Ο διεθνούς απήχησης σκηνοθέτης Θανάσης Νεοφώτιστος απέσυρε την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, «Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια», από το τμήμα στο οποίο είχε επιλέξει να την εντάξει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεσμού, Ορέστης Ανδρεαδάκης
Ηταν τέλη Σεπτέμβρη 2026 όταν ο Θανάσης Νεοφώτιστος συνομιλούσε με τους υπευθύνους στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, φυσικά και με τον καλλιτεχνικό του διευθυντή, Ορέστη Ανδρεαδάκη. Από αυτές τις συνομιλίες, προέκυψε μία σειρά γεγονότων που, με ακούσια ευθύνη του Νεοφώτιστου και εκούσια των θεσμικών παραγόντων, αλλάζουν την ίδια τη φυσιογνωμία του φεστιβάλ αλλά εγείρουν και σοβαρά ερωτήματα.
Κατ’ αρχάς όμως να πούμε πως ο Θανάσης Νεοφώτιστος ανήκει στους πλέον αναγνωρίσιμους και διεθνώς Ελληνες κινηματογραφιστές της νεότερης γενιάς. Ξεκίνησε να ξεχωρίζει το 2014, όταν η μικρού μήκους ταινία του «Προσευχή» απέσπασε τον Χρυσό Διόνυσο στο Φεστιβάλ Δράμας. Εκτοτε συνέχισε με σημαντικότατες διεθνείς (και εγχώριες) διακρίσεις για κάθε του ταινία («Πωγωνίσκος», «Λεωφόρος Πατησίων» που απέσπασε υποψηφιότητα για Ευρωπαϊκό Βραβείο Κινηματογράφου, «Route-3» (2019), «Airhostess-737» (2022). Οι ταινίες του έχουν ταξιδέψει σε περισσότερα από 300 διεθνή φεστιβάλ, συγκεντρώνοντας δεκάδες διακρίσεις. Παράλληλα, διετέλεσε επικεφαλής προγραμματισμού του Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (2019-2024). Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής και της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου κι έχει συμμετάσχει σε σημαντικά προγράμματα ανάπτυξης δημιουργών, όπως τα Berlinale Talents, Sarajevo Talents και TorinoFilmLab. Διαθέτει δηλαδή εκτός από διεθνή αποδοχή ως δημιουργός και μεγάλη εμπειρία σε θεσμικούς ρόλους.
Και κάπως έτσι, φτάνουμε στο σήμερα: τον Ιούνιο του 2026 ο Νεοφώτιστος παρουσίασε την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, «Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια», την οποία ετοίμαζε δέκα χρόνια! Πρόκειται όπως γράφαμε στην «Εφ.Συν.» στις αρχές Οκτωβρίου (Θανάσης Νεοφώτιστος: «Προστατεύω την ταινία μου σαν “μαμά αρκούδα”», 6/10, Β. Τζεβελέκου) για ένα σκοτεινό, αλληγορικό παραμύθι ενηλικίωσης, που συνδυάζει το folk horror, τον μαγικό ρεαλισμό και την αρχαία ελληνική τραγωδία, μια ποιητική, queer κινηματογραφική αλληγορία για τον φόβο του Αλλου και το τίμημα της ελευθερίας. Η ταινία παρουσιάστηκε στο επίσημο πρόγραμμα του South by Southwest London, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη διεθνή κινηματογραφική του διαδρομή, ενώ προ ημερών συμμετείχε στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα και του OUTshine LGBTQ+ Film Festival της Φλόριντα και του 26ου Φεστιβάλ Φανταστικού Κινηματογράφου TOHorror του Τορίνο, ενώ σημαντικοί κινηματογραφικοί ιστότοποι και κριτικοί έχουν ήδη εκθειάσει το φιλμ.
Στην Ελλάδα ήταν να παιχτεί στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (ΦΚΘ) που ξεκινά σε λίγες μέρες, αλλά όχι στο Διεθνές Διαγωνιστικό (Δ.Δ.), μα στο Film Forward. Ο σκηνοθέτης δεν δέχτηκε η ταινία του να προβληθεί σε αυτή την κατηγορία, καθώς δεν είναι πειραματική αλλά αφηγηματική κι επιπλέον άξιζε προφανώς για το Δ.Δ. Οπότε την απέσυρε. «Θεώρησα ότι δεν ήταν η κατάλληλη καλλιτεχνική τοποθέτηση για την ταινία μου, που είναι μια ιδιοσυγκρασιακή, αλλά βαθιά αφηγηματική και συναισθηματική ταινία. Η φόρμα και ο μύθος υπηρετούν την ιστορία. Δεν αμφισβητώ καθόλου την αξία του Film Forward ή των δημιουργών του. Διαφωνώ όμως με τη συγκεκριμένη κατάταξη για τη δική μου ταινία» μας είπε.
Διαβάστε επίσης
Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Ενα πρόγραμμα… σινε-ολιστικής προσέγγισης
«Γιορτή του Σινεμά»: Γενική είσοδος 3 ευρώ στους κινηματογράφους – Ποιες ταινίες προβάλλονται
Τι έχει συμβεί όμως έκτοτε:
- Το ΦΚΘ μπορεί, σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό, να δεχθεί έως τρεις ελληνικές ταινίες στο Δ.Δ. Φέτος υπήρχαν όμως 4 ταινίες με διεθνή προβολή: «Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια» του Θ. Νεοφώτιστου, το «Ενας ολόκληρος άνθρωπος σχεδόν» του Ευθύμη Kosemund-Σανίδη (Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο Proxima του Κάρλοβι Βάρι), το «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα» της Ζακλίν Λέντζου (Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο τμήμα Orizzonti του φετινού Φεστιβάλ Βενετίας), και το «Τιτανικός Ωκεανός» της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη (πρεμιέρα στο φετινό Φεστιβάλ Κανών, τμήμα Un Certain Regard, και βραβεύσεις στο Διεθνές Φεστιβάλ Τρανσιλβανίας και στο Sitges). Από αυτές, αποκλείστηκε από το Διαγωνιστικό η ταινία του Νεοφώτιστου, ενώ θα μπορούσε εκτάκτως ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ να συμπεριλάβει τέσσερις ταινίες αντί για τρεις.
- Θα μπορούσε; Ναι. Ηδη ο κ. Ανδρεαδάκης υπογράφει αποφάσεις και ως καλλ. διευθυντής αλλά και ως αναπληρωτής γενικός διευθυντής, μετά την παραίτηση της Ελίζ Ζαλαντό και τα όσα ακολούθησαν. Με τον διπλό του αυτό ρόλο, ήδη έχει κάνει αλλαγές σημαντικές: «Εξισώθηκαν» σύμφωνα με τη διοίκηση του φεστιβάλ τα τρία διαγωνιστικά τμήματα: Arrivals (έτσι μετονομάστηκε το Διεθνές Διαγωνιστικό), Meet the Neighbors+, Film Forward. Γιατί; Διότι σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ του κόσμου, το Διεθνές Διαγωνιστικό είναι αυτό που ξεχωρίζει σε κύρος – ενώ η Ακαδημία των Οσκαρ επιλέγει ως υποψήφιες, ταινίες που διακρίνονται στα διεθνή διαγωνιστικά τμήματα φεστιβάλ που έχει ξεχωρίσει η ίδια (έτσι συμβαίνει π.χ. και με τα Διεθνή Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και Μικρού Μήκους Δράμας). Για να μην ξεχωρίσει λοιπόν ένα τμήμα αλλά και τα τρία προαναφερθέντα, το Δ.Δ. έγινε «Arrivals» και υιοθετήθηκαν τρία διαγωνιστικά τμήματα με το ίδιο χρηματικό έπαθλο για καθένα από αυτά, κάτι που δεν ίσχυε έως τώρα.
Ολα τα παραπάνω ήταν τα όσα πρότεινε ο Νεοφώτιστος στη διοίκηση του ΦΚΘ τέλη Σεπτέμβρη, θέλοντας να δείξει πως υπάρχει τρόπος ανάδειξης όλου του ελληνικού σινεμά. «Δεν ζήτησα να αφαιρεθεί η θέση κανενός, αλλά να δημιουργηθεί χώρος για μία ακόμη! Πίστευα ότι αυτή ήταν μια υπέροχη ευκαιρία να γιορτάσουμε όλοι μαζί τον ελληνικό κινηματογράφο» μάς είπε. Και τι έγινε; Οχι μόνο δεν δημιουργήθηκε αυτός ο χώρος ενώ θα μπορούσε, αλλά το φεστιβάλ τροποποίησε τον ισχύοντα κανονισμό με βάση όσα είχε προτείνει ο σκηνοθέτης. Εντοπίσαμε μάλιστα τη σχετική απόφαση με αρ. Πρωτοκόλλου 27/10/2026, αν και το έγγραφο αναφέρει πως η σχετική συνεδρίαση έγινε στις 29/9, μία μέρα μετά, δηλαδή, από τις συζητήσεις της διοίκησης με τον Νεοφώτιστο που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει ήδη καταθέσει πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα για όλα τα παραπάνω στους επικεφαλής του ΦΚΘ, αναμένοντας άμεσα απαντήσεις.
Ο Θ. Νεοφώτιστος αποσύροντας την ταινία του, ουσιαστικά «θυσιάστηκε» καλλιτεχνικά, καθώς το φεστιβάλ άλλαξε τους κανονισμούς χάρη σε εκείνον, αλλά δίχως αυτόν! Ετσι, του αφαιρέθηκε η δυνατότητα να δει την ταινία του να προβάλλεται στο ιστορικό σινεμά Ολύμπιον («δεν είναι απλώς μια αίθουσα. Είναι η καρδιά του φεστιβάλ, ένα όνειρο για πολλούς Ελληνες κινηματογραφιστές, κι εγώ είμαι ένας από αυτούς. Οι ελληνικές πρεμιέρες του Film Forward δεν πραγματοποιούνται όμως εκεί» μας είπε). Και καθώς η ταινία του δεν θα προβληθεί φέτος στην Ελλάδα, στερείται και μία ενδεχόμενη υποψηφιότητα στα βραβεία Ιρις της Ελληνικής Ακαδημίας.
«Δεν με ενδιαφέρουν τα βραβεία. Με ενδιαφέρει όμως όταν μού στερείται η επικοινωνία με το κοινό. Στο τέλος της ημέρας, ό,τι και να έκανα εγώ, όποιο κόστος και να πήρα προσωπικά, η εξουσία οφείλει να λογοδοτήσει περισσότερο. Ενας καλλιτεχνικός διευθυντής δεν βρίσκεται εκεί μόνο για να διαχειρίζεται ένα πρόγραμμα, αλλά για να έχει όραμα, να ανοίγει δρόμους και, όταν χρειάζεται, να αμφισβητεί ακόμη και τις καθιερωμένες ισορροπίες. Τα φεστιβάλ είναι ζωντανοί πολιτιστικοί οργανισμοί και οφείλουν να δέχονται την κριτική και να εξελίσσονται. Από κει και πέρα, αν αυτή η μικρή προσωπική θυσία συμβάλει σε κάτι θετικό για τους επόμενους δημιουργούς, θα έχει αξία. Και θέλω να τονίσω κάτι: αγαπώ βαθιά το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Δεν είμαι απέναντί του. Αλλωστε, όλη αυτή η ιστορία ξεκίνησε επειδή ήθελα πολύ να βρίσκομαι εκεί» καταλήγει.
Πηγή: www.efsyn.gr
