Ποιοι δικαιούνται μηδενικό εκκαθαριστικό και ποιοι κινδυνεύουν με επιπλέον επιβαρύνσεις
Σε δύο μείζονες μεταρρυθμίσεις που αναδιαμορφώνουν ριζικά το τοπίο της φορολογίας ακινήτων προχωρά το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, θέτοντας σε εφαρμογή αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα χιλιάδες ιδιοκτήτες. Ο νέος σχεδιασμός περιλαμβάνει την πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς της χώρας, καθώς και τη στενότερη διασύνδεση του υπολογισμού του φόρου με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου (ΗΤΚ). Οι παρεμβάσεις αυτές διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο ορισμένοι φορολογούμενοι θα δουν μηδενικό εκκαθαριστικό, ενώ για άλλους η ακριβής αποτύπωση των τετραγωνικών μέτρων θα οδηγήσει σε αναπροσαρμογή της τελικής επιβάρυνσης.
Η εφαρμογή της φοροαπαλλαγής για τα ακίνητα της περιφέρειας υλοποιείται σταδιακά, ξεκινώντας με μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 50% το 2026 και καταλήγοντας σε οριστική και πλήρη κατάργηση του φόρου από το φορολογικό έτος 2027. Το μέτρο απευθύνεται αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και αφορά αυστηρά το ακίνητο που δηλώνεται επίσημα ως κύρια κατοικία στη δήλωση εισοδήματος. Επιπρόσθετα, τίθεται ανώτατο περιουσιακό πλαφόν, σύμφωνα με το οποίο η συνολική φορολογητέα αξία της κατοικίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ, αποκλείοντας παράλληλα τα εξοχικά, τις δευτερεύουσες κατοικίες και τα ακίνητα με ανακριβείς καταχωρίσεις στο Ε9.
Κεντρικό κριτήριο επιλεξιμότητας αποτελεί το πληθυσμιακό μέγεθος της περιοχής, καθώς το ευεργέτημα καλύπτει κατά κανόνα οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων, με ειδική πρόβλεψη για την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου όπου το όριο αυξάνεται στους 1.700 κατοίκους. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται ρητά οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, με μοναδική εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, οι μικροί οικισμοί της οποίας εντάσσονται κανονικά στο μέτρο. Συνεπώς, οι ιδιοκτήτες καλούνται να ελέγξουν προσεκτικά τον επίσημο πληθυσμό του συγκεκριμένου οικισμού και όχι απλώς του διευρυμένου δήμου στον οποίο υπάγονται διοικητικά.
Η δεύτερη κομβική τομή εστιάζει στην ενσωμάτωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου ως βασικού εργαλείου προσδιορισμού της επιφάνειας των κτισμάτων από το 2027. Μέχρι σήμερα, ο υπολογισμός βασιζόταν σε συχνά αποκλίνοντα στοιχεία μεταξύ Κτηματολογίου, συμβολαίων, οικοδομικών αδειών και δηλώσεων Ε9. Με τη νέα διάταξη, σε περιπτώσεις όπου η πιστοποιημένη από την ΗΤΚ πραγματική επιφάνεια είναι μικρότερη από εκείνη των παλαιότερων επίσημων τίτλων, ο ΕΝΦΙΑ θα υπολογίζεται επί των μειωμένων τετραγωνικών χωρίς την επιβολή προστίμων ή κυρώσεων για ανακρίβεια παρελθόντων ετών.
Αντίστροφα, η πλήρης ψηφιακή καταγραφή ενδέχεται να επιφέρει αυξημένη φορολογική επιβάρυνση για ακίνητα όπου διαπιστώνονται αδήλωτες επεκτάσεις ή πολεοδομικές μεταβολές. Περιπτώσεις όπως κλεισμένοι ημιυπαίθριοι χώροι, τακτοποιημένα αυθαίρετα, επεκτάσεις κατοικιών ή αλλαγές χρήσης βοηθητικών χώρων (αποθηκών) σε κύριους χώρους θα ενσωματωθούν στη φορολογητέα βάση. Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου λειτουργεί έτσι ως μηχανισμός εξορθολογισμού, αποτυπώνοντας την απόλυτη πραγματική εικόνα του κτίσματος είτε αυτή οδηγεί σε μείωση είτε σε αύξηση της φορολογικής υποχρέωσης.
Ενόψει των αλλαγών του 2027, κρίνεται επιβεβλημένος ο έγκαιρος έλεγχος και ο συντονισμός μεταξύ ιδιοκτητών, μηχανικών και φοροτεχνικών για την αποφυγή δυσάρεστων εκπλήξεων στα εκκαθαριστικά. Οι πολίτες οφείλουν να διασταυρώσουν τα στοιχεία του Ε9 με το Κτηματολόγιο και τους τίτλους ιδιοκτησίας, να επικαιροποιήσουν τα ποσοστά συνιδιοκτησίας και τα εμπράγματα δικαιώματα, καθώς και να βεβαιωθούν ότι η διεύθυνση και ο αριθμός παροχής ρεύματος ανταποκρίνονται ορθά στην κύρια κατοικία τους, διασφαλίζοντας έτσι είτε τη μέγιστη νόμιμη απαλλαγή είτε την ορθή φορολογική συμμόρφωση.
