Τι θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ για την προκαταβολή φόρου και τα τεκμήρια επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών
Τις τελευταίες πινελιές στο φορολογικό πακέτο της ΔΕΘ βάζει το οικονομικό επιτελείο, με δύο παρεμβάσεις να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Πρόκειται για τη μείωση της προκαταβολής φόρου και τη σταδιακή υποχώρηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης.
Πίσω, όμως, από τις εξαγγελίες βρίσκονται δύο δύσκολες εξισώσεις.
Η πρώτη είναι καθαρά δημοσιονομική. Πόσο μπορεί να μειωθεί η προκαταβολή φόρου χωρίς να δημιουργηθεί μεγάλο κενό στα έσοδα.
Η δεύτερη εξίσωση είναι πόσο γρήγορα μπορούν να περιοριστούν τα τεκμήρια χωρίς να χαθεί ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
Η προκαταβολή φόρου
Η προκαταβολή φόρου αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις βασικές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις, καθώς δεσμεύει σημαντικό μέρος της ρευστότητάς τους για φόρο που αφορά την επόμενη χρήση
Για τα νομικά πρόσωπα, ο συντελεστής βρίσκεται σήμερα στο 80%, με τον τελικό στόχο να τοποθετείται αισθητά χαμηλότερα. Ωστόσο, η μετάβαση προς μικρότερο συντελεστή και κυρίως προς το 50% δεν αναμένεται να γίνει σε μία κίνηση όπως αναφέρουν στελέχη της κυβέρνησης στον ΟΤ. Ο λόγος είναι απλός όσο μεγαλύτερη είναι η μείωση, τόσο μεγαλύτερη είναι και η άμεση απώλεια εσόδων για τον προϋπολογισμό.
Μια πρώτη αποκλιμάκωση προς το 70% θεωρείται πολύ πιο διαχειρίσιμη από μία απότομη πτώση στο 50%. Η πρώτη επιλογή περιορίζει το κόστος και επιτρέπει στο οικονομικό επιτελείο να κρατήσει δημοσιονομικές εφεδρείες, ενώ η δεύτερη θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο.
Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης προς το παρόν είναι η σταδιακή μείωση της. Η σταδιακή αποκλιμάκωση θα δώσει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να στείλει ένα σαφές μήνυμα στήριξης στην επιχειρηματικότητα, χωρίς όμως να εξαντλήσει σε μία χρονιά σημαντικό μέρος των διαθέσιμων πόρων μιας που το 2027 είναι χρονιά εκλογών.
Για τις επιχειρήσεις, το όφελος όμως είναι άμεσο. Κάθε μείωσης της προκαταβολής φόρου μεταφράζεται σε περισσότερη διαθέσιμη ρευστότητα, η οποία μπορεί να κατευθυνθεί σε επενδύσεις, μισθούς, κεφάλαιο κίνησης ή κάλυψη αυξημένων λειτουργικών αναγκών.
Τα τεκμήρια
Πιο σύνθετη είναι η εξίσωση στο μέτωπο των τεκμηρίων.
Η κατεύθυνση είναι η σταδιακή απομάκρυνση από το σημερινό σύστημα καθώς όπως αποκάλυψε χθες σε συνέντευξη του ο Κωστής Χατζηδάκης δεν καταργείται η τεκμαρτή φορολόγηση αλλά περιορίζονται τα τεκμήρια, όσο η φορολογική διοίκηση αποκτά καλύτερη εικόνα για τα πραγματικά εισοδήματα και τις συναλλαγές.
Τα τεκμήρια μπήκαν στη φορολογική εξίσωση ακριβώς επειδή για χρόνια το κράτος δεν είχε επαρκή εργαλεία για να γνωρίζει με ακρίβεια τι πραγματικά κερδίζει κάθε επαγγελματίας. Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, τα ψηφιακά βιβλία, οι διασταυρώσεις στοιχείων και η διεύρυνση της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να χτίζει πολύ πιο ολοκληρωμένο προφίλ για κάθε φορολογούμενο.
Εδώ ακριβώς συνδέεται η φορολογική συνέπεια με τα τεκμήρια στην οποία θα «πατήσει» η κυβέρνηση. Έτσι, το επόμενο βήμα θα είναι η μετάβαση από ένα οριζόντιο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης σε ένα περισσότερο εξατομικευμένο μοντέλο, στο οποίο θα παίζει ρόλο το φορολογικό ιστορικό του επαγγελματία. Με απλά λόγια, ένας επαγγελματίας που για σειρά ετών δηλώνει σταθερά τα εισοδήματά του, υποβάλλει εμπρόθεσμα τις δηλώσεις του, εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις του και δεν εμφανίζει χαρακτηριστικά υψηλού φορολογικού κινδύνου, θα μπορούσε σταδιακά να αντιμετωπίζεται διαφορετικά από κάποιον με ασταθή ή ύποπτη φορολογική εικόνα.
Η συνέπεια λοιπόν θα λειτουργήσει ως διαβατήριο για λιγότερα τεκμήρια. Και εκεί βρίσκεται ο πραγματικός γρίφος. Ποια θα είναι τα κριτήρια που θα ορίζουν τον «συνεπή» φορολογούμενο. Θα αρκεί η έγκαιρη υποβολή δηλώσεων; Θα συνεκτιμώνται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές; Θα λαμβάνεται υπόψη η εικόνα των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η συνέπεια στον ΦΠΑ, η συμπεριφορά απέναντι σε ελέγχους ή η διαχρονική σχέση δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας;
Η κοινή εξίσωση
Η προκαταβολή φόρου και τα τεκμήρια έχουν τελικά ένα κοινό χαρακτηριστικό καθώς και τα δύο μέτρα απαιτούν χρόνο.
Στην προκαταβολή φόρου, ο περιορισμός είναι δημοσιονομικός. Το κράτος εισπράττει περίπου κοντά στα 800 εκατομμύρια ετησίως επιπλέον λόγω της τεκμαρτής φορολόγησης των ελευθέρων επαγγελματιών. Στα τεκμήρια, ο περιορισμός είναι η ανάγκη να μη χαθεί η αποτελεσματικότητα στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής.
Αυτοί είναι οι δύο γρίφοι πίσω από τις φοροελαφρύνσεις της ΔΕΘ και από τον τρόπο που θα λυθούν θα κριθεί όχι μόνο το μέγεθος των φετινών ανακοινώσεων, αλλά και η φορολογική κατεύθυνση των επόμενων ετών μιας και η φετινή ΔΕΘ θα έχει ορίζοντα το 2030.
