Πάνω από 40.000 αναπληρωτές-τριες εκπαιδευτικοί γυρνάνε για χρόνια ανά την Ελλάδα, καλύπτοντας μόνιμες ανάγκες. Για το φαινόμενο μιλάνε στο in εργαζόμενοι στην εκπαίδευση και ο πρόεδρος της ΔΟΕ.
Στην Ελλάδα οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, που όμως καλύπτουν μόνιμες και διαρκείς ανάγκες στα σχολεία, αποτελούν σχεδόν το 25% του συνόλου του διδακτικού προσωπικού. Κάθε χρόνο προσλαμβάνονται με δόσεις από 40.000 ως 50.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, πλήρους και μερικής απασχόλησης, για να καλύψουν κενά σε όλες τις βαθμίδες, από τα νηπιαγωγεία ως τα Λύκεια, σε γενική και ειδική αγωγή, τάξεις υποδοχής και παράλληλη στήριξη.
Η τελευταία φάση των προσλήψεων μπορεί να γίνει ακόμα και στη μέση της σχολικής χρονιάς, μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων. Αυτό σημαίνει ότι επί μήνες εκατοντάδες σχολεία της επικράτειας λειτουργούν με κενές διδακτικές ώρες σε κρίσιμα μαθήματα και ειδικότητες. Για να μπαλωθούν ή να καμουφλαριστούν οι ελλείψεις επιστρατεύονται κάθε είδους αλχημείες: συγχωνεύσεις και συμπτύξεις τμημάτων (ακόμα και σε περιπτώσεις που υπάρχουν παιδιά με διαγνώσεις, που θεωρητικά απαγορεύονται τα πολυμελή τμήματα) · μετακινήσεις εκπαιδευτικών σε δύο, τρία και τέσσερα σχολεία για να συμπληρωθούν οι ώρες · κοπτοραπτική στα ωράρια και τα μαθήματα, για να καλυφθουν περισσότερες τάξεις με λιγότερους εκπαιδευτικούς κ.λπ. Ο θεσμός των ολοήμερων σχολείων λειτουργεί μετ’ εμποδίων – με «κόφτες» και περικοπές, ενώ τα καλλιτεχνικά μαθήματα και οι ξένες γλώσσες μπορεί να διδαχθούν από ελάχιστα ως καθόλου.
Αναπληρωτές εκπαιδευτικοί: Ουδέν μονιμότερον του προσωρινού; Δέκα χρόνια με μια βαλίτσα στο χέρι
Πρώτο κουδούνι με χιλιάδες κενά
Η φετινή σχολική χρονιά 2026-27 δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα ονόματα της πρώτης φάσης των προσλήψεων αναπληρωτών ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, με 29.908 προσλήψεις. Παρ’όλα αυτά, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΟΛΜΕ παραμένουν πάνω από 10.000 κενά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μεγάλες είναι οι ελλείψεις στην Ειδική Αγωγή στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Εκτιμήσεις του αναλυτή Patreas, στην πλατφόρμα PDE, ανεβάζουν συνολικά τα κενά σε όλες τις βαθμίδες στα 21.000, μετά την Α’ φάση των προσλήεων.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη έχει ανακοινώσει ότι η Β’ φάση προσλήψεων, με άλλους 6.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικούς θα έχει ολοκληρωθεί πριν το πρώτο κουδούνι. Ως το τέλος της σχολικής χρονιάς εκτιμά ότι οι προσλήψεις αναπληρωτών θα φτάσουν τις 45.000. Με άλλα λόγια η υπουργός Παιδείας επιβεβαιώνει ότι οι δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές καλύπτουν κενά που υπάρχουν κάθε χρόνο και όχι έκτακτες ανάγκες. Φέτος ο αριθμός των μόνιμων εκπαιδευτικών αγγίζει τους 146.521, καθώς οι μόλις 5.300 προσλήψεις που έγιναν μετά βίας αναπληρώνουν τις συνταξιοδοτήσεις. Με βάση τις αναγγελίες της υπουργού, η αναλογία αναπληρωτών προς μόνιμους θα ανέλθει στο 1 προς 3.
Νεοδιόριστοι σε σκηνές
Πρόσφατα το θέμα των αναπληρωτών εκπαιδευτικών έγινε άλλη μια φορά αντικείμενο κεντρικής πολιτικής διαμάχης.
Η προκλητική δήλωση της βουλεύτριας της ΝΔ Σοφίας Βούλτεψη ότι προσλαμβάνονται αναπληρωτές επειδή στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς «η μία στις δύο εκπαιδευτικούς εμφανίζεται εγκυμονούσα», έριξε λάδι στη φωτιά και καταδικάστηκε έντονα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και την εκπαιδευτική κοινότητα.
Τα αιτήματα των εκπαιδευτικών, για μαζικούς μόνιμους διορισμούς, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των σχολείων, ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς, με επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, καθώς και να σταματήσουν οι πειθαρχικές διώξεις, σε βάρος όσων συμμετέχουν στην απεργία-αποχή από την αξιολόγηση, πρωταγωνίστησαν και στις κινητοποιήσεις στη ΔΕΘ.
Όλα τα παραπάνω (καταγγελίες, διαδηλώσεις, πολιτικές κόντρες, υποσχέσεις και εξαγγελίες για διορισμούς), θεωρούνται «μέσα στο πρόγραμμα» και επαναλαμβάνονται κάθε Σεπτέμβρη, λίγο πριν και μετά τον αγιασμό. Δυστυχώς μέσα στο πρόγραμμα θεωρείται πλέον και ο γολγοθάς των νεοδιόριστων και αναπληρωτών εκπαιδευτικών, που καλούνται να υπηρετήσουν σε νησιά και τουριστικές περιοχές, και δεν βρίσκουν στέγη ή τους ζητούνται πανάκριβα ενοίκια.
Η είδηση για τη νεοδιόριστη μητέρα εκπαιδευτικό (θεατρολόγο-μουσικό), στον Αποκόρωνα Χανίων, που έμενε σε κάμπινγκ με το 4χρονο παιδί της επειδή δεν έβρισκε στέγη, προκάλεσε αίσθηση. Η έκκληση της στους χωριανούς να της παραχωρήσουν έστω ένα οικόπεδο να βάλει τη σκηνή της άγγιξε το συναίσθημα, βάζοντας τον ανθρώπινο παράγοντα πάνω από τις στατιστικές. Ο δήμαρχος Αποκορώνου κινητοποιήθηκε και η οικογένεια βρήκε προσωρινή φιλοξενία στο Παρθεναγωγείο Βάμου.
Τέλος καλό όλα καλά; Σαφώς και όχι. Το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο και δεν λύνεται με πυροσβεστικές κινήσεις, φιλανθρωπίες και ημίμετρα.
Τι δουλειά έχεις στην Ύδρα αναπληρωτή;
Λίγο πριν την έκκληση της αναπληρώτριας του Αποκόρωνα, ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Αργοσαρωνικού προχώρησε σε μια καταγγελία η οποία υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν συγκλονιστική όσο και εξοργιστική. Πλέον είναι απλώς… Σεπτέμβρης, ο μήνας που ψάχνεις σπίτι και δεν βρίσκεις ή βρίσκεις χαμοκέλες με τιμές σούιτας.
Μόνο που η περίπτωση της Ύδρας είναι ακραία ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα των εξωφρενικών ενοικίων.
Νεοδιόριστοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί που κλήθηκαν να υπηρετήσουν στην αρχόντισσα του Αργοσαρωνικού ήρθαν σε επικοινωνία με τον σύλλογο γιατί βρέθηκαν σε απόλυτο αδιέξοδο στην ανεύρεση σπιτιού. Τα ενοίκια που τους ζητούσαν οι Υδραίοι ιδιοκτήτες, δεν ξεπερνάνε απλώς τις οικονομικές δυνατότητες των δημόσιων λειτουργών, αλλά σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνάνε και τον μηνιαίο μισθό τους.
Από νεοδιόριστο εκπαιδευτικό, που πληρώνεται με 810 ευρώ τον μήνα λόγω των αυξημένων κρατήσεων του πρώτου έτους, ζητήθηκε ενοίκιο 880 ευρώ. Αν θέλει δηλαδή ο άνθρωπος να διδάξει γράμματα στα παιδιά του νησιού, θα πρέπει να πληρώνει το 110% του μισθού του μόνο για νοίκι, και προφανώς να βρει άλλα τόσα χρήματα για να πληρώσει τα υπόλοιπα έξοδα στέγασης (λογαριασμοί, θέρμανση), μετακίνησης, διατροφής.
Για σπίτια που βρίσκονται σε «όχι καλή κατάσταση», όπως τα αποκάλεσε με επιείκεια ο πρόεδρος του συλλόγου Χρήστος Ρέππας (άλλοι θα τα έλεγαν χρέπια), ζητούνται το λιγότερο 500-550 ευρώ. Πρόκειται για το 60%-70% του μισθού των νεοδιόριστων, που θα πρέπει επίσης να τσοντάρουν από την τσέπη τους, με δανεικά και βοήθεια από γονείς και συγγενείς, αν θέλουν να επιβιώσουν.
Το κερασάκι στην τούρτα, που επίσης δεν προξενεί πλέον εντύπωση, είναι ότι πολλοί ιδιοκτήτες ανακοινώνουν στους εκπαιδευτικούς το σπίτι θα είναι διαθέσιμο από τον Νοέμβριο και μετά, αφού τελειώσουν και τα τελευταία «απόνερα» της τουριστικής σεζόν. Μέχρι τότε ας κόψουν τον λαιμό τους οι εκπαιδευτικοί, ας κοιμηθούν σε πάρκινγκ, σε σκηνές ή όπου βρουν. Ακριβώς αυτό που κάνει η νεοδιόριστη στα Χανιά.
Όπως αναφέρει ο σύλλογος Αργοσαρωνικού, οι εκπαιδευτικοί που αναζητούν αυτή τη στιγμή σπίτι στην Ύδρα διαμένουν σε ξενοδοχεία με ημερήσιο κόστος από 75 ευρώ και πάνω. Αν δεν βρει δηλαδή κάποιος σπίτι πριν τον Νοέμβριο, θα πρέπει να πληρώσει από την τσέπη του 4.500 ευρώ μόνο για να έχει ένα στρώμα να πλαγιάσει. Εννοείται ότι αυτό είναι ανεδαφικό, ανέφικτο και ανήκουστο, ακόμα και για κάποιον με υψηλό εισόδημα.
Ο δήμος Ύδρας, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα εύρεσης στέγης, είχε απευθύνει έκκληση από τον Αύγουστο στους ιδιοκτήτες κατοικιών να στηρίξουν την κοινή προσπάθεια «ώστε να μπορέσουν να εγκατασταθούν στο νησί μας οι εκπαιδευτικοί και να διδάξουν απρόσκοπτα στα παιδιά μας». Μετά το σάλο που ξέσπασε, η αντιδήμαρχος Ύδρας, επανήλθε με διευκρινίσεις στο facebook, λέγοντας ότι τελικά βρέθηκαν σπίτια και ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο, αφού «και στον Πειραιά ακόμα είναι δύσκολο να βρεις γκαρσονιέρα με 500 ευρώ». Επίσης δεσμεύθηκε ότι ο Δήμος θα κάνει χρήση της σχετικής εγκυκλίου, ώστε να δοθεί η προβλεπόμενη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης και στους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς.
Δέσποινα Καραγιώργου – Αναπληρώτρια εκπαιδευτικός «Δεν θέλουν εκπαιδευτικούς, θέλουν δούλους»
Η Δέσποινα Καραγεώργου είναι αναπληρώτρια δασκάλα, στην πέμπτη χρονιά εργασίας της. Απόφοιτη του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης με μεταπτυχιακό και σεμινάριο ειδικής αγωγής, εργάστηκε τα δύο πρώτα χρόνια στον Πειραιά και τα τρία τελευταία στη Β’ Αθήνας, στον Βύρωνα, όπου και ήρθε αναγκαστικά, ακολουθώντας τις τοποθετήσεις της.
«Φέτος, ενώ η κυβέρνηση είχε εξαγγείλει 10.000 μόνιμους διορισμούς, έγιναν μόνο οι μισοί, μιλάμε για το ένα δέκατο των πραγματικών αναγκών», λέει, απορρίπτοντας το αφήγημα ότι οι αναπληρωτές καλύπτουν απλώς έκτακτες ανάγκες.
Ιδιαίτερα οξυμένο περιγράφει το πρόβλημα στην παράλληλη στήριξη, όπου, όπως λέει, «γίνεται η μεγάλη σφαγή»: σχολεία με εγκεκριμένη παράλληλη στήριξη σε επτά τμήματα μένουν χωρίς κανέναν εκπαιδευτικό. Σε άλλες περιπτώσεις μία παράλληλη στήριξη μοιράζεται ανάμεσα σε τρεις τάξεις, με ωράρια όπως οκτώ ώρες στη μία, τρεις στη δεύτερη και δεκαπέντε στην τρίτη — πρακτική που, κατά την ίδια, καταπατά τόσο τα εργασιακά δικαιώματα των εκπαιδευτικών όσο και τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών.
Περιγράφει επίσης τις εργασιακές συνθήκες των αναπληρωτών: συμβάσεις ορισμένου χρόνου, απόλυση κάθε καλοκαίρι, μόλις 15 μέρες αναρρωτικής άδειας («άμα σπάσει το πόδι σου ή διαγνωστείς με καρκίνο, δεν καλύπτεσαι», και μισθό γύρω στα 1.100 ευρώ για την ίδια, που έχει και μεταπτυχιακό. Εννοείται ότι δεν καλύπτονται ούτε οι εγκυμονούσες αναπληρώτριες εκπαιδευτικοί, κάτι για το οποίο η Ελλάδα έχει βρεθεί υπόλογη και στα όργανα της ΕΕ.
Η Δέσποινα ασκεί κριτική στο σύστημα του «προσοντολογίου», το οποίο, όπως λέει, ανακατεύει συνεχώς τους πίνακες κατάταξης. Ανέφερε ότι η ίδια «έπεσε» 1.500 θέσεις στους νέους πίνακες του ΑΣΕΠ, παρότι είχε συνεχή προϋπηρεσία, επειδή άλλοι υποψήφιοι απέκτησαν δεύτερο μεταπτυχιακό — προσόν που, κατά τη γνώμη της, λειτουργεί περισσότερο ως αγορά θέσης στον πίνακα παρά ως εγγύηση εργασίας.
Στο στεγαστικό, μιλά για ακραία επιβάρυνση. «Στον Βύρωνα, μη ανακαινισμένα υπόγεια νοικιάζονται 500-550 ευρώ, ποσό που μπορεί να φτάνει πάνω από το μισό μηνιαίο εισόδημα ενός αναπληρωτή. Επισημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες βλέπουν αρνητικά τους αναπληρωτές λόγω της εργασιακής τους ανασφάλειας, ενώ το επίδομα ανεργίας του καλοκαιριού (περίπου 540 ευρώ, καταβαλλόμενο μέσω κάρτας) δεν επαρκεί ούτε για ενοίκιο. Για την αναδρομική επιστροφή ενοικίων από το 2024, θεωρεί πως δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατάσταση.
Ως μέλος του Συντονιστικού Αναπληρωτών/τριών Αδιόριστων Εκπαιδευτικών, ζητά κατάργηση του προσοντολογίου, μονιμοποίηση όλων των αναπληρωτών και μαζικούς διορισμούς με μοναδικά κριτήρια το πτυχίο και την προϋπηρεσία, αντιτιθέμενη σε σχέδια για γραπτό διαγωνισμό ΑΣΕΠ, που κατά την άποψή της θα δημιουργήσει νέα «φίλτρα» υπέρ της αγοράς προσόντων.
«Είναι σαν να μας λένε ότι δε θέλουν εκπαιδευτικούς, θέλουν δούλους. Μας θέλουν πειθαρχημένα και φοβισμένα άτομα, χωρίς συλλογικά δικαιώματα, που θα έχουμε πλήρως αποδεχτεί ότι η νέα κανονικότητα στην εκπαίδευση αλλά και γενικά είναι η ελαστική εργασία και η ανασφάλεια. Ότι δεν θα ξέρεις αν θα δουλεύεις του χρόνου και ότι μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση θα πρέπει να επενδύεις, να αγοράζεις μάλλον προσόντα που είναι πολλές φορές αμφιβόλου ποιότητας, για να έχεις την πιθανότητα να δουλέψεις ως ελαστικά εργαζόμενος.
Ν.Βουρδουμπάς, Πρόεδρος ΔΟΕ: «Συνειδητή επιλογή να ανοίξουν τα σχολεία με περισσότερα από 15.000 κενά»
Ο Νίκος Βουρδουμπάς, Πρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, χαρακτηρίζει «μέγιστη πρόκληση» τη δήλωση της Σοφίας Βούλτεψη ότι για τα δεκάδες χιλιάδες κενά στα σχολεία ευθύνονται οι…εγκυμονούσες εκπαιδευτικοί. «Έναν παρόμοιο, εξίσου απαράδεκτο ισχυρισμό, είχε διατυπώσει και πέρυσι τέτοια εποχή η υπουργός Παιδείας. Δηλαδή θέλουν να μας πουν ότι οι 1.000 ως 2.000 το πολύ νέες μητέρες ή εγκυμονούσες εργαζόμενες που αναλαμβάνουν τον δύσκολο ρόλο να φέρουν στον κόσμο ένα παιδί σε αυτές τις συνθήκες, ευθύνονται για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών. Κι όλα αυτά τα λένε, την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση δήθεν κόπτεται για το δημογραφικό πρόβλημα», λέει ο πρόεδρος της ΔΟΕ. «Πρόκειται για μια αντίφαση, που κρύβει μια συνειδητή πολιτική επιλογή: ότι τα σχολεία θα ανοίξουν και φέτος με τουλάχιστον 15.000 κενά συνολικά, παρότι έγιναν προσλήψεις περίπου 29.000 αναπληρωτών στην πρώτη φάση».
Ο ίδιος εξηγεί ότι μετά την Α’ φάση πρόσληψης αναπληρωτών η κάλυψη φτάνει μόλις το 40-50% των δηλωμένων κενών, με το μεγαλύτερο πρόβλημα να εντοπίζεται στις ειδικότητες —θεατρική αγωγή, μουσική— και ιδίως στην ειδική αγωγή, όπου τμήματα ένταξης και παράλληλη στήριξη έχουν υποστεί, όπως είπε, «πετσόκομμα», με λιγότερο από τα μισά κενά καλυμμένα.
Ανέφερε ότι η πλειονότητα των προσλήψεων χρηματοδοτείται από πρόγραμμα ΕΣΠΑ που λήγει το 2027, γεγονός που ενδέχεται να επιβεβαιώσει φόβους για περαιτέρω μείωση προσλήψεων, παρά τη δέσμευση της κυβέρνησης να φτάσει σε βάθος χρόνου τις 45.000 προσλήψεις της περσινής χρονιάς.
Επιβεβαίωσε ότι περίπου ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς της χώρας εργάζεται με καθεστώς αναπληρωτή, για πολλά έτη συνεχόμενα, πενταετία ως και δεκαετία. «Ουσιαστικά αναπληρώνουν κάθε χρόνο τον εαυτό τους κάθε χρόνο, καλύπτοντας πάγιες ανάγκες, με συμβάσεις έξι έως οκτώ μηνών. Το καλοκαίρι πρέπει να επιβιώσουν με επίδομα ανεργίας, που το μισό το παίρνουν μέσω προπληρωμένης κάρτας και δεν μπορούν καν να το χρησιμοποιήσουν ολόκληρο όπως θέλουν – π.χ. να πληρώσουν το ενοίκιο».
Αναφερόμενος στις πρόσφατες καταγγελίες του συλλόγου εκπαιδευτικών Αργοσαρωνικού, μας είπε ότι το πρόβλημα της στέγασης είναι πλέον τόσο οξύ που οδηγεί πολλούς αναπληρωτές σε παραίτηση, μολονότι τιμωρούνται με ποινή αποκλεισμού δύο ετών από τους πίνακες διορισμών.
Τέλος, ο πρόεδρος της ΔΟΕ απέρριψε ως «αντιεπιστημονικά» τα επιχειρήματα περί πλεονάζοντος εκπαιδευτικού προσωπικού σε σχέση με τον αριθμό μαθητών, επικαλούμενος το γεωμορφολογικό ανάγλυφο της χώρας, και ανακοίνωσε συνέχιση των κινητοποιήσεων της ΔΟΕ μαζί με τους γονείς.
