Ο Δημήτρης Μαλεβίτης, ελαιοπαραγωγός βιολογικού ελαιολάδου και ιδιοκτήτης ελαιοτριβείου στην Μυρτιά Ηλείας μιλά στην “Πρωινή” για την φετινή ελαιοκομική χρονιά

Συνέντευξη στην Ηρώ Ρήγα

Η φετινή ελαιοκομική χρονιά στην Ηλεία ξεδιπλώνεται μέσα σε ένα απαιτητικό τοπίο. Οι ξαφνικές μεταβολές του καιρού ανάγκασαν πολλούς παραγωγούς να μπουν νωρίτερα στους ελαιώνες, προσπαθώντας να διασώσουν την ποιότητα του καρπού από το δάκο, τις υγρασίες, την πίεση από το γλοιοσπόριο. Οι ποσότητες μπορεί να κρίνονται ικανοποιητικές σε αρκετές περιοχές, ωστόσο η προσπάθεια για την παραγωγή ποιοτικού λαδιού είναι φέτος αρκετά επίπονη σε σχέση με άλλες χρονιές.

Στο κέντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το ελαιοτριβείο του Αθανάσιου Μαλεβίτη στην Μυρτιά Ηλείας, μια οικογενειακή επιχείρηση που εδώ και 50 χρόνια λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για πολλούς παραγωγούς της περιοχής. Με συνεχή παρουσία σε όλη τη διάρκεια της συγκομιδής, σύγχρονες εγκαταστάσεις και έμφαση στη σωστή επεξεργασία του καρπού, το ελαιοτριβείο αποτελεί για πολλούς όχι απλώς έναν χώρο παραγωγής, αλλά έναν συνεργάτη εμπιστοσύνης.

Ο Δημήτρης και η Μαρία Μαλεβίτη ανήκουν στη νέα γενιά των ανθρώπων που βλέπει το ελαιόλαδο όχι απλώς ως προϊόν, αλλά ως πολιτισμό. Καθημερινά έρχονται σε επαφή με παραγωγούς, παρακολουθούν την πορεία της συγκομιδής και μετρούν στην πράξη τις δυσκολίες της φετινής χρονιάς: από την υποβάθμιση της ποιότητας λόγω παρασίτων μέχρι την αβεβαιότητα των τιμών.

Με αφορμή όλα αυτά, ο Δημήτρης Μαλεβίτης μίλησε στην εφημερίδα Πρωινή για να μας μεταφέρει πώς κυλά η φετινή χρονιά, τι προβλήματα συναντούν οι παραγωγοί, πώς αντιδρά το ελαιοτριβείο και τι περιμένει ο ίδιος για τη συνέχεια. Η δική του ματιά αποτελεί πολύτιμο «θερμόμετρο» για το τι πραγματικά συμβαίνει στις ελιές και στα λιοτρίβια της Ηλείας.

“Οι χαμηλές τιμές παραγωγού οδηγούν στην αποδυνάμωση της ελαιοκαλλιέργειας καθώς αποθαρρύνουν όλους αυτούς που ασχολούνται με την παραγωγή ελαιολάδου”

Δημήτρη πες μας δυο λόγια για την ιστορία του ελαιοτριβείου. Πότε ξεκίνησε η λειτουργία του;

Είναι μια οικογενειακή επιχείρηση που ξεκίνησε το 1975 ο πατέρας μου Αθανάσιος Μαλεβίτης και η μητέρα μου Φωτεινή. Φέτος κλείνουμε 50 χρόνια λειτουργίας. Ήταν από τα πρώτα φυγοκεντρικά ελαιοτριβεία της περιοχής μας. Το 2010 εκσυγχρονίσαμε τη μονάδα παραγωγής και πλέον το λειτουργούμε με την αδερφή μου τη Μαρία που είναι γεωπόνος ως διφασικό οικολογικό φυγοκεντρικό ελαιοτριβείο.

Πώς εξελίσσεται φέτος η χρονιά για το ελαιοτριβείο σου; Έχεις αισθανθεί μεγαλύτερη πίεση σε σχέση με παλιότερα;

Σε σχέση με την περσινή χρονιά που για την περιοχή μας ήταν χρονιά με μεγάλη ποσότητα παραγωγής, η πίεση είναι μικρή. Οι δυσκολίες δημιουργούνται κυρίως στη διαχείριση των διαφόρων ποιοτήτων που παράγονται καθώς λόγω των ασθενειών που παρουσιάζουν έξαρση φέτος το φθινόπωρο, κάποια από τα παραγόμενα λάδια εμφανίζουν μειωμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και κυρίως υψηλή οξύτητα.

Ποιες είναι οι πρώτες σου εκτιμήσεις για την ποσοτική παραγωγή στο ελαιοτριβείο σου σε σχέση με πέρυσι;

Οι προβλέψεις για τη φετινή χρονιά έλεγαν για μια μέτρια παραγωγή από άποψη ποσότητας. Πλησιάζοντας την περίοδο της συγκομιδής οι προβλέψεις επιβεβαιώνονται. Η έλλειψη εργατικού δυναμικού και ο φόβος των ασθενειών (δάκος, γλοιοσπόριο) οδήγησαν αρκετούς παραγωγούς στην πρώιμη έναρξη της συγκομιδής (τέλη Σεπτέμβρη). Όμως οι βροχές του Οκτωβρίου και οι πολύ χαμηλές αποδόσεις οδήγησαν σε καθυστέρηση. Από τα τέλη του Οκτωβρίου έχουμε μπει σε κανονικούς ρυθμούς.

“Η μεγάλη αύξηση των εξόδων και του κόστους παραγωγής αφήνει μικρά περιθώρια κέρδους”

Πώς βλέπεις τις φετινές τιμές παραγωγού και πώς αισθάνεσαι προσωπικά για την κερδοφορία της χρονιάς;

Οι μεγάλες διακυμάνσεις είναι το βασικό χαρακτηριστικό των τιμών του ελαιολάδου τα τελευταία χρόνια. Έτσι και φέτος, ενώ το φρέσκο αγουρέλαιο ξεκίνησε με τιμές άνω των €7 ανά κιλό, από τις αρχες Νοεμβρίου υποχώρησαν στα €4,5 – €5, πιέζοντας αρκετά παραγωγούς και ελαιοτριβείς, καθώς η μεγάλη αύξηση των εξόδων και του κόστους παραγωγής αφήνει μικρά περιθώρια κέρδους. Ταυτόχρονα υπάρχει και διακύμανση των τιμών σε σχέση με την ποιότητα των ελαιολάδων που παράγονται. Έτσι τα έξτρα παρθένα ελαιόλαδα λόγω και της περιορισμένης ποσότητας, ενδέχεται να κινηθούν σε υψηλότερα επίπεδα.

Ποιο είναι το κλίμα ανάμεσα στους παραγωγούς της Ηλείας; Νιώθεις ότι υπάρχει ανησυχία πως κάποιοι θα χάσουν μέρος του εισοδήματός τους;

Χαμηλές προσδοκίες ως προς την κερδοφορία θα μπορούσα να πω ότι είναι το κύριο αίσθημα των παραγωγών για τη φετινή χρονιά. Έτσι οι τιμές χαμηλότερες των €5 ανά κιλό είναι οριακες για να δώσουν ένα ικανοποιητικό εισόδημα σε όσους ασχολούνται με την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου. Όπως συμβαίνει συνήθως οι μικροί παραγωγοί δέχονται ακόμα υψηλοτερες πιέσεις λόγω της μηδενικής ή αρνητικής κερδοφορίας.

Πώς αντιμετωπίζεις το ζήτημα των φετινών αποθεμάτων λαδιού; Υπάρχει φόβος για υπερπροσφορά ή δυσκολίες στην απορρόφηση;

Η κατάσταση είναι πολύ ρευστή και υπάρχουν αποκλίσεις ανάμεσα σε προβλέψεις και πραγματική παραγωγή, καθώς και μεταβολές στη ζήτηση λόγω της διακύμανσης των τιμών. Τα αποθέματα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό είναι σε κανονικά επίπεδα. Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση προσφοράς και ζήτησης θα παίξει η ποιότητα των ελαιολάδων, καθώς υπάρχει ήδη μεγάλη προσφορά σε “παρθένο” και “λαμπάντε”, ενώ τα “έξτρα” και κυρίως οι χαμηλές οξύτητες είναι αρκετά περιορισμένα.

Πιστεύεις ότι οι φετινές κλιματικές συνθήκες -ξηρασία, ζέστη- είχαν πιο αρνητικό αντίκτυπο από άλλες χρονιές;

Οι κλιματικές συνθήκες συνθήκες είναι ο κύριος παράγοντας που καθορίζει την πορεία και τα αποτελέσματα της ελαιοκαλλιέργειας κάθε χρόνο. Φέτος δεν είχαμε πολλούς καύσωνες, γεγονός που αύξησε τον πληθυσμό του δάκου, και οι υγρασίες σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες του φθινοπώρου αύξησαν τις προσβολές από γλοιοσπόριο. Με βάση τις οξυμετρήσεις των παραγόμενων ελαιολάδων που κάνουμε, το πρόβλημα επιδεινώνεται όσο προχωράει η ωρίμανση του καρπού.

Τι μέτρα πήρες εσύ και οι παραγωγοί που συνεργάζεσαι για να προστατεύσετε την παραγωγή από τον δάκο και άλλες απειλές;

Παρότι υπάρχει η καθιερωμένη δακοκτονία που εφαρμόζεται από τις κατά τόπου περιφέρειες της Ελλάδας, αρκετοί παραγωγοί κάνουν συμπληρωματικούς ψεκασμούς. Προσωπικά επειδή είμαι κι εγώ παραγωγός βιολογικού ελαιολάδου προσπαθώ να ακολουθώ πιο ήπιες και εναλλακτικές πρακτικές, όπως τη χρήση παγίδων για το δάκο, τον περιορισμό του ποτίσματος τους θερμούς μήνες και τη διατήρηση του οικοσυστήματος του ελαιώνα το οποίο θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι το ανοσοποιητικό σύστημα της ελιάς. Γιατί και η ελιά ένας ζωντανός οργανισμός είναι, έχει κι εκείνη τη χλωρίδα της…

Πώς περιμένεις να κινηθεί η τιμή του ελαιολάδου τους επόμενους μήνες; Βλέπεις σημάδια σταθεροποίησης;

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές είναι πολλοί. Το ελαιόλαδο είναι παγκόσμιο προϊόν, υπάρχουν νέες αγορές, αλλά και καινούριες χώρες-παίκτες που μπαίνουν δυναμικά στην ελαιοκαλλιέργεια (Κίνα, Αυστραλία, Καλιφόρνια). Σ’ ένα τέτοιο τοπίο οι προβλέψεις είναι δύσκολες. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι οι χαμηλές τιμές παραγωγού οδηγούν στην αποδυνάμωση της ελαιοκαλλιέργειας καθώς αποθαρρύνουν όλους αυτούς που ασχολούνται με την παραγωγή ελαιολάδου.

Πώς βλέπεις γενικά το μέλλον της παραγωγής στην Ηλεία; Έχεις αισιοδοξία ή κυριαρχεί η ανησυχία;

Σε αυτό το πλαίσιο ανασφάλειας τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται δύο τάσεις. Η μια είναι να εγκαταλείπονται ελαιώνες αφού η διαχείρισή τους γίνεται ασύμφορη για τους ιδιοκτήτες. Από την άλλη αρκετοί νέοι παραγωγοί αυξάνουν την καλλιέργεια είτε φυτεύοντας καινούριους ελαιώνες είτε μισθώνοντας.

Τι μήνυμα θέλεις να στείλεις στους καταναλωτές μέσα από το ελαιοτριβείο σου αυτή τη χρονιά;

Θέλω να επισημάνω ότι τα ελαιοτριβεία είναι τα σημεία όπου θα βρει κανείς το ελαιόλαδο φρέσκο και στην καλύτερή του μορφή.

Στα σύγχρονα ελαιοτριβεία το λάδι είναι στην πραγματικότητα χυμός ελιάς. Ένας φρέσκος χυμός γεμάτος πολύτιμα συστατικά για τον άνθρωπο, πλούσιο σε αρώματα και γεύσεις.

Δυστυχώς δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τη δυνατότητα να φάνε το λάδι όπως είναι φρέσκο. Ο πατέρας μου πάντα έλεγε “λάδι φρέσκο και κρασί παλιό”. Οι καταναλωτές πρέπει να γνωρίζουν τον κόπο και το κόστος πίσω από την παραγωγή κάθε κιλού ελαιολάδου.