Πώς οι αλγόριθμοι των social media αποφασίζουν ποιες διαμαρτυρίες θα γίνουν viral και ποιες θα μείνουν αόρατες
Στην εποχή της υποτιθέμενης άπλετης πληροφόρησης, η ροή των ειδήσεων αποδεικνύεται βαθιά επιλεκτική. Δεν καθορίζεται μόνο από τη σημασία των γεγονότων, αλλά από αλγοριθμικά φίλτρα, από εταιρικές στρατηγικές πλατφορμών και από πολιτικές ισορροπίες. Η σύγκριση της ψηφιακής κάλυψης των εξεγέρσεων στο Ιράν με τις πρόσφατες κοινωνικές αναταραχές στις Ηνωμένες Πολιτείες φωτίζει μια σκληρή αλήθεια για τη σύγχρονη ενημέρωση. Δεν ελέγχεται πια τόσο τι λέγεται, όσο τι προβάλλεται.
Στην περίπτωση του Ιράν, παρά τις συστηματικές προσπάθειες του καθεστώτος να μπλοκάρει την ψηφιακή επικοινωνία, η πληροφορία φτάνει στη Δύση με εντυπωσιακή ταχύτητα. Η αξιοποίηση δορυφορικών δικτύων και η επιλογή μεγάλων πλατφορμών να ενισχύουν το περιεχόμενο των διαδηλωτών έχουν μετατρέψει τα γεγονότα της Τεχεράνης σε παγκόσμιο σημείο αναφοράς. Η τεχνολογία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ορατότητας, μετατρέποντας κάθε κινητό τηλέφωνο σε φορέα διεθνούς μετάδοσης.
Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εξελίσσεται μια διαφορετική εμπειρία δημόσιας θέασης των γεγονότων. Μετά τον θάνατο της Renee Nicole Good στη Μινεάπολη από πράκτορα του ICE στις 8 Ιανουαρίου 2026, ένα κύμα διαμαρτυριών με το σύνθημα “ICE Out For Good” απλώθηκε σε πολλές πολιτείες. Κι όμως, η παρουσία αυτών των κινητοποιήσεων στα μεγάλα ψηφιακά δίκτυα παραμένει δυσανάλογα χαμηλή.
Οι καταγγελίες για ψηφιακή καταστολή μέσω αλγοριθμικών πρακτικών που υποβαθμίζουν περιεχόμενο το οποίο χαρακτηρίζεται ως πολιτικά ευαίσθητο πληθαίνουν. Πολλοί χρήστες καταφεύγουν σε κωδικοποιημένη γλώσσα και σε εναλλακτικές πλατφόρμες όπως το Telegram και το Signal για να διακινήσουν υλικό που στις μεγάλες πλατφόρμες είτε περιορίζεται δραστικά είτε χάνεται μέσα στον ψηφιακό θόρυβο.
Αυτή η πραγματικότητα οδηγεί σε μια κρίσιμη δημοσιογραφική διαπίστωση. Η λογοκρισία στον 21ο αιώνα δεν ασκείται μόνο με απαγορεύσεις. Ασκείται με τη διαχείριση της ορατότητας. Δεν χρειάζεται να απαγορευτεί μια είδηση. Αρκεί να μην αποκτήσει εμβέλεια.
Το γεγονός ότι μια εξέγερση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να είναι πιο παρούσα στην καθημερινή μας ενημέρωση από μια κοινωνική αναταραχή στο κέντρο της Δύσης δείχνει πόσο ισχυρές έχουν γίνει οι ψηφιακές πύλες πληροφόρησης. Οι αλγόριθμοι δεν είναι ουδέτεροι. Καθορίζουν ρυθμούς, ιεραρχήσεις, σιωπές.
Η ίδια λογική της επιλεκτικής ορατότητας λειτουργεί και στο ελληνικό περιβάλλον, με διαφορετικά εργαλεία αλλά με γνώριμα αποτελέσματα. Υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ. Υποθέσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της πολιτικής ευθύνης εμφανίζονται συχνά αποσπασματικά, χωρίς διάρκεια στον δημόσιο διάλογο, χωρίς τη δυναμική που θα επέβαλλε η σοβαρότητά τους. Δεν διαγράφονται από τον δημόσιο χώρο. Αποδυναμώνονται.
Πρόκειται για έναν μηχανισμό επιλεκτικής προβολής και ελέγχου της ατζέντας που δεν στερεί από τον πολίτη την πληροφορία. Του στερεί όμως την ιεράρχηση. Κι όταν η ιεράρχηση χάνεται, χάνεται μαζί της και η δυνατότητα ουσιαστικής κρίσης.
Το πραγματικό διακύβευμα για τη σύγχρονη ενημέρωση δεν είναι πια η αναζήτηση της είδησης. Είναι η κατανόηση των μηχανισμών που αποφασίζουν τι θα φτάσει στην οθόνη μας και τι θα παραμείνει στο περιθώριο των ψηφιακών και επικοινωνιακών φίλτρων.
Σε έναν κόσμο υπερπληροφόρησης, η πιο αποτελεσματική μορφή λογοκρισίας δεν είναι η σιωπή. Είναι η αορατότητα όσων ενοχλούν και η διαρκής υπερέκθεση όσων βολεύουν.
*Δημοσιογράφος, Αν. Γραμματέας Τομέα Επικοινωνίας ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
