Πολλοί συγχέουν την επαγγελματική εξουθένωση με την απλή υπερφόρτωση εργασίας – Πέντε βασικά σημάδια βοηθούν να ξεχωρίσει το burnout από το προσωρινό στρες
Από τη στιγμή που ο όρος burnout καθιερώθηκε για να περιγράψει την επαγγελματική εξουθένωση, ολοένα και περισσότεροι εργαζόμενοι πιστεύουν ότι βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, χωρίς όμως αυτό να ανταποκρίνεται πάντα στην πραγματικότητα.
Η πληθώρα αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα που προσεγγίζουν το ζήτημα επιφανειακά ενισχύει τις λανθασμένες αυτοδιαγνώσεις. Πολλοί χρησιμοποιούν πλέον τη φράση «έχω καεί» με τον ίδιο τρόπο που παλαιότερα έλεγαν απλώς «είμαι κουρασμένος». Όταν κάποιος πειστεί ότι έχει υποστεί επαγγελματική εξουθένωση, αρχίζει συνήθως να αναζητά αποδείξεις που να επιβεβαιώνουν αυτή την πεποίθηση. Έτσι, κάθε στιγμή ανίας σε μια σύσκεψη ή κάθε αίσθημα κόπωσης λόγω ενός απαιτητικού προγράμματος θεωρείται ένδειξη burnout.
Aν όμως η έντονη πίεση στη δουλειά παρερμηνευθεί ως επαγγελματική εξουθένωση, τότε είναι πιθανό να επιλεγούν λύσεις που δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό πρόβλημα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το burnout αποτελεί συνέπεια χρόνιου εργασιακού στρες που παραμένει αδιαχείριστο για μεγάλο διάστημα και εκδηλώνεται μέσω τριών βασικών χαρακτηριστικών: εξάντληση, κυνισμό και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.
Αν κάποιος θεωρεί λανθασμένα ότι πάσχει από burnout, μπορεί να πιστέψει ότι η παραίτηση αποτελεί μονόδρομο, χάνοντας την ευκαιρία να εφαρμόσει πρακτικές που θα τον ανακούφιζαν ουσιαστικά. Ακολουθούν πέντε σημάδια που δείχνουν ότι νιώθετε υπερβολική πίεση και όχι επαγγελματική εξουθένωση.
Ειδικότερα:
Εξακολουθείτε να ενδιαφέρεστε για το αποτέλεσμα
Αν σας απογοητεύουν τα εμπόδια που δυσκολεύουν την απόδοσή σας και σας εμποδίζουν να δώσετε τον καλύτερο εαυτό σας, τότε πιθανότατα βιώνετε υπερβολική πίεση. Αν, αντίθετα, έχετε πάψει να ενδιαφέρεστε για το τελικό αποτέλεσμα, τότε βρίσκεστε πιο κοντά στην επαγγελματική εξουθένωση.
Αναρωτηθείτε πώς θα νιώθατε αν παραδίδατε μια εξαιρετική δουλειά αυτή την εβδομάδα. Θα σας έδινε ακόμη ικανοποίηση; Αν η απάντηση είναι θετική, τότε είστε πιθανότατα προσωρινά επιβαρυμένοι και όχι πραγματικά εξουθενωμένοι.
Ένα καλό Σαββατοκύριακο σας βοηθά να ανακάμψετε
Αν επιστρέφετε στη δουλειά τη Δευτέρα έστω και λίγο πιο ξεκούραστοι, τότε το πιθανότερο είναι ότι έχετε απλώς κουραστεί. Ένα σύντομο διάλειμμα δεν λύνει όλα τα προβλήματα, ωστόσο μπορεί να βελτιώσει αισθητά την κατάσταση. Αν όμως ακόμη και μετά από μια εξαιρετική εβδομάδα διακοπών αισθάνεστε εξίσου εξαντλημένοι, τότε ίσως υπάρχει θέμα burnout.
Βέβαια, σημασία έχει και ο τρόπος που περνάτε τον ελεύθερο χρόνο σας. Αν οι διακοπές γεμίζουν με συνεχείς δραστηριότητες χωρίς πραγματική ξεκούραση, είναι δύσκολο να αξιολογήσετε τα οφέλη τους.
Έχετε διάθεση να εργαστείτε αλλά οι υποχρεώσεις είναι υπερβολικές
Όταν αισθάνεστε υπερφορτωμένοι, οι σκέψεις σας συνήθως περιστρέφονται γύρω από το ότι οι απαιτήσεις είναι πολλές και ο διαθέσιμος χρόνος περιορισμένος. Η μείωση των υποχρεώσεων, η αναζήτηση βοήθειας ή η καλύτερη οργάνωση μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση.
Στην περίπτωση του burnout, όμως, κυριαρχεί μια διαφορετική αίσθηση: η αδυναμία να ολοκληρώσετε τις εργασίες σας και η αδιαφορία για το αν θα ολοκληρωθούν. Η απώλεια νοήματος αποδυναμώνει κάθε προσπάθεια και αφαιρεί την ικανοποίηση της ολοκλήρωσης.
Μπορείτε ακόμη να δείτε τη γραμμή τερματισμού
Όταν βρίσκεστε υπό πίεση, εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί όταν ολοκληρωθεί μια προθεσμία ή όταν φτάσει το τέλος της εβδομάδας. Αντίθετα, η επαγγελματική εξουθένωση συνοδεύεται από την αίσθηση ότι δεν υπάρχει διέξοδος. Κάθε ολοκληρωμένη υποχρέωση μοιάζει απλώς με την αρχή της επόμενης και η προοπτική της συνέχισης φαντάζει δυσβάσταχτη.
Οι επιπτώσεις στο σώμα είναι έντονες
Η υπερβολική πίεση συχνά εκδηλώνεται με σφιγμένους μύες, στομαχικές ενοχλήσεις ή δυσκολίες στον ύπνο, καθώς το μυαλό παραμένει διαρκώς απασχολημένο με εκκρεμότητες.
Παρότι δυσάρεστα, αυτά τα συμπτώματα δείχνουν ότι ο οργανισμός εξακολουθεί να αντιδρά στο στρες και σας ωθεί να αναλάβετε δράση. Ήπια άσκηση, διατάσεις ή δραστηριότητες όπως η γιόγκα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.
Στο burnout, αντίθετα, συχνά εμφανίζεται συναισθηματικό και σωματικό μούδιασμα. Πολλοί περιγράφουν την κατάσταση λέγοντας πως δεν νιώθουν πλέον ούτε άγχος ούτε οποιοδήποτε άλλο συναίσθημα.
Τι μπορείτε να κάνετε
Αν διαπιστώσετε ότι είστε υπερφορτωμένοι, δεν χρειάζεστε απαραίτητα μια νέα δουλειά ή μια μακρά άδεια. Χρειάζεστε ένα σχέδιο διαχείρισης της κατάστασης και σαφή αναγνώριση των συναισθημάτων σας αντί να τα χαρακτηρίζετε όλα ως «στρες».
Μια χρήσιμη τεχνική είναι ο κανόνας των 10 λεπτών: αφιερώστε μόλις δέκα λεπτά σε μια εργασία που αποφεύγετε, ώστε να δημιουργηθεί η απαραίτητη δυναμική για να συνεχίσετε. Εξίσου αποτελεσματικό μπορεί να είναι το να μετατρέψετε τις καθημερινές υποχρεώσεις σε μια μορφή παιχνιδιού.
Αν όμως πρόκειται για πραγματικό burnout, τότε πιθανόν να απαιτείται πιο ουσιαστική παρέμβαση, όπως θεραπευτική υποστήριξη, μεγαλύτερη άδεια ή σημαντικές αλλαγές στον επαγγελματικό ρόλο. Σε περίπτωση αμφιβολίας, η συμβουλή ενός ειδικού ψυχικής υγείας είναι η ασφαλέστερη επιλογή.
Η επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, αρκεί πρώτα να αναγνωριστεί με ακρίβεια.
