Δημιούργησε και ζήσε έτσι, ώστε να μη χρειάζεσαι διαλείμματα”
“Δεν είμαι αθλήτρια ιππασίας. Ιππεύω τα άλογά μου γιατί μου το επιτρέπουν”
Δράσεις στο Κατσικάρι από τη νεαρή εκπαιδεύτρια αλόγων Νικόλ Σπηλιωτοπούλου την Κυριακή 19 Απριλίου, από τις 09:30 το πρωί έως τις 13:30 το μεσημέρι
Από τα χρόνια της αρχαιότητας, το άλογο δεν ήταν απλώς ένα ζώο εργασίας ή μεταφοράς, αλλά ένα πανίσχυρο σύμβολο με πολλαπλές σημασίες, άρρηκτα συνδεδεμένο με την αριστοκρατία, τον πόλεμο, τη θεϊκή υπόσταση και την τέχνη.
Στην ποίηση το συναντάμε ως άτι. Το κάλλιστο, υπερήφανο, ευγενές και δυνατό άλογο, που όμως στους καιρούς μας, εκείνο το «χρυσοσέλωτο άτι» των παραμυθιών, χάνει τη θέση του λόγω της ταχύτητας και της οικονομικής εκμετάλλευσης. Τη λαιμαργία αυτή κάποιοι ρομαντικοί ιδεαλιστές την καταδιώκουν με πράξεις και μαθήματα ευαισθησίας. Είναι εκείνοι που γνωρίζουν ότι οι ψυχές δεν ορίζονται από τις μορφές. Εκείνοι που σιωπούν μπρος στη δύναμη της φύσης και υπακούουν στους ατάραχους κανόνες της. Εκείνοι που προφυλάσσουν το ελεύθερο ζώο και, μαζί με αυτό, όλους τους ωφελούμενους: μικρά παιδιά, άτομα με προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας, μελλοντικούς γητευτές και καβαλάρηδες.
Ανάμεσα σε αυτούς και η εκπαιδεύτρια αλόγων Νικόλ Σπηλιωτοπούλου. Το κορίτσι του Πύργου που τολμά να κάνει πραγματικότητα τα όνειρά της. Που δεν τιθασεύεται από την κανονικότητα μιας ρουτίνας, αλλά αντρεύει από την αγάπη για τα άλογά της και πρωτοπορεί. Με φτερά στα πόδια και ευλυγισία αλογίσια όρισε τον καταπράσινο ορίζοντά της κι αλωνίζει, καλώντας για πρώτη φορά στα χρονικά του τόπου τους συμπολίτες της σε ένα σεμινάριο εκπαίδευσης, φροντίδας και συμπερίληψης. Η χρονιά του αλόγου συναντάται με τις χρονιές των ανθρώπων, μεταξύ θεωρίας και πρακτικής εξάσκησης, κάνοντας το πρώτο βήμα για μια σειρά ανάλογων δράσεων που θα εξελιχθούν ως το τέλος του έτους.
Οι δράσεις αφορούν σειρά εναλλακτικών προτάσεων για τη σχέση μεταξύ αλόγου και ανθρώπου, με θεματικές για τον τρόπο εκπαίδευσης, τη φροντίδα και την ψυχολογία του αλόγου, τη θεραπευτική ιππασία και την προσέγγιση του αλόγου από τον άνθρωπο. Με στόχο την ανάδειξη της εμπιστοσύνης και της μεταξύ τους οικειότητας, την Κυριακή 19 Απριλίου, από τις 09:30 το πρωί έως τις 13:30 το μεσημέρι, οι συμμετέχοντες θα ενταχθούν στον υπέροχο κόσμο των πιο περήφανων και ελεύθερων ζώων.
Υπό την καθοδήγηση της εκπαιδεύτριας και ιππιάτρου Αναστάση Τσαμαδιά, θα διαβούν τον δρόμο της επαφής και της κατανόησης με τα επτά άλογα. Θα μυηθούν στην εξοστράκιση του φόβου και την αντικατάστασή του από την τόλμη και, με το άγγιγμα στην αρχή και στη συνέχεια με την παρατήρηση, θα γνωρίσουν έναν νέο κόσμο και μια εμπειρία που μπορεί να εξελιχθεί σε καινούργια φιλοσοφία ζωής.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει θεωρητική εισαγωγή, πρακτική εξάσκηση σε αδάμαστο άλογο και ολοκλήρωση με πρακτική εφαρμογή στα εκπαιδευμένα άλογα του υπαίθριου χώρου.
Η πρωταγωνίστρια του ντοκιμαντέρ της Δέσποινας Σωτηροπούλου «Ηλεία – Η Φωτιά της Ειρήνης», που προβάλλεται στο κανάλι History Cosmote, με τη χαλιναγωγημένη ελευθερία που τη διέκρινε καθώς κάλπαζε στα κύματα της Σπιάντζας, τώρα εμβαθύνει περισσότερο στην κοινωνική της προσήλωση:
«Συνήθως τα άλογα είναι κακοποιημένα από ανεπίδεκτους εκπαιδευτές-εκμεταλλευτές, οπότε η πρώτη τους αντίδραση είναι ο φόβος και η άμυνα. Ο τρόπος που θα το προσεγγίσεις πηγάζει μόνο από τη διάθεση αγάπης που έχεις προς αυτό. Καθώς του προσφέρεις αυτή την αγάπη, εκείνο αποδεσμεύεται από τα τραύματά του και σιγά-σιγά αφήνεται σε εσένα. Δεν είναι μόνο η γλώσσα του σώματος που καλείσαι να διακρίνεις, αλλά και η γνώση που διαθέτεις για την ψυχολογία και τη συμπεριφορά του. Η αίσθηση που κερδίζει κάποιος καθώς θα αλληλοκοιταχτούν… Ο άνθρωπος και το άλογο, όταν καταφέρνουν να ισορροπήσουν, γίνονται συνεργάτες σε ένα από κοινού τόλμημα. Ο ένας ακούει τον άλλον. Υπακούει στον άλλον. Σέβεται τον άλλον. Πάρε-δώσε είναι. Το άλογο ελευθερώνεται όταν πιστέψει στη ζωή. Το ίδιο όμως δε συμβαίνει και με τον άνθρωπο; Ποιος άνθρωπος ζει μέσα στον φόβο;»
Και δεν είναι μόνο αυτό που μοιάζει να χάσκει στην προσέγγιση ενός αλόγου. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου η ανθρώπινη αδιαφορία ή η λανθασμένη τακτική εκπαίδευσης αποφέρει τραγικά συμβάντα. Η επικοινωνία μεταξύ ανθρώπου και αλόγου, όπως λέει η Νικόλ Σπηλιωτοπούλου, εμπεριέχει τεχνική και τακτική. Όταν το άλογο χάσει τη θέση που η φύση του απέδωσε, όλα βαίνουν ανώμαλα και επικίνδυνα. Τόσο για το ίδιο όσο και για εκείνους που το συναναστρέφονται με την όποια ιδιότητα.
«Οι περισσότεροι αγοράζουν ένα άλογο και, χωρίς κόπο, θεωρούν ότι έπιασαν τον πρώτο λαχνό. Δεν είναι έτσι. Δεν βάζεις ένα άλογο στη σκληρή εργασία δίχως να το κερδίσεις μέσω της εκπαίδευσής του. Η εξέλιξη απαιτεί σταδιακή εφαρμογή. Πώς θα αποδώσει ένας άνθρωπος, αν δεν έχει εκπαιδευτεί και, ανά βαθμίδα, φτάσει στον στόχο του; Γίνεται; Θα διαλυθεί φτάνοντας στην κορυφή. Οι σχέσεις χτίζονται. Θέλουν γερά θεμέλια για να κερδηθούν. Δεν είναι δούλοι μας τα άλογα. Δεν είναι υπηρέτες των επιδιώξεών μας ούτε κατώτεροί μας. Είμαστε συνοδοιπόροι. Μαζί τα καταφέρνουμε. Έντεχνα αναπτυσσόμαστε. Του δίνω και μου δίνει. Δεν του απαιτώ, γιατί, αν κάνω αυτό το λάθος, το έχασα. Αυτά ήταν τα πρώτα συμβουλευτικά λόγια του δασκάλου μου, του παγκοσμίου φήμης Ελληνοαυστραλού γητευτή Steve Vergis. Τα λόγια του καρφώθηκαν μέσα μου, όπως τα πέταλα στα καμαρωτά πόδια των αλόγων μου.
Ολοκληρώνοντας την εκμάθησή μου, μου είπε: “Να ζεις παρέα με τα άλογά σου, σαν να μη χρειάζεσαι διαλείμματα”. Αυτό κάνω, γι’ αυτό και δεν κουράζομαι, γι’ αυτό και δεν παραπονιέμαι, γι’ αυτό και είμαι ευτυχής μαζί τους».
Είναι σίγουρο πως η φράση «γητεύω» κουβαλά εξ ορισμού γοητεία που δε χαρίζεται… Κατακτιέται. Με κόπο και αγώνα. Γι’ αυτό και είναι άσκηση καθημερινή και επώδυνη. Οι εκπαιδευτές φέρουν ρόλο διδασκάλου και εδώ ταιριάζει η προσομοίωση του Σωκράτη στην απολογία του: «Αν, αντί για τους δυο σου γιους, είχες δυο πουλάρια, σε ποιον θα τα εμπιστευόσουν; Ποιον θα μίσθωνες για να στα μεγαλώσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο; Ποιος θα ήταν άξιος αυτής της εμπιστοσύνης σου;»
«Ξεκίνησα γητεύοντας τον εαυτό μου και μετά τα άλογά μου. Με ταπείνωση και συγχώρεση φτάνουμε στην ταύτιση. Δε θα πρέπει να ξεχνάμε πως το άλογο, από κατασκευής, φέρει υπερφυσική δύναμη. Αν δεν τη δεις, θα σε λυγίσει. Πόσο μάλλον όταν την αναγνωρίσεις και καλεστείς να τη δαμάσεις… Ο εγωισμός σου φτάνει τόσο ψηλά, που, αν δε μπορείς να τον ελέγξεις, χάνεις το μεγάλο στοίχημα. Ή θα κάνεις υπομονή και οπισθοχωρήσεις για να το κερδίσεις και να του επιβληθείς ή θα διαλυθείτε και οι δύο μαζί. Είναι στο χέρι σου. Αυτή η αναμέτρηση στο μεταξύ μας “συνδιαλέγεσθαι” είναι τόσο μεταφυσική όσο η είσοδός μας στην αιωνιότητα. Και για να την προσεγγίσω, καλούμαι να τη μοιραστώ. Επιλεκτικά λοιπόν, προχωρώ».
Η Νικόλ Σπηλιωτοπούλου καλπάζει, γιατί έτσι αποφάσισε να ζει. Κι αυτή είναι μια αρχή που αγγίζει το ιδεατό των βασικών αξιών μας. Μια ελπιδοφόρα ανάβαση που ποντάρει στην αλληλεπίδραση. Εντός του καλοκαιριού θα πραγματοποιηθεί μια μεγάλη εκδήλωση συμπερίληψης, που θα αφορά τα άτομα με αναπηρίες και τη θεραπευτική ιδιότητα των αλόγων προς αυτά, αποδεικνύοντας πως, όταν η φύση επιτάσσει, ο άνθρωπος, ως γνήσιο κύτταρό της, μπορεί.
*δημοσιογράφος ΕΣΗΕΑ, σκηνοθέτης, συγγραφέας
