Oι ιδιοκτήτες και οι υπεύθυνοι των μονάδων πρέπει να τηρούν ενημερωμένο αρχείο με όλους όσοι επισκέπτονται την εγκατάσταση
Ο προληπτικός εμβολιασμός των ζώων για τον αφθώδη πυρετό δεν επιτρέπεται. Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία του νέου σχεδίου έκτακτης ανάγκης που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και καθορίζει τι θα συμβεί εάν εμφανιστεί ή ακόμη και αν υπάρξει υποψία για τη συγκεκριμένη ασθένεια σε κάποια κτηνοτροφική μονάδα. Εμβόλιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως έκτακτο μέτρο, αφού επιβεβαιωθεί η νόσος και εφόσον δοθεί σχετική απόφαση από τις αρμόδιες αρχές.
Με απλά λόγια, ένας κτηνοτρόφος δεν μπορεί να αποφασίσει μόνος του να εμβολιάσει προληπτικά το κοπάδι του για να το προστατεύσει από τον αφθώδη πυρετό. Η απόφαση προβλέπει ότι ο εμβολιασμός ρουτίνας ή ο προληπτικός εμβολιασμός απαγορεύεται, ενώ δεν επιτρέπεται ούτε η εισαγωγή, παρασκευή, αποθήκευση, πώληση ή διάθεση των σχετικών εμβολίων χωρίς προηγούμενη έγκριση της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής.
Εμβόλιο μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις
Το εμβόλιο μπαίνει στο «οπλοστάσιο» μόνο όταν τα πράγματα γίνουν σοβαρά. Εάν επιβεβαιωθούν κρούσματα αφθώδους πυρετού και υπάρχει κίνδυνος η ασθένεια να εξαπλωθεί ευρύτερα στη χώρα, μπορεί να αποφασιστεί εμβολιασμός έκτακτης ανάγκης. Το ίδιο μπορεί να συμβεί εάν υπάρχει άμεσος κίνδυνος η νόσος να περάσει από ή προς γειτονική χώρα. Σε κατεπείγουσα περίπτωση, την απόφαση μπορεί να λάβει ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ύστερα από εισήγηση του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Ασθενείας, με άμεση ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το νέο σχέδιο αφορά κυρίως όσους έχουν βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες και χοίρους. Ο λόγος είναι ότι ο αφθώδης πυρετός είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια των δίχηλων ζώων. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί με άμεση ή έμμεση επαφή, μέσω μηχανικών φορέων αλλά και αερογενώς, ενώ μπορεί να παραμένει στο περιβάλλον, γεγονός που κάνει ιδιαίτερα σημαντικό τον σχολαστικό καθαρισμό και την απολύμανση.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για έναν κτηνοτρόφο; Εάν εμφανιστούν ύποπτα συμπτώματα στο κοπάδι του, δεν περιμένει πρώτα να επιβεβαιωθεί η ασθένεια για να κινηθούν οι αρχές. Η υποψία αρκεί για να ξεκινήσει άμεσα κτηνιατρική και επιδημιολογική έρευνα και να ληφθούν δείγματα για εργαστηριακό έλεγχο. Το γενικό σχέδιο προβλέπει ότι μπορούν να επιβληθούν απομόνωση της εκμετάλλευσης και περιορισμοί ή απαγορεύσεις στη μετακίνηση ζώων, ανθρώπων, οχημάτων, προϊόντων και υλικών που θα μπορούσαν να μεταφέρουν τον ιό.
Επιδημιολογική έρευνα σε όλη την περιοχή που καταγράφηκε το κρούσμα
Αν το κρούσμα τελικά επιβεβαιωθεί, τα μέτρα γίνονται πολύ αυστηρότερα. Το σχέδιο προβλέπει, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, θανάτωση των ζώων των καταγεγραμμένων ειδών, ασφαλή διαχείριση των πτωμάτων και απολύμανση της μονάδας. Παράλληλα, εξετάζεται πού μετακινήθηκαν ζώα, άνθρωποι και οχήματα, ώστε να εντοπιστεί αν ο ιός μπορεί να έχει περάσει και σε άλλες εκτροφές. Κρέας, γάλα, γαλακτοκομικά, ζωοτροφές, κόπρος και άλλα υλικά της μολυσμένης μονάδας μπορεί επίσης να δεσμευτούν και να καταστραφούν ή να υποβληθούν σε ειδική επεξεργασία.
Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμη κρίσιμο σημείο: ένα κρούσμα δεν αφορά μόνο τον κτηνοτρόφο στη μονάδα του οποίου βρέθηκε ο ιός. Γύρω από τη μολυσμένη εκτροφή δημιουργείται ζώνη προστασίας τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων. Στην περιοχή αυτή καταγράφονται οι κτηνοτροφικές μονάδες, γίνονται κτηνιατρικοί έλεγχοι και απαγορεύεται η κυκλοφορία και μεταφορά ευπαθών ζώων. Περιορισμοί επιβάλλονται επίσης στην απομάκρυνση γάλακτος, κρέατος, ζωοτροφών, κόπρου, χόρτου και άχυρου.
Γύρω από αυτή τη ζώνη υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ζώνη επιτήρησης, που φτάνει τουλάχιστον στα δέκα χιλιόμετρα από τη μολυσμένη μονάδα. Εκεί ελέγχονται οι εκτροφές και οι μετακινήσεις ζώων, ενώ η έξοδος ευπαθών ζώων δεν επιτρέπεται χωρίς ειδική άδεια για απευθείας σφαγή. Αυστηρός έλεγχος προβλέπεται επίσης για τη διακίνηση γάλακτος, κρέατος και κόπρου.
Υπάρχει όμως και μια νέα πρακτική υποχρέωση που αφορά τον ίδιο τον κτηνοτρόφο. Οι ιδιοκτήτες και οι υπεύθυνοι των μονάδων πρέπει να τηρούν ενημερωμένο αρχείο με όλους όσοι επισκέπτονται την εγκατάσταση και, εφόσον τους ζητηθεί, να το παραδίδουν στις αρμόδιες αρχές. Έτσι, αν εμφανιστεί κρούσμα, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες θα μπορούν να αναζητήσουν γρηγορότερα τις πιθανές διαδρομές με τις οποίες μεταδόθηκε ο ιός.
