«Όσκαρ, Γράμμα στον Θεό»

Ερασιτεχνική θεατρική ομάδα «ερασιΤΕΧΝΕΣ» Αμαλιάδας

Λίγα λόγια για την παράσταση
[Φωτογραφία: Ερασιτέχνες]Το «Όσκαρ, Γράμμα στον Θεό» του Γάλλου συγγραφέα Ερίκ-Εμμανουέλ Σμιτ είναι ένα έργο που προσεγγίζει με τρυφερότητα, χιούμορ και συγκίνηση ορισμένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Τη ζωή, τον θάνατο, την αγάπη, τον φόβο και την πίστη.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Όσκαρ, ένα δεκάχρονο αγόρι που νοσηλεύεται σε νοσοκομείο, πάσχοντας από λευχαιμία. Αντιμέτωπος με την ασθένειά του και με τη δυσκολία των ενηλίκων να μιλήσουν ανοιχτά για όσα συμβαίνουν, βρίσκει έναν ιδιαίτερο τρόπο να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα. Με την ενθάρρυνση της κυρίας Ροζ, αρχίζει να γράφει γράμματα στον Θεό, αφηγούμενος τις σκέψεις, τις επιθυμίες και τις εμπειρίες του.

Μέσα από ένα συμβολικό παιχνίδι με τον χρόνο, κάθε ημέρα αποκτά την αξία δέκα χρόνων ζωής. Έτσι, ο Όσκαρ βιώνει μέσα σε λίγες ημέρες μια ολόκληρη ανθρώπινη διαδρομή, από την παιδική ηλικία και τον έρωτα μέχρι την ωριμότητα και τη συμφιλίωση με το αναπόφευκτο.

Το έργο δεν περιορίζεται στην ασθένεια και την απώλεια. Αναζητά κυρίως την αξία της ζωής και των ανθρώπινων σχέσεων, μέσα από την ιδιαίτερη ματιά ενός παιδιού.

Η παράσταση παρουσιάστηκε από την ερασιτεχνική θεατρική ομάδα «ερασιΤΕΧΝΕΣ» Αμαλιάδας, σε σκηνοθεσία Χάρη Κότσιφα και μετάφραση και διασκευή της Ειρήνης Δερμιτζάκη, στον Πολυχώρο Πολιτισμού του Δήμου Ήλιδας. Οι έξι παραστάσεις πραγματοποιήθηκαν στις 30 και 31 Οκτωβρίου και στις 1, 6, 7 και 8 Νοεμβρίου 2026.

Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, η ιδέα γεννήθηκε όταν, περίπου δύο χρόνια νωρίτερα, ο ηθοποιός που επρόκειτο να υποδυθεί τον Όσκαρ τού έφερε το βιβλίο του Σμιτ. Με τη συνεργασία της Ειρήνης Δερμιτζάκη, το κείμενο διασκευάστηκε για τη σκηνή, με στόχο να αναδειχθούν όχι μόνο η αρρώστια και ο θάνατος, αλλά κυρίως η ζωή, η αγάπη και όσα συχνά ξεχνάμε να πούμε στους ανθρώπους μας.

Παράλληλα με τις παραστάσεις, πραγματοποιήθηκε, σε συνεργασία με το Τμήμα Αιμοδοσίας του Γενικού Νοσοκομείου Αμαλιάδας, δράση ενημέρωσης και λήψης δείγματος για την εγγραφή εθελοντών δοτών μυελού των οστών.

Η κριτική

Υπάρχουν έργα που τα παρακολουθείς από την απόσταση που σου επιτρέπει η θέση σου στην πλατεία. Και υπάρχουν άλλα που, χωρίς να το γνωρίζουν, σε περιμένουν ήδη κάπου μέσα στη ζωή σου.

Όταν πήγαινα στην πρώτη Γυμνασίου, χρειάστηκε να νοσηλευτώ για δύο εβδομάδες στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία», προκειμένου να υποβληθώ σε εξετάσεις. Ευτυχώς, τα αποτελέσματα δεν έδειξαν κάτι ανησυχητικό. Εκείνες οι δύο εβδομάδες, όμως, δεν τελείωσαν μαζί με τη νοσηλεία μου. Γνώρισα παιδιά που υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση, δημιουργήθηκαν φιλίες και βρέθηκα, σε μια ηλικία που ο κόσμος μοιάζει ακόμη αυτονόητος, μπροστά σε μια πραγματικότητα για την οποία κανείς δεν σε έχει προετοιμάσει. Κουβαλώ εκείνη την εμπειρία μέχρι σήμερα.

Ίσως γι’ αυτό το συγκεκριμένο έργο να μην μπορούσα να το παρακολουθήσω ως μια ακόμη θεατρική ιστορία. Γνώριζα ήδη κάτι από τον κόσμο του. Όχι από τη λογοτεχνία, αλλά από τους διαδρόμους ενός νοσοκομείου.

Και ίσως γι’ αυτό να είμαι περισσότερο απαιτητικός απέναντι στον τρόπο με τον οποίο το θέατρο διαχειρίζεται τη συγκίνηση.

Η παράσταση των «ερασιΤΕΧΝΩΝ» έμοιαζε να έχει οργανωθεί γύρω από μια κυρίαρχη επιδίωξη: την επίκληση στο συναίσθημα. Μια επιλογή απολύτως κατανοητή με βάση το υλικό του έργου, που όμως δεν με έπεισε πάντοτε ως προς τον τρόπο με τον οποίο επιχειρήθηκε. Η συγκίνηση φαινόταν συχνά να επιδιώκεται με επιμονή, αντί να αφήνεται να προκύψει από την ίδια τη σκηνική πράξη.

Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, μια ουσιαστική διαφορά. Άλλο να συγκινείται ο θεατής επειδή αναγνωρίζει την αλήθεια μιας στιγμής και άλλο να αισθάνεται ότι η παράσταση του υποδεικνύει πότε και γιατί πρέπει να συγκινηθεί.

Το έργο του Σμιτ διαθέτει ήδη ένα ισχυρό συναισθηματικό φορτίο. Ένα παιδί αντιμέτωπο με τον θάνατο, οι αμήχανοι ενήλικοι γύρω του, η ανάγκη για αγάπη, η συμπύκνωση μιας ολόκληρης ζωής σε λίγες ημέρες. Το δύσκολο δεν είναι να προσθέσεις συγκίνηση σε όλα αυτά. Είναι να αντισταθείς στον πειρασμό να την υπογραμμίσεις.

Στο ερμηνευτικό επίπεδο, οι δύο πρωταγωνιστές αποτέλεσαν τον βασικό πυλώνα της παράστασης. Σήκωσαν σε μεγάλο βαθμό το βάρος της και στάθηκαν, σε σημαντικό βαθμό, στο ύψος των απαιτήσεων των ρόλων τους. Η μεταξύ τους σχέση έδωσε στην παράσταση τις πιο ουσιαστικές στιγμές της και προσέφερε το αναγκαίο κέντρο γύρω από το οποίο μπορούσε να αναπτυχθεί η υπόλοιπη δράση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιλογή ενός ενήλικου ηθοποιού για τον ρόλο του δεκάχρονου Όσκαρ. Πρόκειται για μια θεατρική σύμβαση που έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες παραγωγές του έργου και δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα. Το θέατρο, άλλωστε, δεν οφείλει να αναπαράγει τη βιολογική ηλικία ενός χαρακτήρα. Οφείλει να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να τον πιστέψουμε.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ερμηνεία κινήθηκε κάπου ανάμεσα στην αναπαράσταση ενός παιδιού και στην αφήγηση της ιστορίας του από έναν ενήλικο. Αυτή η ενδιάμεση προσέγγιση δεν ακύρωσε την παρουσία του πρωταγωνιστή, άφησε όμως ανοιχτό το ερώτημα αν αποτελούσε μια συνειδητά επεξεργασμένη σκηνοθετική σύμβαση ή μια επιλογή που θα μπορούσε να αποκτήσει σαφέστερη ταυτότητα.

Οι υπόλοιποι χαρακτήρες που υποδύονταν παιδιά λειτούργησαν θετικά, προσφέροντας φρεσκάδα και ζωντάνια στην παράσταση. Αντίθετα, αρκετοί από τους ενήλικους ρόλους χαρακτηρίζονταν από μια υπερβολική σοβαρότητα, η οποία δεν μετατράπηκε σε αντίστοιχο συναισθηματικό βάθος. Η τραγικότητα μιας κατάστασης δεν αποδίδεται αναγκαστικά με τη σοβαρότητα του προσώπου ή του ύφους. Συχνά βρίσκεται σε όσα ένας άνθρωπος αδυνατεί να πει, στις αντιφάσεις του, στις μικρές του αμηχανίες. Αυτή η διάσταση δεν αναδείχθηκε στον βαθμό που θα μπορούσε.

Στη σκηνοθετική οργάνωση υπήρξαν επιλογές που μου δημιούργησαν ερωτήματα.

Οι ηθοποιοί που δεν συμμετείχαν κάθε στιγμή στη δράση, αλλά επανέρχονταν αργότερα, παρέμεναν καθισμένοι, ακίνητοι, σε μια σειρά από καρέκλες. Η εικόνα αυτή προσέδωσε στη σκηνή μια αμήχανη στατικότητα, χωρίς να διακρίνω κάποια ιδιαίτερη λειτουργία που να τη δικαιολογεί. Η παρουσία ενός ηθοποιού στη σκηνή δεν παύει όταν σταματά να μιλά. Ακόμη και η ακινησία χρειάζεται να αποτελεί μέρος της θεατρικής σύνθεσης.

Αντίστοιχα, ο υπερυψωμένος διάδρομος που χρησιμοποιήθηκε σε ορισμένες στιγμές της παράστασης έμοιαζε να υποδηλώνει μια διαφορετική χωρική διάσταση, ίσως έναν εξωτερικό χώρο μέσα στον εσωτερικό κόσμο του νοσοκομείου. Δεν έγινε όμως σαφές γιατί είχε επιλεγεί αυτή η λύση και τι πρόσθετε ουσιαστικά στη δράση. Ένα σκηνικό εύρημα αποκτά ενδιαφέρον όταν η χρήση του αποκαλύπτει την αναγκαιότητά του. Εδώ είχα την αίσθηση ότι η ιδέα θα μπορούσε να είχε δουλευτεί περισσότερο.

Ο φωτισμός δεν παρουσίασε κάτι ιδιαίτερο που να συμβάλλει αποφασιστικά στην ατμόσφαιρα ή στη δραματουργική εξέλιξη.

Σε αυτό το σημείο, ωστόσο, οφείλω να διατυπώσω μια επιφύλαξη. Ο Πολυχώρος Πολιτισμού του Δήμου Ήλιδας χρησιμοποιείται και για τις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, γεγονός που υποχρεώνει τις θεατρικές ομάδες να απομακρύνουν τα σκηνικά τους και δημιουργεί περιορισμούς στη χρήση του φωτισμού. Δεν γνωρίζω αν και σε ποιον βαθμό οι συγκεκριμένες συνθήκες επηρέασαν αυτή την παραγωγή. Δεν θα ήταν επομένως δίκαιο να αποδώσω αποκλειστικά σε καλλιτεχνικές επιλογές αδυναμίες που ενδέχεται να σχετίζονται με τις υποδομές.

Πέρα όμως από τις επιμέρους σκηνοθετικές και ερμηνευτικές επιλογές, η παράσταση ανέδειξε και ένα ζήτημα που αφορά γενικότερα τη λειτουργία των ερασιτεχνικών θεατρικών ομάδων.

Η συνεργασία των «ερασιΤΕΧΝΩΝ» με το Τμήμα Αιμοδοσίας του Γενικού Νοσοκομείου Αμαλιάδας για την εγγραφή εθελοντών δοτών μυελού των οστών ήταν μια αξιέπαινη πρωτοβουλία, με πραγματική κοινωνική αξία. Μια τέτοια δράση δεν χρειάζεται καμία θεατρική δικαιολόγηση για να αναγνωριστεί η σημασία της.

Εκείνο που με προβλημάτισε ήταν ο τρόπος με τον οποίο συνδέθηκε με την παράσταση.

Στο τέλος, ο σκηνοθέτης, μιλώντας από τη σκηνή, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία και συνέδεσε τη δράση με το περιεχόμενο του έργου. Δεν συγκρατώ την ακριβή διατύπωσή του, αλλά η εντύπωση που αποκόμισα ήταν ότι η κοινωνική δράση παρουσιαζόταν σχεδόν ως φυσική ολοκλήρωση της θεατρικής εμπειρίας.

Αυτή η σύνδεση ενίσχυσε την αίσθησή μου ότι η παράσταση είχε επενδύσει υπερβολικά στη συναισθηματική ανταπόκριση του κοινού, ακόμη και πέρα από τα όρια της ίδιας της σκηνικής δράσης.

Η κοινωνική προσφορά δεν χρειάζεται να λειτουργεί ως προέκταση της συγκίνησης που παράγει ένα έργο. Μπορεί να υπάρχει αυτοτελώς, χωρίς να εξαρτάται από το αν η παράσταση μιλά για την ασθένεια, την απώλεια ή οποιοδήποτε άλλο θέμα.

Θα έβρισκα μάλιστα εξαιρετικά ενδιαφέρον οι ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες της περιοχής να αναλαμβάνουν συστηματικά κοινωνικές πρωτοβουλίες, ανεξάρτητα από τη θεματολογία των παραστάσεών τους. Το Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου της Αμαλιάδας, για παράδειγμα, θα μπορούσε να αποτελέσει μια εξαιρετική ευκαιρία για μια τέτοια συλλογική δράση.

Έτσι, η κοινωνική προσφορά θα αποτελούσε μια σταθερή επιλογή της θεατρικής κοινότητας και όχι μια δραστηριότητα που αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή συμπίπτει με το συναισθηματικό περιεχόμενο ενός έργου.

Το συνολικό αποτύπωμα

Το «Όσκαρ, Γράμμα στον Θεό» είναι ένα έργο που προσφέρει πολλές δυνατότητες σε μια θεατρική ομάδα, αλλά ταυτόχρονα κρύβει μια μεγάλη παγίδα. Η ίδια η ιστορία είναι τόσο φορτισμένη, ώστε μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση πως η συγκίνηση του θεατή αποτελεί από μόνη της απόδειξη καλλιτεχνικής επιτυχίας.

Δεν είναι απαραίτητα έτσι.

Η συγκίνηση μπορεί να προκύψει από το κείμενο, από τις προσωπικές εμπειρίες του θεατή, ακόμη και από την απλή αναγνώριση μιας οδυνηρής πραγματικότητας. Η θεατρική δημιουργία καλείται να κάνει κάτι περισσότερο. Να μετατρέψει αυτό το υλικό σε μια σκηνική εμπειρία με δική της αλήθεια, ρυθμό και αισθητική αναγκαιότητα.

Η παράσταση των «ερασιΤΕΧΝΩΝ» είχε δύο πρωταγωνιστές που κράτησαν το ενδιαφέρον, στιγμές ζωντάνιας και μια εμφανή διάθεση να υπηρετηθεί ένα δύσκολο έργο. Είχε όμως και σκηνοθετικές επιλογές που δεν απέκτησαν σαφή λειτουργία, ερμηνείες που δεν αξιοποίησαν πλήρως τις συναισθηματικές δυνατότητες των χαρακτήρων και μια συνολική προσέγγιση που, κατά τη γνώμη μου, επέμεινε περισσότερο στην πρόκληση συγκίνησης παρά στη δημιουργία των συνθηκών από τις οποίες αυτή θα μπορούσε να γεννηθεί.

Το θέατρο δεν χρειάζεται πάντοτε να μας συγκινεί. Και όταν το επιχειρεί, ίσως η μεγαλύτερη αρετή του να είναι να γνωρίζει πότε πρέπει να σωπαίνει.


Υ.Γ. Για το κοινό

Η θεατρική εμπειρία δεν ολοκληρώνεται πάνω στη σκηνή. Συνεχίζεται και στην πλατεία, στον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε, ακούμε και σεβόμαστε τη δουλειά των ανθρώπων που βρίσκονται απέναντί μας.

Η συμπεριφορά του κοινού αποτελεί για τη στήλη αυτή ένα σταθερό αντικείμενο παρατήρησης. Για τη συγκεκριμένη παράσταση δεν έχω κάποια ιδιαίτερη αρνητική επισήμανση να καταγράψω.


Υ.Γ.2. Όποιος επιθυμεί να θυμηθεί πώς ξεκίνησε αυτή η πρωτοβουλία και τη λογική πίσω από τη στήλη «μικρή πόλη, μεγάλη σκηνή», μπορεί να επιστρέψει στο πρώτο κείμενο.

Τα κείμενά μου είναι δημόσια και ενυπόγραφα. Κάθε καλοπροαίρετη συμμετοχή στον διάλογο είναι ευπρόσδεκτη.


Ταυτότητα παράστασης

Έργο: «Όσκαρ, Γράμμα στον Θεό», Ερίκ-Εμμανουέλ Σμιτ

Ερασιτεχνική θεατρική ομάδα: «ερασιΤΕΧΝΕΣ» Αμαλιάδας

Σκηνοθεσία: Χάρης Κότσιφας

Μετάφραση, διασκευή: Ειρήνη Δερμιτζάκη

Βοηθός σκηνοθέτη, μουσική επιμέλεια: Ελένη Σκορδίλη

Ηθοποιοί (αλφαβητικά): Έφη Αγγελοπούλου, Δημήτρης Αναστόπουλος, Άννα Αντωνοπούλου, Χαρά Μπέκιου, Παναγιώτης Ηλιόπουλος, Σταμάτης Καμπάνταης, Ελένη Κορδαλή, Ευτυχία Κυβρακίδου-Γιαννακοπούλου, Παναγιώτης Μπούσκος, Νίκος Νταλαμάρας, Γιάννης Πετρόπουλος, Γκέλλυ Σάκκου.

Ηχογραφήσεις: Γεράσιμος Λούντζης

Φροντιστήριο, κοστούμια: Ντέμη Κότσιφα, Γιάννα Γούναρη, Αγγέλικα Λαμπαδά

Φως, ήχος: Γιάννης Αποστολόπουλος, Χαριτίνη Λαμπροπούλου, Ζώγια Κορμπάκη

Αφίσα: Γεράσιμος Λούντζης

Εκτυπώσεις: Ελένη Σκορδίλη

Φωτογραφίες: Αγγελική Κουνέλη, Γεράσιμος Λούντζης

Χώρος: Πολυχώρος Πολιτισμού Δήμου Ήλιδας

Ημερομηνίες: 30, 31 Οκτωβρίου και 1, 6, 7, 8 Νοεμβρίου 2026

Με την υποστήριξη του Δήμου Ήλιδας.