Του Χάρη Τσιόκα
1. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν την πολιτική κρίση και την κοινωνική αναζήτηση
Οι δημοσκοπήσεις διαχρονικά δεν καταγράφουν απλώς εκλογικές προτιμήσεις. Συχνά υπηρετούν και συγκεκριμένες πολιτικές ή οικονομικές σκοπιμότητες. Για τον ψύχραιμο, ωστόσο, αναγνώστη, αποτελούν χρήσιμα εργαλεία αποτύπωσης κοινωνικών διεργασιών, αναγκών και προσδοκιών.
Τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα και τα δημοσκοπικά ευρήματα αναδεικνύουν μια κρίσιμη πραγματικότητα: μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται ότι η πολιτική δεν απαντά στις σύγχρονες ανάγκες τους. Η αναμέτρηση εναλλακτικών προγραμμάτων διακυβέρνησης, που χαρακτήρισε τη Μεταπολίτευση, έχει υποχωρήσει. Η αποχή, που στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις άγγιξε το 60%, αποτυπώνει αυτή την απομάκρυνση.
Έτσι, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν κυρίως τις προθέσεις όσων έχουν ήδη αποφασίσει να ψηφίσουν, γεγονός που ευνοεί την κυβερνητική παράταξη της ΝΔ. Ταυτόχρονα, τα κόμματα του προοδευτικού χώρου εξαντλούνται συχνά σε έναν αντικυβερνητισμό χωρίς σαφές εναλλακτικό σχέδιο για το κοινωνικό και παραγωγικό μοντέλο, τον ρόλο του κράτους του τραπεζικού συστήματος κτλ.
Ο ανταγωνισμός τους περιορίζεται στην κομματική κατάταξη και όχι στη διαμόρφωση μιας αξιόπιστης προοδευτικής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ωστόσο, η κοινωνική βάση γνωρίζει ότι τα επιμέρους ποσοστά δεν αρκούν για τη διακυβέρνηση, ενώ η προγραμματική σύγκλιση μπορεί να δημιουργήσει νέα δυναμική.
Παράλληλα, καθίσταται αναγκαία η συζήτηση για την αλλαγή του εκλογικού νόμου, καθώς η σύγχρονη κοινωνική διαστρωμάτωση καθιστά τις πολιτικές συνεργασίες ουσιαστικό στοιχείο της δημοκρατικής λειτουργίας.
2. Η ευθύνη του προοδευτικού χώρου: Από την αντιπαράθεση στη διαμόρφωση πλειοψηφίας
Η πρώτη προϋπόθεση για την πολιτική αλλαγή είναι να γίνει ορατή η δυνατότητα συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων στη βάση ενός εναλλακτικού προγράμματος διακυβέρνησης.
Μια τέτοια προοπτική μπορεί να κινητοποιήσει πολίτες που σήμερα απέχουν. Εάν η συμμετοχή στις καλπες πλησιάσει ή ξεπεράσει το 50%, η εκλογική δυναμική μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά, περιορίζοντας την κυριαρχία της ΝΔ και ενισχύοντας τις δυνάμεις που επιδιώκουν προοδευτική διακυβέρνηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ηλικίες κάτω των 45 ετών. Η δυσκολία των δημοσκοπικών εταιρειών να προσεγγίσουν σε αντιπροσωπευτικά δείγματα αυτές τις ομάδες δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα για την αξιοπιστία των μετρήσεων. Κυρίως, όμως, αναδεικνύει μια πολιτική πρόκληση: οι νεότερες και παραγωγικά ενεργές γενιές χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις για την εργασία, την επαγγελματική προοπτική, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τα τεχνολογικά εργαλεία, σε όλους τους παραγωγικούς τομείς.
Η μάχη, επομένως, δεν θα κριθεί μόνο στο φαινεσθαι των δημοσκοπικών ποσοστών, αλλά στη σηματοδότηση πραγματικών πολιτικών διεργασιών: δεσμεύσεις συνεργασίας, αξιόπιστες προγραμματικές προτάσεις και ενεργοποίηση της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Οι δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού ήδη επεξεργάζονται σενάρια για την επόμενη ημέρα, ακόμη και μέσω κυβερνήσεων ειδικού σκοπού ή μεταβατικών σχημάτων, ώστε να διατηρηθεί ο πυρήνας των σημερινών πολιτικών.
Ο προοδευτικός χώρος δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αναλώνεται στις αντιθέσεις του χθες. Οφείλει να διδαχθεί από αυτές, να υπερβεί τις κομματικές περιχαρακώσεις και να οικοδομήσει πλειοψηφία στις επόμενες εκλογές.
Η κοινωνία δεν ζητά απλώς αλλαγή προσώπων. Ζητά αλλαγή πολιτικής. Και γι’ αυτήν ακριβώς την ευθύνη οι προοδευτικές δυνάμεις θα κριθούν αυστηρά.
