Οι διεθνείς ενεργειακές κρίσεις δεν μένουν στον χάρτη. Περνούν στην αντλία, στο φορτηγό, στο θερμοκήπιο, στο ψυγείο και τελικά στην τιμή του προϊόντος. Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας κατέγραφε το Brent περίπου στα 105 δολάρια το βαρέλι, με ιδιαίτερη πίεση και στα προϊόντα ντίζελ. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, αυτό σημαίνει ακριβότερες μεταφορές, μεγαλύτερο κόστος λειτουργίας μηχανημάτων και επιβάρυνση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Στην Ηλεία το κόστος είναι συγκεκριμένο. Ο παραγωγός πληρώνει καύσιμο για μηχανήματα, ρεύμα για άντληση και ψύξη και μεταφορικό κόστος για να φτάσει το προϊόν από Αμαλιάδα, Γαστούνη, Βάρδα ή Πύργο στην αγορά. Ένα διεθνές σοκ πολλαπλασιάζεται σε κάθε στάδιο.
Η απάντηση πρέπει να είναι πρακτική. Αντικατάσταση παλαιών ενεργοβόρων αντλιών, ενεργειακός συμψηφισμός για οργανωμένες ομάδες παραγωγών, φωτοβολταϊκά σε κατάλληλες αγροτικές εγκαταστάσεις με σεβασμό και προστασία περιβάλλοντος, αποθήκευση όπου είναι οικονομικά βιώσιμη και μετρήσιμη εξοικονόμηση. Όλα αυτά πρέπει να γίνονται και χωρίς πρόχειρες χωροθετήσεις ή υποθέσεις ειδικών που μεταφέρουν το πρόβλημα αλλού.
Χρειάζεται όμως και οικονομική πολιτική. Η καταπολέμηση της ακρίβειας δεν γίνεται με μία επιδότηση κάθε φορά που αυξάνεται η τιμή. Γίνεται όταν μειώνεις μόνιμα το κόστος παραγωγής, απλοποιείς τις διαδικασίες και περιορίζεις τη φορολογική και διοικητική επιβάρυνση εκεί όπου αυτό είναι δημοσιονομικά εφικτό. Ο στόχος πρέπει να είναι περισσότερα διαθέσιμα χρήματα στον παραγωγό, στη μικρή επιχείρηση και στον καταναλωτή.
Όσο περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα μένει στην τοπική οικονομία, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα να δημιουργηθεί προσωπικό και επιχειρηματικό κεφάλαιο. Κεφάλαιο που μπορεί να επιστρέψει σε εξοπλισμό, τυποποίηση, αποθήκευση, νέες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη παραγωγή.
Η διευκόλυνση στην πώληση είναι εξίσου κρίσιμη. Κοινές υποδομές ψύξης, καλύτερη οργάνωση μεταφορών, ψηφιακές υπηρεσίες για άδειες και απλούστερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση μπορούν να μειώσουν χρόνο και κόστος.
Χρειάζεται επίσης διαφάνεια στο ενεργειακό κόστος της αγροτικής παραγωγής. Να γνωρίζουμε πόσο κοστίζει πραγματικά η ενέργεια ανά καλλιέργεια, ποια επένδυση μειώνει περισσότερο το κόστος και σε πόσο χρόνο αποσβένεται. Μόνο έτσι οι ενισχύσεις μετατρέπονται σε παραγωγική επένδυση και όχι σε προσωρινή ανακούφιση. Η Περιφέρεια μπορεί να οργανώσει κοινό μηχανισμό τεχνικής υποστήριξης για ενεργειακές αναβαθμίσεις μικρών παραγωγών.
Παράλληλα, κάθε νέο μέτρο πρέπει να αξιολογείται με έναν απλό δείκτη: πόσο μειώνει το πραγματικό κόστος ανά μονάδα παραγωγής και πόσο από το όφελος περνά τελικά στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Η ενεργειακή πολιτική πρέπει τελικά να υπηρετεί τον πολίτη και τον οικονομικό του προϋπολογισμό. Το Χορμούζ, η ελληνική ενεργειακή ασφάλεια, η ακρίβεια και η καθημερινότητα της Ηλείας είναι θέμα εφοδιαστικής αλυσίδας. Τα διεθνή, τα εθνικά και τα τοπικά είναι απολύτως διασυνδεδεμένα.
*Ο Δρ. Μάριος Π. Ευθυμιόπουλος είναι Διευθυντής Strategy International (SI) – Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής, Vytautas Magnus University – School of Politics and Diplomacy
