Η ΕΕ έχει γίνει πεδίο διεκδικήσεων χωρίς διάθεση για γενναίους συμβιβασμούς. Ειδικά για τον προϋπολογισμό, η έλλειψη κοινής γραμμής δίνει την αίσθηση για… σκορποχώρι.
«Αν στο θέμα της Άμυνας, μία χώρα έλεγε “δεν θέλω να ακολουθήσω την ευρωπαϊκή πολιτική και λειτουργώ προς μια άλλη κατεύθυνση”, δεν θα είχε συνέπειες;».
Έτσι έθεσε το ζήτημα της Μετανάστευσης Ευρωπαίος διπλωμάτης, προσπαθώντας να εξηγήσει γιατί η Δανία και η Ιταλία θέλησαν να «βάλουν στη γωνία» την Ισπανία για τη νομιμοποίηση περίπου 500.000 μεταναστών.
Κατά τη Σύνοδο Κορυφής που ολοκληρώθηκε ύστερα από δύο δύσκολες μέρες στις Βρυξέλλες, Ρώμη και Κοπεγχάγη θέλησαν να εντάξουν στα συμπεράσματα μια δικλείδα ασφαλείας, ώστε αυτή η «κανονικοποίηση» να μην ξανασυμβεί. Εκτιμούν ότι η νομιμοποίηση των μεταναστών στην οποία προχώρησε ο Σοσιαλιστής Ισπανός ηγέτης Πέδρο Σάντσεθ λειτουργεί ως πόλος έλξης (pull factor) για τους μετανάστες και ήθελαν να συμπεριληφθούν στα συμπεράσματα αναφορές για «ενημέρωση» και «συντονισμό» της χώρας που στο εξής επιλέγει τέτοιου είδους πολιτικές στις χώρες που επηρεάζει.
Η σκληρή αυτή στάση δεν πέρασε, αλλά είναι χαρακτηριστική του όσο έχει ιδεολογικοποιηθεί το ζήτημα της Μετανάστευσης από μερικά κράτη-μέλη. Εκ των υστέρων, εξέφρασαν υποστήριξη στην Ισπανία για τη Θέουτα -εκείνη τη στιγμή, η Μελόνι ήταν έτοιμη να κάνει βορά της τον Ισπανό Πρωθυπουργό…
Τελικά τα συμπεράσματα βγήκαν, πολύ περιορισμένα σε σχέση με τα αρχικά. Αλλά δεν «έφταιγε» ούτε η Δανία, ούτε η Ιταλία, ούτε η Ισπανία. Η Πολωνία και η Ουγγαρία δεν ήθελαν να αναφερθεί στο κείμενο ότι το Σύμφωνο Μετανάστευσης δουλεύει, αφού έχουν πάρει εξαίρεση από την εφαρμογή του!
Πεδίο διεκδικήσεων χωρίς συμβιβασμούς
Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ έχει γίνει πεδίο εθνικών διεκδικήσεων χωρίς διάθεση για γενναίους συμβιβασμούς. Το ίδιο έγινε και για το θέμα της Ενέργειας και του ευρωπαϊκού ΠΔΠ. Πειθαρχία έναντι αποφασιστικών κινήσεων, πεπατημένη αντί για εμπνευστική δημιουργικότητα, και κάπως έτσι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δίνουν την εντύπωση ότι είναι εκτός τόπου και χρόνου.
Ειδικά για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η έλλειψη της κοινής γραμμής από τον λεγόμενο γαλλογερμανικό άξονα, ο οποίος στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις κυριαρχούσε, δίνει την αίσθηση για… σκορποχώρι. Ο Γάλλος Πρόεδρος, με τη Λεπέν στο κατόπι του, το έχει πιάσει. Εκείνος όμως που μοιάζει δύσκολο να ανταποκριθεί είναι ο Καγκελάριος Μερτς.
Στις περισσότερες πολιτικές του εκτιμήσεις μέχρι σήμερα έχει πέσει έξω: στα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια, το Βέλγιο τον «άδειασε» πανηγυρικά. Στο θέμα της Κίνας, άλλαξε στάση άρδην. Στον προϋπολογισμό τώρα, επιμένει σε περικοπές, τόσο που ο Βέλγος Πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέμπερ όταν έλαβε το λόγο για το ΠΔΠ είπε «Τι να πούμε κι εμείς, αν η Γερμανία δεν έχει λεφτά…».
Εκεί έχει φτάσει, να αστειεύονται μαζί του οι μικρότερες χώρες. Κι όμως, μόλις πριν την έναρξη της Συνόδου, 22 γερμανικοί φορείς ζήτησαν ένα μεγάλο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, λέγοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες γεωπολιτικές, κλιματικές και κοινωνικές προκλήσεις με τη λογική του «να κάνουμε περισσότερα με λιγότερα». Ζήτησαν επαρκή χρηματοδότηση για να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα της ΕΕ, η κοινωνική συνοχή και οι δημοκρατικές αξίες.
Πολιτικό ζήτημα ο προϋπολογισμός
Η αλήθεια είναι ότι και ο προϋπολογισμός είναι πολιτικό ζήτημα. Η Λεπέν κατηγόρησε την ΕΕ ότι η επίτευξη συμφωνίας πριν από τις γαλλικές εκλογές θα ήταν αντιδημοκρατική. Τον χαρακτηρισμό που απέρριψε ο Πρόεδρος του ΕυρωπαΪκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Όπως είπε, η προθεσμία που έθεσε για τον προϋπολογισμό ενόψει των Χριστουγέννων «δεν έχει καμία σχέση με εκλογές». «Ευτυχώς, η ζωή δεν είναι μόνο εκλογές», ανέφερε, τονίζοντας ότι οι αγρότες, οι φοιτητές, οι ερευνητές και οι επιχειρήσεις αναμένουν επίσης έναν προϋπολογισμό, τα κονδύλια του οποίου θα μπορούν να εκταμιευθούν την 1η Ιανουαρίου 2028.
«Μπορεί να απαιτηθεί διάστημα έως και ενάμισι έτους για την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών που μεσολαβούν μεταξύ της επίτευξης μιας συμφωνίας και της ροής των χρηματοδοτήσεων», σημείωσε και πρόσθεσε ότι αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο τώρα, λόγω των καινοτομιών στον τρόπο λειτουργίας του επόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ.
«Δεν θα μπορούσα να το θέσω καλύτερα», συμφώνησε δίπλα του η φον ντερ Λάιεν.
Πρωτοφανής η σύμπνοια για την Ουκρανία
Η συζήτηση για το ΠΔΠ τον Δεκέμβριο, ώστε «να κλείσει» όπως θέλουν να πιστεύουν οι περισσότεροι ηγέτες, θα συμπέσει και με τις προτάσεις της Επιτροπής για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Ουκρανίας για το 2027. 70 ακόμα δισ. ευρώ λείπουν, πέρα από τα 90 δισ. του δανείου που έχουν ήδη εγκρίνει για τις ανάγκες της Ουκρανίας.
Οι ηγέτες καταγράφουν μια πρωτοφανή σύμπνοια στη στήριξη της Ουκρανίας, παρά τις αποχρώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο συζητήθηκε και η συμφωνία Τραμπ-Πούτιν για το ντίζελ. Κάποιοι ηγέτες ζήτησαν από τον Ζελένσκι να μην είναι τόσο «έτοιμος» να απαντήσει σε όλες τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου. «Καν’το όμως η ΕΕ», φαίνεται να του είπαν.
Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι η ΕΕ δε φαίνεται να θέλει να επιδιώξει να τελειώσει ο πόλεμος, πριν οι συνθήκες φέρουν την Ουκρανία ως ισότιμο μέλος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η Ρωσία, επιμένουν, δε δείχνει σημάδια ότι θέλει να συνεργαστεί για το τέλος του πολέμου.
Μόνο που ίσως θα πρέπει να εξηγήσουν στους Ευρωπαίους πολίτες πώς γίνεται να βρίσκονται τόσα χρήματα για την Ουκρανία, αλλά όχι για τους Ευρωπαίους που θα υποφέρουν από τον κρύο, δύσκολο χειμώνα…
