Οι Βρυξέλλες εξετάζουν μακροπρόθεσμα εργαλεία για το αγροτικό κόστος.
Η απάντηση των Βρυξελλών σε ενδεχόμενη κρίση λιπασμάτων είναι… η μεγαλύτερη χρήση κοπριάς αγελάδων.
Αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων διαφαίνονται στον ορίζοντα, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου στο Ιράν και του αυξανόμενου κόστους στα λιπάσματα. Ωστόσο, το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διασφάλιση της επάρκειας στην Ευρώπη – το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί σήμερα Τρίτη – επικεντρώνεται σε μια μακροπρόθεσμη ρυθμιστική προσπάθεια για την αύξηση της αξιοποίησης κοπριάς και αγροτικών αποβλήτων ως λιπάσματα.
Δεν πρόκειται για τη γρήγορη λύση που κάποιοι περίμεναν.
«Οι αγρότες περίμεναν τολμηρή δράση», δήλωσε η ευρωβουλευτής Βερόνικα Βρετσιόνοβα, επικεφαλής της επιτροπής γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Οι οδικοί χάρτες δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς. Οι αγρότες χρειάζονται δράση, όχι προθέσεις».
Τα αγροτικά λόμπι προωθούν την ίδια θέση. «Οι Ευρωπαίοι αγρότες δεν μπορούν να περιμένουν έναν μακροπρόθεσμο οδικό χάρτη ενώ το κόστος παραγωγής συνεχίζει να αυξάνεται και η ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα λιπασμάτων συνεχίζει να συρρικνώνεται», δήλωσε ο Χοσέ Μαρία Καστίγια της ASAJA, η μεγαλύτερη αγροτική οργάνωση στην Ισπανία. «Η σημερινή κρίση δεν αφορά μόνο τις τιμές, αφορά τη στρατηγική αυτονομία, την επισιτιστική ασφάλεια και την επιβίωση της ευρωπαϊκής γεωργίας», προσθέτει.
Η Ευρώπη παράγει το μεγαλύτερο μέρος των λιπασμάτων της χρησιμοποιώντας εισαγόμενο αέριο. Όταν τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν στο τέλος Φεβρουαρίου, το κόστος του φυσικού αερίου εκτινάχθηκε και οι παγκόσμιες αγορές λιπασμάτων πιέστηκαν, με αποτέλεσμα οι τιμές να αυξηθούν περίπου 70% σε σχέση με το 2024».
Η μακροχρόνια φιλοδοξία της ΕΕ να απεξαρτηθεί από τα λιπάσματα που βασίζονται στο αέριο φάνηκε… προφητική, όταν έκλεισαν τα Στενά. Παραγωγοί, αγρότες και λιανεμπόριο περίμεναν να δουν αν οι Βρυξέλλες κινηθούν γρήγορα σε μια κρίση.
Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατα προσχέδια που εξασφάλισε το POLITICO, το σχέδιο προσφέρει ελάχιστα για να βοηθήσει τους αγρότες που αντιμετωπίζουν την άνοδο του κόστους αυτό το φθινόπωρο ή για να προστατεύσει τους καταναλωτές από την «ωρολογιακή βόμβα τιμών» που έρχεται του χρόνου.
Όπως φαίνεται, οι Βρυξέλλες βασίζονται σε μακροπρόθεσμα μέτρα και εργαλεία, που χρειάζονται χρόνια για να αποδώσουν. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή τα ταχύτερα διαθέσιμα εργαλεία, όπως η αναστολή δασμών σε εισαγωγές από Ρωσία και Λευκορωσία ή η παύση του ευρωπαϊκού φόρου σε εισαγωγές με υψηλές εκπομπές άνθρακα, θεωρήθηκαν πολιτικά υπερβολικά… ευαίσθητα για να εφαρμοστούν.
Το στοίχημα του CBAM
Ένας από τους ταχύτερους τρόπους για να βοηθηθούν οι αγρότες θα ωφελούσε επίσης τον Βλαντίμιρ Πούτιν: η αναστολή δασμών και επιπλέον επιβαρύνσεων στις εισαγωγές λιπασμάτων από Ρωσία και Λευκορωσία – βασική πηγή εσόδων για τη χρηματοδότηση του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία. Τα προσχέδια δείχνουν ότι η Επιτροπή διατηρεί αυτούς τους δασμούς, που ισχύουν από τον Ιούνιο 2025, θεωρώντας τους απαραίτητους για τη μείωση της στρατηγικής εξάρτησης από τη Ρωσία.
Το άλλο γρήγορο εργαλείο θα ήταν να παύσει ο συνοριακός φόρος άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα που εισάγονται από χώρες με χαλαρότερους κλιματικούς κανόνες. Προσχέδιο του Απριλίου έδειχνε ότι η Επιτροπή το εξέταζε σοβαρά ως προσωρινό μέτρο για να γίνουν τα εισαγόμενα προϊόντα φθηνότερα για τους αγρότες – ικανοποιώντας ένα βασικό αίτημα αγροτικών λόμπι όπως η Copa-Cogeca. Ωστόσο, αυτή η κίνηση θα αποτελούσε σημαντική οπισθοδρόμηση από τις κλιματικές φιλοδοξίες της Επιτροπής και άλλα τμήματα της Κομισιόν παρενέβησαν για να τη «μπλοκάρουν».
Τα τελευταία προσχέδια κινούνται ακόμη πιο αποφασιστικά προς την ίδια κατεύθυνση: αντί να καταργήσει τον CBAM, η Επιτροπή δεσμεύεται να «βελτιώσει περαιτέρω τον μηχανισμό», συνεργαζόμενη με το Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη για μέτρα κατά της καταστρατήγησης.
Ωστόσο, οι παραγωγοί λιπασμάτων ίσως επωφεληθούν από μια άλλη κλιματική εξαίρεση: αν επεκτείνουν την παραγωγή χρησιμοποιώντας καθαρότερες εναλλακτικές, το σχέδιο δείχνει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να διατηρήσει μέρος των δωρεάν δικαιωμάτων ρύπανσης και μετά το 2034 στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ. Η απόφαση μετατίθεται σε ξεχωριστή αναθεώρηση τον Ιούλιο.
Με τα βραχυπρόθεσμα εργαλεία εκτός τραπεζιού, το σχέδιο επικεντρώνεται σε μια ρυθμιστική πορεία με στόχο τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από λιπάσματα που παράγονται από ορυκτά καύσιμα και εισάγονται από το εξωτερικό.
Προτείνει αλλαγές σε υφιστάμενους κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων Renure της Οδηγίας για τα Νιτρικά. Αυτές επιτρέπουν ήδη στους αγρότες σε περιοχές με πρόβλημα ρύπανσης νερών να χρησιμοποιούν άζωτο που εξάγεται από κοπριά, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να εφαρμόζουν ποσότητες μεγαλύτερες από τα συνήθη όρια της ΕΕ.
Οι διατάξεις αυτές θα επεκταθούν ώστε να καλύπτουν και τα «digestates», τα υποπροϊόντα της παραγωγής βιοαερίου, που δημιουργείται από την επεξεργασία κοπριάς και οργανικών αποβλήτων.
Ο Χέρμπερτ Ντόρφμαν, επιδραστικός ευρωβουλευτής στην Επιτροπή AGRI, είπε ότι η κοπριά μπορεί να είναι μέρος της λύση, αλλά δεν αρκεί.
«Η κοπριά μπορεί να συμβάλει, αλλά δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει τα λιπάσματα ουρίας και τα αζωτούχα», δήλωσε.
Ο Πράσινος ευρωβουλευτής Τόμας Βάιτς υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν κάνει αρκετά βήματα.
«Πόσα ακόμη καμπανάκια αφύπνισης χρειαζόμαστε; Μιλάμε συνεχώς για κρίσεις – ενέργειας, τροφίμων, γεωπολιτικές – αλλά αγνοούμε τη ρίζα του προβλήματος: την εξάρτησή μας από λιπάσματα βασισμένα στα ορυκτά καύσιμα», τόνισε.
Με πληροφορίες από Politico
